(TBMM) - AK Parti’nin TBMM’ye sunduğu yeni "mali torba" kanun teklifiyle en düşük emekli aylığının 23 bin 552 liraya yükseltilmesi, turizm sektörüne prim desteği sağlanması ve imalat sanayine yönelik istihdam teşviklerinin uzatılması öngörülüyor. Teklifle ayrıca Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun (BTK) siber güvenlikle ilgili bazı görevleri Siber Güvenlik Başkanlığı'na devrediliyor.
AK Parti, ekonomi başta olmak üzere kamuda istihdam, siber güvenlik, ulaştırma ve sivil havacılık alanlarında düzenlemeleri içeren ve kamuoyunda "mali torba" olarak bilinen yeni kanun teklifini TBMM Başkanlığı'na sundu. En düşük emekli maaşının artırılmasından Siber Güvenlik Başkanlığı'nın yetki alanlarının genişletilmesine kadar birçok düzenlemeyi barındıran teklifte, Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) iptal kararları doğrultusunda düzenlemeler yer alıyor.
Teklifin genel gerekçesinde, imalat sanayi ve turizm sektörlerinde istihdamın korunması ve artırılması, kültür ve sanat alanında sürdürülebilir finansman mekanizmalarının oluşturulması, kamu personel sistemine ilişkin ihtiyaçların karşılanması, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları sonrasında oluşan hukuki boşlukların giderilmesi ile ulaştırma, haberleşme ve siber güvenlik alanındaki düzenlemelerin güncellenmesinin amaçlandığı belirtildi.
EN DÜŞÜK EMEKLİ AYLIĞI ARTIRILIYOR
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda yapılacak değişiklikle, yaşlılık, malullük ve ölüm aylığı alan emekliler ile hak sahiplerine dosya bazında ödenen en düşük aylık tutarının yükseltilmesi öngörülüyor. Mevcutta 20 bin lira olarak uygulanan taban ödeme, 2026 yılı Temmuz ayı ödeme döneminden itibaren geçerli olmak üzere, TÜİK tarafından açıklanan Ocak-Haziran dönemi tüketici fiyatları genel endeksindeki (TÜFE) değişim oranı kadar artırılarak 23 bin 552 liraya çıkarılacak. Bu düzenlemeyle eş zamanlı olarak, Hazine tarafından SGK bütçesine yapılan "Devlet Katkısı" ve "Açık Finansmanı" gibi transfer kalemleri de bütçe izlenebilirliğini artırmak amacıyla tek bir çatı altında sadeleştiriliyor.
SİBER GÜVENLİKTE YENİ ÇATI: BTK’NIN YETKİLERİ DEVREDİLİYOR
Küresel siber savaşlar ve hibrit tehditlere karşı bütüncül bir savunma mekanizması kurmayı amaçlayan teklif, siber güvenlik alanında yeni düzenlemeleri de içeriyor. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na (BTK) geçmişte konjonktürel olarak yüklenen siber savunma, alan adı yönetimi, internet altyapı denetimi ve yasal iletişimin tespiti/analizi gibi tüm stratejik yetkiler yeni kurulan Siber Güvenlik Başkanlığı'na devredilecek. BTK bünyesindeki siber odaklı veri merkezleri ve yetişmiş uzman personel 3 ay içinde yeni başkanlığa aktarılacak.
Yeni düzenlemeyle, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Siber Güvenlik Başkanlığı, güvenlik kurumlarının talebi üzerine veya resen tedbir kararı alabilecek. Bu kararlar erişim sağlayıcılar ve veri merkezleri tarafından en geç iki saat içinde uygulanacak ve 24 saat içinde hakim onayına sunulacak. Yükümlülüğünü yerine getirmeyen platform ve işletmelere ihlal başına 20 bin liradan 100 bin liraya kadar idari para cezası verilecek. Ayrıca internet "trafik bilgisi" tanımına "kaynak ve hedef" ibaresi eklenerek milli siber tehdit istihbaratının algoritmik ağ analiz kapasitesi yasal güvenceye kavuşturulacak.
Devlet Memurları Kanunu'nda yapılan değişiklikle kamu yönetimindeki hiyerarşik yapı da sıkılaştırılacak. Memur statüsündeki daire başkanı ve dengi idareci kadrolarına atanabilmek için aranan hizmet kıdemi şartı 5 yıldan 10 yıla çıkarılacak. Ayrıca il ve bölge müdürleri, üst kademe kamu yöneticilerine tanınan bazı atama muafiyetlerinin dışına çıkarılarak doğrudan 657 sayılı Kanun'un sınav, kademe ve derece yükselmesi hükümlerine tabi kılınacak. Sayıştay savcısı olabilmek için de benzer şekilde ilgili fakültelerden mezuniyetin yanı sıra mali, iktisadi veya hukuki alanlarda en az 10 yıl kamu görevlisi olarak çalışmış olma şartı getiriliyor.
PTT PERSONELİ İDAERİ HİZMET SÖZLEŞMESİNE GEÇİYOR
PTT'deki istihdam yapısında yapılan değişiklikle, İş Kanunu'na tabi çalışanlar hariç, mevcut personelin tamamen "idari hizmet sözleşmesi" esasına göre istihdam edilmesi kuralı getiriliyor. Boş kadrolara açıktan personel alımı Cumhurbaşkanlığı iznine, aylık ücret tavanı ise Cumhurbaşkanı kararına bağlanıyor. Mevcut memurlara yeni statüye geçebilmeleri için 20 gün süre tanınırken, geçiş yapacakların oranı yüzde 50 ile sınırlandırılıyor. Yeni statüye geçmek istemeyen veya kontenjan dışında kalan devlet memurları, memuriyet güvenceleri ve özlük hakları korunarak 60 gün içinde diğer kamu kurumlarına nakledilecek.
SOKAK LAMBASI FATURALARINDA BELEDİYELERİN KESİNTİ ORANI ARTIYOR
Elektrik Piyasası Kanunu'nda yapılan düzenlemeyle, mahalli idarelerin sokak lambası gibi genel aydınlatma giderlerine merkezi yönetim bütçesinden sağlanan desteğin süresi 31 Aralık 2030'a kadar uzatılıyor. Ancak kamu maliyesindeki yükü dengelemek adına belediyelerin bütçesinden yapılacak kesinti oranlarında artışa gidiliyor. Genel bütçe vergi gelirleri payından yapılan aydınlatma kesintisi, büyükşehirler ve il özel idareleri için yüzde 10'dan yüzde 30'a, diğer belediyeler için ise yüzde 5'ten yüzde 15'e yükseltiliyor.
İMALAT SANAYİNE DESTEK PROGRAMI UZATILDI, TURİZM SEKTÖRÜNE DE PRİM DESTEĞİ SAĞLANDI
İmalat sanayinde istihdamı koruyan işletmelere, kaynağı İşsizlik Sigortası Fonundan sağlanan sigortalı başı teşvik programlarının süresi 2 yıl daha uzatılarak 31 Aralık 2028 olarak belirleniyor. Öte yandan çevre ülkelerdeki siyasi gelişmeler ve güvenlik riskleri nedeniyle doluluk oranları düşen turizm sektöründe de Kültür ve Turizm Bakanlığı belgesine sahip konaklama tesislerine, 2026 yılı Mayıs-Aralık döneminde bildirdikleri sigortalıların prim gün sayısı üzerinden günlük 116,67 lira aylık yaklaşık 3 bin 500 lira prim desteği mahsup yoluyla aktarılacak.
DİJİTAL PLATFORMLARDAN TÜRK SİNEMASINA YÜZDE 2 PAY
Türk sinemasının finansman yapısını genel bütçeye bağımlı olmaktan kurtarmak amacıyla yeni bir gelir kalemi oluşturuluyor. Sinema sektörü destekleri Kültür ve Turizm Bakanlığı döner sermayesinin kullanım alanına dahil ediliyor. Bu doğrultuda, koşullu erişim sağlayan medya hizmet sağlayıcıları ile internet üzerinden yayın yapan dijital platform işletmecilerinin yıllık net satışlarının yüzde 2'si doğrudan Bakanlık döner sermaye hesabına sinema desteği olarak aktarılacak. Ayrıca Bakanlığın taşınmazlar ve tabiat varlıklarını koruma kapsamında yürüttüğü belirli iş ve işlemlerden, kamu projeleri ve ihbarlar hariç, ücret alınması ve bu gelirlerin döner sermayeye kaydedilmesi yasal çerçeveye oturtuluyor.
KAMU İHALELERİNDE "POZİTİF MÜTEKABİLİYET" DÖNEMİ
Kamu İhale Kanunu'nda yapılan düzenlemeyle, belediye ve il özel idarelerinin tüzel kişiliği altında bir hizmet birimi olarak faaliyet gösteren "bütçe içi işletmelerin" ihale mevzuatındaki yeri netleştirilerek uygulamadaki tereddütler gideriliyor.
Kamu alımlarında "pozitif mütekabiliyet (karşılıklılık)" ilkesi hayata geçiriliyor. Ülke menfaatlerinin gerektirdiği durumlarda, Türk istekliler ile Türkiye'de üretilen ürünler lehine yurt dışında tanınan hak ve avantajların, Avrupa Birliği (AB) üyesi devletlerde yerleşik isteklilere ve AB menşeli mallara da ülke ve ürün bazında kısmen veya tamamen uygulanabilmesi için Cumhurbaşkanı'na yetki veriliyor.
DRİFT VE MAKAS ATAN SÜRÜCÜLERİN EHLİYETİ İPTAL OLACAK
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları doğrultusunda Karayolları Trafik Kanunu’nda bazı maddeler yeniden düzenleniyor. Aday sürücü belgelerinin iptal şartları olan 75 ceza puanının aşılması, 0,20 promil üzeri alkollü yakalanma ve belirli ihlallerin 3 kez tekrarı gibi maddeler doğrudan kanun metnine işleniyor. Ayrıca trafik güvenliğini ağır şekilde tehlikeye düşüren drift ve makas atma ihlalleri de artık doğrudan aday sürücü belgesinin iptal nedenleri arasında sayılacak.
ULAŞTIRMA VE DENİZCİLİK CEZALARINA KANUNİ ÇERÇEVE
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın idari yaptırım rejimi, AYM'nin "suç ve cezada kanunilik" ilkesi uyarınca maktu ve nispi kademelerle doğrudan kanun metninde yeniden düzenleniyor. Karayolu ve demiryolunda tehlikeli madde taşımacılığı ihlalleri, bozulabilir gıda taşımacılığı, demiryolu emniyet yönetim sistemi eksiklikleri, takograf ve bağlama kütüğü kayıt zorunlulukları ile denizcilik seyrüsefer emniyeti kurallarına aykırılık hallerinde uygulanacak tüm idari para cezalarının alt ve üst sınırları yasa ile belirleniyor. Bakanlığın verdiği lisans, ruhsat, tescil, muayene ve gemi sürveyi gibi hizmetlerin ücretlerinin de bakanlık döner sermayesine yatırılması zorunlu kılınıyor.
KAÇAK BİR ŞEKİLDE TÜRK ÖĞRENCİ KAYDEDEN MİLLETLERARASI OKULUN RUHSATI İPTAL EDİLECEK
Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nda yapılan AYM’nin iptal kararı doğrultusunda, idari para cezalarının ucu açık şekilde ömür boyu tekerrüre esas alınması engellenerek fiilin niteliğine göre 4 ve 5 yıllık makul zamanaşımı ve tekerrür süreleri getiriliyor. Eski cezalar da bu süreler dikkate alınarak değerlendirilecek.
Öte yandan, milletlerarası okulların mevzuata aykırı olarak Türk vatandaşı öğrenci kaydetmesi fiili ağır cezai yaptırıma bağlanıyor. Bu ihlali yapan kurumlara brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası kesilecek ve doğrudan ruhsatları iptal edilecek. Öğretmen alımlarında ise Öğretmenlik Mesleği Kanunu'na (ÖMK) uyum sağlanarak, formasyon şartını taşıyan yükseköğretim mezunlarının Milli Eğitim Akademisi hazırlık eğitimi şartı aranmaksızın özel kurumlarda doğrudan öğretmen olarak görevlendirilebileceği hüküm altına alınıyor.
SİVİL HAVACILIK MEVZUATI ULUSLARARASI KURALLARA EŞİTLENİYOR
Türk Sivil Havacılık Kanunu'nda yapılan değişiklikle, sadece arama-kurtarma ekipleriyle sınırlı olan acil durum hükümleri; uçak kaçırma veya bomba ihbarı gibi durumlarda "zor durumda kalan" tüm hava araçlarını, uçuş ekiplerini ve yolcuları kapsayacak şekilde genişletiliyor. Ayrıca, hava sahasına girişi uygun görülmeyen araçların engellenmesi veya çıkarılmasına yönelik "önleme talimatı" ifadesinin kapsamı netleştiriliyor. Türk sivil hava araçlarının yabancı devletlerin hava sahasındaki önleme talimatlarına uyması da zorunlu hale getirilirken, kurallara uymayan tüzel kişilere uygulanacak idari para cezaları caydırıcılık adına tam 5 katı olarak uygulanacak.