Haber: Ahmet ÜN – Kamera: Serhat YETÜT
(DİYARBAKIR) - Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi ve İnsan Hakları Derneği’nin (İHD) ortaklığında, “Türkiye’de Toplumsal Barış Süreci ve Dünya Örnekleri: Zorluklar, İmkanlar, Beklentiler ve Sonuçlar” başlığıyla düzenlenen konferans başladı. Konferansta Kuzey İrlanda, İspanya ve Kolombiya örnekleri üzerinden silahsızlanma, demobilizasyon ve demokratik entegrasyon süreçleri tartışıldı.
Büyükşehir Belediyesi Ali Emri Toplantı Salonu’ndaki konferansa DEM Parti İmralı Heyeti Üyesi Mithat Sancar, Büyükşehir Belediye Eş Başkanları Ayşe Serra Bucak Küçük ve Doğan Hatun, İHD Eş Genel Başkanı Cihan Aydın, bazı DEM Parti milletvekilleri, belediye eş başkanları ve çeşitli sivil toplum kuruluşu temsilcileri katıldı.
Diyarbakır Büyükşehir Belediye Eş Başkanı Ayşe Serra Bucak Küçük, açılışta yaptığı konuşmada, programın terör örgütü PKK’nın silah yakma töreninin yıl dönümüne denk gelmesinin anlamlı olduğunu söyledi.
Konferansta silahların yakılmasından bu yanaki gelişmeleri değerlendireceklerini aktaran Eş Başkan Bucak, “11 Temmuz 2025 tarihinde atılan tarihi adımın; PKK'nın, Kürt özgürlük hareketinin silahları sembolik olarak yaktığı günün yıl dönümü bugün. Bu açıdan da hem bize o günü yeniden hatırlatması hem o günden bugüne bir yıl boyunca neler yaşandığı, değerli katılımcıların, konukların katkılarıyla bunları tartışıyor olmak bizim açımızdan çok kıymetli, çok önemli” dedi.
Evrensel ölçekte yerel yönetimlerin, yerinden yönetimin demokrasiye, barışa sunacağı katkıyı evrensel ve yerel ölçekte de tartışacaklarını söyleyen Bucak, “Ama tam merkezine nasıl oturturuz? Tam merkezine oturtmak için yerel yönetimlere, geniş anlamıyla yerel yönetimlere, daha küçük çapta belediyelere, kurumlarımıza neler düşmekte? Belki bu çok uzun süre tartışacağımız ama tartışırken pratiklerini de muhakkak ortaya koymamız gereken bir süreç. Yani insanların, halkların, toplulukların barışta bir payı var. Ama bu barışın payını biz soyut olarak tarifleyemeyiz” diye konuştu.
“BELEDİYELER İÇİN SEMBOLİK DEĞİL, GERÇEK DEMOKRATİK BİR ROL BEKLİYORUZ BU SÜREÇTE”
Barışın somut, gözle görülür, elle tutulur hale gelmesi için yerel mekanizmalara, belediyelere önemli rol düştüğünü belirten Bucak, "Çünkü yüz yüze ilişkiler yaratıyor, yüz yüze temaslar yaratıyor, yüz yüze bağlar kuruyor ve gerçek anlamda mahallelerin, köylerin, en küçük hücrelerin kendi maddi gerçekliklerini ortaya koyuyor. Bu bizim açımızdan çok önemli. Bu sebeple bu gibi toplantılara ev sahipliği ediyoruz, öncülük etmeye çalışıyoruz ve daha çok kitleleri, insanları bu temaya dahil etmeye çalışıyoruz. Belediyeler için sembolik değil, atanmış kayyumlar veya merkezi bürokratlar tarafından keyfi olarak iptal edilmeyecek gerçek demokratik bir rol bekliyoruz bu süreçte. Yerel yönetimin uzlaşmada gerçek bir ortak ve toplumsal adaletin bir aracı olarak işlev görmesi için gerekli kaynakları, yasal yetkileri hiçbir şekilde esirgemeden genişletilmesini ve bölge halklarının sandıkta tecelli eden demokratik iradesine saygı duyulmasını talep ediyoruz ve bekliyoruz bu süreçte” ifadelerini kullandı.
“11 TEMMUZ GÜNÜ 'BARIŞ GÜNÜ' OLSUN”
Bucak’ın ardından söz alan İnsan Hakları Derneği Eş Genel Başkanı Cihan Aydın ise, 11 Temmuz'un Türkiye’de “Barış Günü” ilan edilmesini önererek, “Bu 40 yılık silahlı çatışmanın yaratmış olduğu kriz, bunu aşmanın yol ve yöntemleri elbette sadece bir iki sembolik günlerde çözülecek değil. Ama sembolik günlerin, ötesinde sembolik anıtların bu işin, bu tür meselelerin bir daha yaşanmaması için çok önemli işlev görebileceğine inanıyorum” dedi.
Çerçeve yasanın ayrımsız olarak silahlı güçlerle birlikte cezaevlerindekilerini de kapsayacak şekilde hazırlanması gerektiğini ifade eden Aydın, şöyle devam etti:
“Çıkarılacak çerçeve yasanın ayrımsız olarak bütün silahlı güçleri, hapishanedeki kişileri ve diasporadaki kişileri kapsayacak şekilde bir yasa çıkarılması gerekir. Aksi takdirde bu yasanın uygulanma riski ortaya çıkar ve bu da sürecin çökme ihtimalini beraberinde getirir. Kilit müzakereciler meselesi. Aslında burada tam olarak aşağı yukarı, Öcalan'ın pozisyonundan bahsediyoruz. Şu anki en kilit müzakerecilerden birisi bu. Bu kilit müzakerecilerin, bir gün salıverilme, serbest bırakılma meselesi mutlak suretle düzenlenmesi lazım. Şu anda kamuoyunda daha çok umut hakkı meselesi konuşuluyor. Bu çerçevede konuşuluyor. Bu da zaten aslında buna tekabül ediyor, serbest bırakılma meselesi. İkinci olarak alternatif infaz yöntemleri konusu da elbette düşünülebilir. Mesela, konutta infaz düzenlemesi bir geçiş süreci için önemli bir eşiği aşma konusunda önemli bir adım olabilir.”
IRA, ETA VE FARC SÜREÇLERİ ELE ALINACAK
Konuşmaların ardından konferans, Kuzey İrlanda (IRA), İspanya (ETA) ve Kolombiya (FARC-EP) Süreçleri" başlığıyla farklı ülkelerdeki barış ve çatışma çözümü deneyimleri ele alınacak.
İHD Eş Genel Başkanı Oya Ersoy'un moderatörlüğünü yapacağı oturumda Sinn Féin Yasama Meclisi Üyesi Gerry Kelly, siyasetçi ve eski FARC-EP üyesi Victoria Sandino, EH Bildu Uluslararası İlişkiler ve Politika Sorumlusu Igor Zulaika Zurimendi ile 30 yıl cezaevinde kalan Muhittin Altun konuşmacı olarak yer alacak.