Haber: Olcay AYDİLEK

(ANKARA) - ABD-İran savaşı ve küresel riskler nedeniyle doğal gaz fiyatları alarm veriyor. Avrupa’nın referans doğal gaz fiyatı TTF, 31 Ağustos’ta önemli bir direnç noktasını kırarak 70,00 €/MWh’ın üzerine çıktı. TTF, 1 Eylül’de 72,22 €/MWh düzeyine yükseldi ve 2 Eylül’de 73 €/MWh’ın üzerinde işlem gördü. TTF, Ocak 2023’ten bu yana en yüksek seviyeleri gördü. Türkiye’nin ithal ettiği doğal gazda TTF’in ağırlığı yüzde 48,56. Bu nedenle gözler BOTAŞ’ın ekim ayında ve kış mevsiminde doğal gaz tarifeleriyle alacağı kararlara çevrildi.

Hollanda TTF (Title Transfer Facility), Avrupa'da doğal gaz ticaretinin yapıldığı en önemli sanal işlem noktası ve fiyat göstergesi işlem görüyor. Bu merkezde oluşan fiyatlar, referans olarak alınıyor.

Türkiye, yıllık 55-60 milyar metreküp düzeyinde doğal gaz tüketiyor. Net ithalatçı olan Türkiye, doğal gaz gereksiniminin önemli bir bölümünü (boru hatları üzerinden ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) olarak) ithalat yoluyla karşılıyor.

ABD-İran savaşı ve küresel piyasalarda yaşanan riskler başta petrol olmak üzere doğal gaz fiyatlarını, artan fiyatlar da Türkiye’nin enerji faturasını kabartıyor.

Enerji IQ CEO’su Emre Ertürk, ANKA Haber Ajansı'na doğal fiyatlarıyla ilgili son haftalarda yaşanan gelişmeleri değerlendirdi. Ertürk, küresel piyasalarda enerji fiyatlarında kırılganlık riskini yükselten güçlü sinyallerin söz konusu olduğunu belirterek, "Bu hareket, kış dönemini içeren yılın son çeyreğinde ekim, kasım ve aralık ayları öncesinde piyasaların gündemini etkilemeye devam ediyor" dedi.

FİYATLAR YÜKSELİYOR

Ertürk, Avrupa’nın referans doğal gaz fiyatı TTF’deki yukarı yönlü harekete işaret ederek, "TTF, 31 Ağustos’ta önemli bir direnç noktasını kırarak 70,00 €/MWh’ın üzerine çıktıktan sonra günü 69,81 €/MWh ile kapattı. TTF, eylüle güçlü bir artış trendi ile girerek 1 Eylül’de 72,22 €/MWh civarına yükseldi ve 2 Eylül’de 73 €/MWh’ın üzerinde işlem gördü" diye konuştu.

Ertürk, TTF’in, Ocak 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine çıktığını ifade ederek, "Bu seyir, yaklaşan kış mevsimi öncesinde piyasadaki riskleri ve kırılganlığı belirgin şekilde artırmış oldu" dedi.

NİSAN AYINDA ZAM YAPILDI

Ertürk, BOTAŞ’ın en son nisan ayında doğal gaza zam yaptığını hatırlattı. Aynı tarihte, konutlarda kademeli tarifeye geçildi. İl bazında belirlenen tüketim sınırını aşan aboneler, çok yüksek fiyattan (her bin metreküpü vergi ve paylar hariç 18 bin TL) doğal gaz tüketmeye başladı.

Ertürk, Türkiye’nin ithal ettiği doğal gazda (ve alım maliyetlerinde) TTF’in önemli bir ağırlığı olduğunu vurgulayarak, "TTF’in ağırlığı yüzde 48,56’dır" ifadesini kullandı.

Ertürk, TTF’in payının BOTAŞ’ın spot LNG ithalatına bağlı olarak belli dönemlerde yüzde 60’ı aştığını, yüzde 70’e dayandığını söyledi.

LNG İTHALATI ZAM BASKISI OLUŞTURACAK

BOTAŞ’ın bu kış döneminde maliyetlerini, doğal gaz santrallerinden gelen gaz talebinin belirleyeceğini vurgulayan Ertürk, şunları söyledi:

"Bu yılın son çeyrek döneminde ve gelecek yılın ilk aylarında elektrik talebinin başta hidroelektrik santralleri olmak üzere diğer kaynaklar tarafından karşılanması, doğal gaz talebini baskılayacak ve BOTAŞ’ın pahalı spot LNG alımını azaltacak. Ancak, her türlü senaryoda BOTAŞ arz güvenliğini sağlamak üzere spot LNG ithal edecek ve yükselen fiyatlar nedeniyle bu durum doğal gaz tarifeleri üzerinde güçlü bir zam baskısı oluşturacak."

Ertürk’ün verdiği bilgiye göre, geçen yılın son çeyrek döneminde spot LNG fiyatı (bin metreküp) 375 dolar düzeyinde bulunuyordu. TTF’teki artış nedeniyle LNG fiyatları, 750 dolar seviyesine kadar yükseldi. Ertürk, "Halihazırda BOTAŞ’ın sanayiye, santrallere ve ikinci kademe konut abonelerine uyguladığı tarife bin metreküp başına 18 bin lirayla yaklaşık 374 dolara karşılık geliyor" dedi.

DEPOLAR DOLU

Ertürk, Türkiye’nin, Silivri ve Tuz Gölü doğal gaz depoları tam dolu seviyede kışa girdiğini belirterek, şunları kaydetti:

"Bu, BOTAŞ’ın ithalat maliyetlerini optimize ederken kullanabileceği önemli enstrüman olacak. 2025 yılı aralık – 2026 yılı şubat dönemini kapsayan üç ayda, depolardan günlük ortalama 27,07 milyon metreküp gaz sisteme verilmişti. Bu dönemde sisteme verilen gaz miktarı bazı günlerde 41,32 milyon metreküpe kadar yükselmişti."

GÖZLER BOTAŞ'TA

BOTAŞ’ın, doğal gaz alım kontratlarında söz konusu TTF fiyatları etkili oluyor. TTF artarsa, doğal gaz ithalat maliyetleri de artıyor. TTF’teki artış sonrasında gözler BOTAŞ’ın ekim ayında ve kış mevsiminde doğal gaz tarifeleriyle ilgili alacağı kararlara çevrildi.

"ALINMIŞ KARAR YOK"

Enerji yönetimi, BOTAŞ’ın sübvansiyonlu fiyatlar üzerinden konut abonelerine gaz verdiğini belirterek, sübvansiyonun aşama aşama azaltılmasının hedeflendiğini söyledi.

Kaynaklar, elektrik ve doğal gaza enflasyon hedefiyle uyumlu zam yapıldığını kaydederek, "Doğal gazda ve elektrikte yüksek oranlı zam ihtiyacı söz konusu. Bu ihtiyacın ne kadarı, ne zaman tarifelere yansıtılır? Şu aşamada bu konuda alınmış bir karar yok" dedi.