(ANKARA) - EMEP Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, Akdeniz kıyılarında artan mikroplastik kirliliğinin çevre ve halk sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ve Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'nun yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı'na soru önergesi verdi.

Emek Pratisi (EMEP) Gaziantep Milletvekili Karaca, çevre örgütlerinin Türkiye'nin başta Avrupa olmak üzere dünyanın çöplüğü haline getirildiğini belirttiğini ifade ederek, Çin'in plastik atık ithalatını büyük ölçüde durdurmasının ardından Türkiye'nin gelişmiş ülkelerden gelen plastik atıkların ithalat merkezi haline geldiğini öne sürdü.

12 Aralık 2025'te gerçekleştirilen TAİEX çalıştayında Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan sunuma göre, 2024 yılında 1 milyon 290 bin ton plastik atık ithalatı yapıldığını belirten Karaca, başta Mersin ve Adana illerinde faaliyet gösteren geri dönüşüm tesislerinin sayısının her yıl arttığı belirterek, bu tesislerde parçalama ve yıkama işlemleri sonrasında suya karışarak denize ulaşan mikroplastiklerin kirliliğin başlıca nedenlerinden biri olduğunu ifade etti.

Karaca, mikroplastik kirliliğinin ayrıca sanayi faaliyetleri, yetersiz atık yönetimi, deniz taşımacılığı, gemiler, sınır aşan kirlilik ve artan plastik atık ithalatının ortak sonucu olarak ortaya çıktığını savundu.

Karaca, kontrolsüz ve yasa dışı atık yakmalarının ise dioksin, furan ve karbon monoksit gibi kirleticiler nedeniyle hava kalitesini ve halk sağlığını tehdit ettiğini vurguladı.

"TÜRKİYE'NİN SIFIR ATIK POLİTİKASININ GÖRÜNMEYEN YÜZÜ" RAPORU

Karaca, Mersin ve Adana sahillerinde, Hatay ve Antalya kıyılarında ise kısmen görülen mikroplastik kaynaklı kirliliğin deniz ve kıyılarda ciddi boyutlara ulaştığını belirtti. Greenpeace'in "Türkiye'nin Sıfır Atık Politikasının Görünmeyen Yüzü" raporuna göre Akdeniz'e her gün 146 ton plastik çöp sızdığı, incelenen balıkların yüzde 44'ünün, midyelerin ise yüzde 91,2'sinin sindirim sistemlerinde mikroplastik tespit edildiğini aktardı.

Önergede, meslek örgütlerinin mikro ve nanoplastiklerin deniz ürünleri, sofra tuzu ve sular aracılığıyla insan vücuduna ulaşabildiğini belirttiği; taşıdıkları fitalatlar, Bisfenol A (BPA), kalıcı organik kirleticiler (POPs) ve ağır metallerin hormon sistemi, bağışıklık sistemi ve uzun vadede insan sağlığı üzerinde ciddi riskler oluşturabildiğine dikkat çekildi.

"KİRLİLİK HALK SAĞLIĞINI TEHDİT EDİYOR"

Karaca, Adana, Antalya, Hatay ve Mersin kıyılarında hızla artan mikroplastik kirliliğinin Alanya sahillerine kadar ulaştığını, deniz ekosistemini, tarımı, balıkçılığı, turizmi, gıda güvenliğini, bölge ekonomisini ve halk sağlığını tehdit ettiğini belirterek, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ve Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'na şu soruları yöneltti:

"-Akdeniz kıyılarında deniz yüzeyini kaplayan plastik atık kirliliğinin nedeni nedir ve bu kirliliğin giderilmesi için hangi çalışmalar yürütülmektedir?

-Denizlerdeki kirliliğin ne kadarının geri dönüşüm tesislerinden, ne kadarının deniz taşımacılığı ve gemilerden kaynaklandığına ilişkin araştırma yapılmış mıdır, yapılacak mıdır?

-Doğu Akdeniz'deki mikroplastik kirliliğinin güncel düzeyinin yeniden ölçülmesi ve kamuoyuyla paylaşılması için ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü veya diğer kamu kurumları görevlendirilecek midir?

-Mikroplastik kirliliğinin çevresel ve ekonomik etkilerine ilişkin hangi çalışmalar yürütülmektedir?

-Atık ithalatı ve geri dönüşüm tesislerine çevresel ve sağlık etkileri nedeniyle sınırlama getirilecek midir?

-Geri dönüşüm tesislerinden kaynaklanan mikroplastiklerin denize karışmasını önlemek amacıyla tesisler ve yerel yönetimlere yönelik hangi önlemler alınmaktadır?

-Kontrolsüz ve yasa dışı atık yakmalarıyla ilgili hangi işlemler ve yaptırımlar uygulanmaktadır, bugüne kadar kaç olayda sorumlular tespit edilmiştir?

-2020 ile 2023 yılı ortasına kadar atık tesislerinde çıkan 372 yangının nedenlerine ilişkin araştırma yapılmış mıdır, kasıt tespit edilen olaylarda hangi yaptırımlar uygulanmıştır?

-Atık ithalatı ve geri dönüşüm tesislerinin neden olduğu çevresel kirlilik ile buna bağlı sağlık sorunlarına ilişkin araştırma yapılmış mıdır, yapılacak mıdır?

-Başta Mersin ve Adana olmak üzere Akdeniz kıyılarında mikroplastiklerin halk sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel araştırma veya bulgu bulunmakta mıdır, yeni bir çalışma yapılacak mıdır?"