(ANKARA) - Fransa'da G7 Zirvesi'nde Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamad Al Sani ile bir araya gelen ABD Başkanı Donald Trump, İran anlaşması ve bölgesel güvenlikten İsrail-Hizbullah gerilimine, Suriye'nin rolünden Rusya-Ukrayna savaşına kadar gündeme dair açıklamalarda bulundu.
Trump, "İran ile yürütülecek ikinci aşama müzakerelerin ilk sürece kıyasla daha kolay geçeceğini düşündüğünü" söyledi.
Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri liderleri G7 üyesi olmamalarına rağmen Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un davetiyle zirveye katıldı. Liderlerin, bölgesel güvenlik gündeminin öne çıktığı görüşmeler gerçekleştirmesi beklenirken, ABD Başkanı Trump, bugün Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamad Al Sani ile bir araya geldi. Görüşmeden sonra iki lider, gaztecilerin sorularını yanıtladı.
"İRAN'A HERHANGİ BİR PARA YATIRMIYORUZ"
İran ile varılan mutabakatın yeni bir aşamaya geçtiğini dile getiren Trump, "İran ile anlaşmamızı tamamladık ve bunun başarılı olması gerektiğini düşünüyorum. Anlaşma ikinci aşamaya geçiyor; bence bu aşama aslında daha kolay olacak" dedi.
Trump, "İran ile yapılan anlaşmayı adil ve iyi bir anlaşma" olarak nitelendirirken, "ABD'nin anlaşma kapsamında İran'a herhangi bir mali kaynak aktarmayacağını" da vurguladı. "İran'a para aktarılacağı yönündeki iddiaları saçma bir söylenti" olarak değerlendiren Trump, "İran'a herhangi bir para yatırmıyoruz. Böyle bir yükümlülüğümüz yok" ifadelerini kullandı.
Yetkililer, ikinci aşama görüşmelerde İran'ın nükleer programına ilişkin teknik müzakerelerin, Tahran'a sağlanacak ekonomik rahatlama adımlarının ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden ulaşıma açılmasına ilişkin ayrıntıların ele alınmasının beklendiğini bildirdi.
ABD'li yetkililer ayrıca, İran'ın yeniden yapılanmasına yönelik gündeme gelen 300 milyar dolarlık fonun ABD tarafından değil, Körfez ülkelerince finanse edilmesinin öngörüldüğünü kaydetti.
KATAR EMİRİ: BU ÇOK ÖNEMLİ BİR ANLAŞMA
Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamad Al Sani ise ABD-İran anlaşmasının Orta Doğu genelinde olumlu sonuçlar doğuracağını vurgulayarak, Trump'a liderliği nedeniyle teşekkür etti. El Sani, "Orta Doğu için son derece kritik bir dönemde gösterdiğiniz liderlik nedeniyle size teşekkür etmek istiyorum. Bu çok önemli bir anlaşma. Hâlâ yapılması gereken çok iş var ancak bu ivmeyi sürdürürsek bölgede büyük başarılara imza atabileceğimizi düşünüyorum" dedi.
Trump da Katar'ın süreç boyunca oynadığı rolü överek, "Katar'dan ve olayları ele alış biçimlerinden son derece etkilendik. Katar ve Katar halkıyla çalışmak gerçekten büyük bir zevkti. Sert ve kararlıydılar. Bildiğiniz gibi coğrafi olarak İran'a en yakın ülkelerden biri konumundalar" ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı ayrıca Katar'ın süreç boyunca "büyük cesaret" gösterdiğini söyledi.
TRUMP: "GEÇEN HAFTA SALDIRMAK İSTEMİYORDUM"
Trump, geçen hafta İran'a yönelik planlanan askeri operasyonlara ilişkin değerlendirmesinde ise, "Geçen hafta onlara saldırmak istemiyordum ancak başka seçeneğimiz yoktu" dedi. Buna karşın sonrasında varılan mutabakatın önemine vurgu yapan Trump, diplomatik sürecin ilerlemesinden memnuniyet duyduğunu ifade etti.
"İRAN NÜKLEER SİLAHA SAHİP OLAMAYACAK"
Trump, İran ile müzakere edilen anlaşmanın ülkenin nükleer silah edinmesini engelleyen bir güvenlik mekanizması oluşturduğunu savundu. İran'ın nükleer silah sahibi olamayacağını vurgulayan Trump, "Bu anlaşma nükleer silaha giden yol değil, nükleer silaha karşı bir duvardır" dedi.
Eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde imzalanan nükleer anlaşmayı da eleştiren Trump, söz konusu anlaşmanın İran'ın nükleer kapasitesini sınırlandırmakta yetersiz kaldığını öne sürdü.
"İRAN’DA ARTIK RASYONEL BİR LİDERLİK VAR"
Trump, İran’da geçmiş dönemde görev yapan ve kendisinin "tamamen irrasyonel" olarak nitelendirdiği isimlerin artık yönetimde bulunmadığını savunarak, "mevcut İran yönetiminin daha yapıcı bir çizgide olduğunu" ifade etti. Trump, "Bence İran’da artık rasyonel bir liderlik var. Tamamen irrasyonel olan insanlar artık yok" dedi.
"İSRAİL, HİZBULLAH MESELESİNİ SURİYE’YE BIRAKMALI"
Basın toplantısında İsrail ve Hizbullah konusundaki soruları da yanıtlayan Trump, İsrail'in Hizbullah'a yönelik yaklaşımını eleştirdi.
Trump, İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalara ilişkin değerlendirmesinde, Hizbullah sorununu Suriye'nin çözebileceğini düşündüğünü belirterek, "İsrail'e Hizbullah meselesini Suriye'nin çözmesine izin vermesini önerdim. Açıkçası bu işi orada daha iyi yapacaklarını düşünüyorum" dedi.
İsrail'den beklentilerinin sorulması üzerine konuşan Trump, İsrail'in uzun süredir Hizbullah'la mücadele ettiğini ve bu süreçte çok sayıda kişinin hayatını kaybettiğini söyledi.
Suriye yönetimine de övgüde bulunan Trump, bugün Suriye'yi yöneten kişinin kendisinin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve bazı diğer isimlerin desteğiyle göreve geldiğini öne sürerek, ülkeyi toparlama konusunda "olağanüstü bir iş çıkardığını" ifade etti.
Trump, Suriye yönetiminin Hizbullah konusunda da etkili olduğunu savunarak, "İsrail'e Hizbullah meselesini Suriye'nin çözmesine izin vermesini önerdim" ifadelerini kullandı.
"NETANYAHU LÜBNAN KONUSUNDA DAHA SORUMLU DAVRANMALI"
ABD Başkanı Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya yönelik eleştirilerini de sürdürdü. İsrail'in Lübnan ve Hizbullah konusundaki politikalarından memnun olmadığını belirten Trump, "Bunu çok daha hızlı çözebilmeliydiler" dedi.
Trump ayrıca, İsrail'in Lübnan'daki operasyonlarının İran ile yapılan anlaşmanın üzerinde olumsuz bir gölge oluşturduğunu ifade ederek, "Bu iş sonsuza kadar sürüyor. Böyle olunca da büyük anlaşmanın üzerine olumsuz bir gölge düşüyor. Büyük anlaşma da İran ile yapılan anlaşma" değerlendirmesinde bulundu.
Netanyahu ile geçmişte iyi ilişkiler yürüttüğünü kaydeden Trump, "Bibi ile harika bir ilişkim oldu. Ancak artık Bibi'nin Lübnan konusunda daha sorumlu davranması gerekiyor" ifadelerini kullandı.
"RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI İÇİN ELİMDEN GELEN HER ŞEYİ YAPACAĞIM”
Trump, Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin değerlendirmesinde de savaşın sona erdirilmesi için çaba göstermeye devam edeceğini söyledi. Gün içerisinde Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky ile görüşeceğini açıklayan Trump, Rusya'nın da bir anlaşmaya varması gerektiğini belirtti.
Savaş nedeniyle yaşanan can kayıplarından duyduğu rahatsızlığı dile getiren Trump, "Bu olanların tamamı saçmalık. Evet, yapabileceğim her şeyi yapacağım" dedi.
