(ANKARA) - Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, yarın İstanbul’da R4 ve R4+E3 Dışişleri Bakanları Toplantıları’na ev sahipliği yapacak. Türkiye, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan, Birleşik Krallık, Almanya ve Fransa’nın bu formatta ilk kez bir araya geleceği toplantılarda Filistin, Hürmüz’deki durum, Yemen ve Rusya-Ukrayna savaşı başta olmak üzere bölgesel konular ele alınacak.
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre, Bakan Fidan, yarın İstanbul’da Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’dan oluşan R4 ile bu ülkelere Birleşik Krallık, Almanya ve Fransa’nın katıldığı R4+E3 Dışişleri Bakanları Toplantıları’na ev sahipliği yapacak.
Toplantılara Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul, Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan Al Suud katılacak. Yedi ülke, R4+E3 formatında ilk kez Türkiye’nin inisiyatifiyle bir araya gelecek.
Toplantılarda Filistin meselesi, Hürmüz’deki durum, Yemen’le bağlantılı gelişmeler ve Rusya-Ukrayna savaşına çözüm arayışlarının yanı sıra R4 ve E3 ülkeleri arasında önümüzdeki dönemde hayata geçirilebilecek iş birliği ve koordinasyon imkanlarının görüşülmesi öngörülüyor.
BÖLGESEL GÜVENLİK VE FİLİSTİN MESAJLARI
Fidan’ın toplantılardaki konuşmalarında, bölgesel güvenliğin öncelikle bölge ülkelerinin sorumluluk üstlenmesini gerektirdiğini ve Türkiye’nin bölgesel sahiplenmeyi esas alan iş birliği mekanizmalarının güçlendirilmesine öncelik verdiğini vurgulaması bekleniyor. Fidan’ın ayrıca mevcut ihtilafların birbirini beslemesine, çatışmaların yeni alanlara yayılmasına ve bölgesel gerilimlerin daha geniş çaplı istikrarsızlığa dönüşmesine izin verilmemesi gerektiğini ifade etmesi öngörülüyor.
Bakan Fidan’ın, İsrail’in Filistin’de devam eden işgalinin, uluslararası toplumun barış çabalarını sekteye uğratan uzlaşmaz tutumunun ve bölgeye yayılan saldırganlığının Orta Doğu’daki gerilimlerin temel nedeni olduğunu belirtmesi bekleniyor.
Fidan’ın, tüm devletlerin Kudüs’ün tarihi ve hukuki statüsünü zedeleyebilecek ve iki devletli çözüm çabalarına zarar verebilecek eylemlerden kaçınması gerektiğini dile getirmesi; İsrail’in yasa dışı yerleşimleri genişletme adımları ve yasa dışı yerleşimci terörünü teşvik etmesi karşısında uluslararası toplumun kararlı tutum sergilemesinin ve İsrail üzerindeki baskısını artırmasının önemine dikkati çekmesi öngörülüyor.
ABD-İRAN İHTİLAFINDA DİPLOMASİ VURGUSU
Fidan’ın, ABD ile İran arasındaki ihtilafın ancak diplomasi ve diyalog yoluyla çözülebileceğini, askeri yöntemlerin kalıcı çözüm sunmadığı gibi bölgedeki kırılganlıkları tetiklediğini ve daha geniş çaplı çatışma riskini beraberinde getirdiğini kaydetmesi bekleniyor.
Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında seyrüsefer serbestisinin kalıcı olarak tesis edilmesinin bölgesel ve küresel istikrar için hayati önem taşıdığını vurgulaması beklenen Fidan’ın, Husilerin Suudi Arabistan’da sivilleri ve sivil altyapıyı hedef alan saldırıları karşısında Türkiye’nin Suudi Arabistan’ın güvenliğinin muhafazasına yönelik desteğini teyit etmesi öngörülüyor. Fidan’ın bu kapsamda Mekke Savunma İttifakı’nın ortaya koyduğu dayanışma ve ortak güvenlik anlayışının önemine işaret etmesi bekleniyor.
SURİYE VE KARADENİZ’DEKİ GELİŞMELER
Fidan’ın, Suriye’de istikrar ve refahın güçlendirilmesi doğrultusunda R4 ve E3 ülkelerinin katkılarını dile getirmesi ve İsrail’in Suriye’yi istikrarsızlaştırmayı amaçlayan eylemlerini sürdürdüğüne dikkati çekmesi öngörülüyor.
Türkiye’nin, kıyıdaş bir ülke olarak Rusya-Ukrayna savaşının Karadeniz’e yayılmasının önlenmesi ve Karadeniz’de sivil can kayıplarının son bulması için uyarılarını ve çözüm önerilerini taraflara iletmeyi sürdürdüğünü kaydetmesi beklenen Fidan’ın, yoğunlaşan çatışmaların bölgesel güvenlik açısından yarattığı risklere işaret etmesi planlanıyor. Fidan’ın, savaşın diyalog ve diplomasi yoluyla sonlandırılması için Türkiye’nin her türlü desteği sağlamaya hazır olduğunu yinelemesi bekleniyor.
R4 DIŞİŞLERİ BAKANLARI BUGÜNE KADAR ALTI KEZ TOPLANDI
Bakanlık kaynaklarının aktardığı bilgiye göre R4 mekanizması, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan tarafından bölgesel sahiplenme anlayışı temelinde kalıcı istikrarı desteklemek ve bölgesel meselelerde diyaloğu güçlendirmek amacıyla oluşturuldu.
R4 dışişleri bakanları, ilki 18 Mart 2026’da Riyad’da olmak üzere bugüne kadar altı toplantı gerçekleştirdi. Bu formattaki son toplantı, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası kapsamında 21 Eylül 2026’da New York’ta yapıldı.
Almanya, Birleşik Krallık ve Fransa’dan oluşan E3 mekanizması ise 2003’ten bu yana İran’ın nükleer programına ilişkin sürdürülen üçlü diplomatik iş birliği kapsamında ortaya çıktı. Mekanizma, zamanla farklı bölgesel ve uluslararası konularda ortak diplomatik girişimlerde bulunan bir yapıya dönüştü.