(ANKARA) - İsrail'in, Hamas tarafından 7 Ekim 2023'te düzenlenen saldırının ardından Gazze Şeridi'ne yönelik başlattığı savaş üçüncü yılını doldurdu. İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırıları bölgenin ekonomisinden eğitim ve sağlık sistemine, altyapısından günlük yaşama kadar hemen her alanı önemli ölçüde değiştirdi.

İsrail'in üç yıldır sürdürdüğü hava ve kara saldırıları Gazze Şeridi'nin geniş kesimlerinde konutların ve mahallelerin yıkılmasına, altyapı ve temel hizmetlerin ağır hasar görmesine yol açtı.

Gazze Sağlık Bakanlığı verilerine göre, savaşın başlangıcından bu yana 74 bin 245'ten fazla Filistinli hayatını kaybetti. Ateşkesin ilan edildiği geçen yılın Ekim ayından bu yana en az bin 462 Filistinlinin öldürüldüğü belirtildi.

GAZZE'DE GÜNLÜK YAŞAM

Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre, Gazze nüfusunun yüzde 94'ü acil barınma ve temel ev eşyası yardımına ihtiyaç duyarken, hanelerin yüzde 65'i suya erişim imkanlarının da kısıtlı olduğu çadırlarda veya geçici barınaklarda yaşıyor.

Gazze'de elektrik şebekesi de çalışmıyor. Evler ve temel hizmetler jeneratörlere bağımlı hale gelirken yakıt, motor yağı ve yedek parça sıkıntısı yaşanıyor. Hasarlı yollar ve iletişim altyapısı ise ulaşımın yanı sıra telefon ve internet erişimini de zorlaştırıyor.

GAZZE'DEKİ 36 HASTANENİN TAMAMI HASAR GÖRDÜ

Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre Gazze'deki 36 hastanenin tamamı hasar gördü. Bunlardan 19'u halen faaliyet gösterirken hiçbir hastane tam kapasiteyle çalışamıyor.

Faaliyetini sürdüren sağlık tesislerinde temel ilaç, tıbbi ekipman, tanı malzemeleri ve yakıt sıkıntısı yaşanıyor. Bu durum kanser tedavileri, diyaliz ve kronik hastalıkların tedavisini de aksatıyor.

Savaşın başlamasından bu yana yaklaşık 12 bin 400 hasta Gazze dışına tıbbi tahliye edilirken DSÖ, on binlerce kişinin daha, bölgede bulunmayan uzmanlaşmış tedavilere ihtiyaç duyduğunu bildiriyor. Örgüt ayrıca kalabalık yaşam alanları ile yetersiz barınma, su ve sanitasyon koşullarının salgın hastalık riskini artırdığı uyarısında bulunuyor.

YAKLAŞIK 700 BİN ÇOCUK ÜÇ YIL ÖRGÜN EĞİTİMDEN UZAK KALDI

UNICEF verilerine göre Gazze'deki okulların yaklaşık yüzde 98'i hasar gördü veya yıkıldı. Nisan 2026 itibarıyla 4-17 yaş arasındaki yaklaşık 700 bin çocuk, üç yıl boyunca yüz yüze eğitime düzenli olarak erişemedi. Yaklaşık 200 bin çocuk ise halen eğitime erişemiyor.

ZORLA YERİNDEN EDİLMELER KALICI HALE GELDİ

Savaş, Gazze'nin coğrafi kullanımını da önemli ölçüde değiştirdi. İsrail ordusunun kontrol ettiği bölgeler ve erişim kısıtlamaları nedeniyle Filistinlilerin yaşayabildiği alan küçüldü.

Euro-Med Human Rights Monitor, eylül ayında İsrail'in askeri kontrolü ve erişim kısıtlamalarının Gazze'nin yaklaşık yüzde 70'ini kapsadığını, iki milyondan fazla Filistinlinin bölgenin yüzde 30'undan daha küçük bir kesiminde yoğunlaştığını bildirdi. Kuruluş, İsrail kontrolündeki alanların genişletilmesinin zorla yerinden edilmeyi kalıcı hale getirdiğini ifade etti.

Bu değişimin en belirgin olduğu bölgelerden biri Refah oldu. Savaş sırasında bir milyondan fazla yerinden edilmiş Filistinlinin sığındığı kentte İsrail'in Mayıs 2024'te başlattığı askeri operasyon nedeniyle BM verilerine göre 800 binden fazla kişi yeniden yerinden edildi. Habere göre bugün Refah'ın batısındaki Mevasi bölgesi dışında kentin neredeyse tamamı İsrail kontrolünde bulunuyor.

EKONOMİ BÜYÜK ÖLÇÜDE ÇÖKTÜ

BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı'nın (UNCTAD) geçen ay açıkladığı tahminlere göre, Ekim 2023'ten bu yana Gazze'deki ekonomik işletmelerin yüzde 92'si hasar gördü veya yıkıldı. İşsizlik yüzde 78'e ulaşırken, kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasıla 2025'te 212 dolara geriledi.

Tarım ve sanayi üretimi 2022 seviyesinin yüzde 6'sına, inşaat sektörü ise yüzde 1'ine geriledi. Eylül ayında fiyatlar, savaş öncesindeki seviyelerin yaklaşık yüzde 200 üzerinde seyrediyordu.