SEYFİ ÇELİKKAYA
(YOZGAT) - Yozgat'ta bu yıl yaklaşık 190 bin dekar civarında alana ekimi yapılan yeşil mercimek hasadına başlandı. Kuraklık ve dolu yağışı nedeniyle bu sezon umduğunu bulamayan çiftçilerden bazıları, hasadı makine yerine tırpan ile yaptırmayı tercih ediyor. Çiftçi Bünyamin Ayverdi, "Girdiler pahalı olduğundan tam manasıyla ekim yapamıyoruz, ekim yapamayınca böyle eziyetli oluyor. Makine alacak durum yok, tırpancıya ancak biçtiriyorum. Makinalar çok pahalı. Kotayı sağlayıp destekleme de alamıyoruz" dedi.
Nadas alanlarının değerlendirilmesi amacıyla bu sezon hububata alternatif olarak yeşil mercimek ekimi yapıldı. Ancak kuraklık, sıcak hava, dolu yağışı nedeniyle bu yıl dekardan alacağı ürünün yarı yarıya düştüğünü belirten bölge çiftçisi hayal kırıklığı yaşıyor. Yozgat’ın bazı bölgelerinde ürün verim olmadığı için tarlada kalırken, düşük verimli kesimlerde geleneksel yöntem olan tırpan ve insan gücü ile yolma işlemiyle hasat yapılıyor. Verimin iyi olduğu bölgelerde de tarım makineleriyle hasat gerçekleştiriliyor.
Yeşil mercimeğin daha önce el ile de toplandığını ancak bunun zor olduğunu ifade eden, 15 yaşından itibaren tırpan sallayan Hıfzı Erdoğan (57), bir kişinin günde ancak 2 dönüm alanı biçebildiğini söyledi. Erdoğan, “Tırpancı sayısı geçen yıl 5-6’ydı, bu sene 3'e düştü, seneye 1'e 2'ye düşer. Her sene azalıyor. Çalışan yok. Herkes yaşlanmış, nasıl çalışacak? Arkadan yetişmiyor. En büyük bizim köy, bizim köyde 2-3 tane zor buluyoruz, başka köylerde tırpancı bulamazsın” diye konuştu.
“Makine alacak durum yok, Tırpancı’ya ancak biçtiriyorum”
Yozgat'ın Çalatlı köyünde çiftçilik yapan Bünyamin Ayverdi (64), mercimek hasadında çalıştıracak Tırpancı bulamadığı için kendisinin, çocuklarının ve torunlarının da çalışarak hasat yaptıklarını bildirdi. Ayverdi, şöyle konuştu:
“Emeklilikten sonra tekrar çiftçiliğe başladım. Daha önce çiftçilik yapıyordum. İyi kötü buradan rızkımızı kazanıyoruz. Girdiler pahalı olduğundan tam manasıyla ekim yapamıyoruz, ekim yapamayınca böyle eziyetli oluyor. Makine alacak durum yok, tırpancıya ancak biçtiriyorum. Makinalar çok pahalı. Destekleme istediğin zaman gerekli kotayı sağlayıp, destekleme de alamıyoruz. O yüzden biz yine dede-baba usulü tırpanla biçiyoruz. Bu tırpancılar da bitti, her sene birer kişi azalıyor. 4-5 kişi gelirdi, bu sene 3 kişi kalmış, 3 kişi anca getirebildim. O yüzden tırpanla biçmek zorundayım. Bu sene verim düşük. Yağmurlardan hastalık oldu, hastalıktan dolayı düşük olacak. Çünkü ekinin yeşilinden belli, otundan belli, o yüzden bu sene verim düşük olur. Tırpancılar 1600 lira yevmiyeyle geliyorlar. Günlük bin 600 lira veriyorum, sabah 08.00'de geliyorlar, 17.30'da bırakıp gidiyorlar. Bu yüzden de adam bulamıyoruz, tırpancı da yok. Geçen sene 800 liraydı yevmiye, 50 lira yol parası veriyordum arabaya, taksi parası. Bu sene 250 lira veriyorum taksiye. 1600 lira da yevmiye veriyorum, anca bu fiyata getiriyoruz."
“Pazar bulmakta sorun yaşıyoruz”
Ayverdi, geçen yıl kilosunu 32 liraya verdiği yeşil mercimeği bu sene de aynı fiyata vermesi durumunda ancak yaptığı masrafı kurtarabileceğini ifade etti. Ürünü satmak için pazar bulamadıklarını anlatan Ayverdi, şunları söyledi:
“Ekiyoruz ekmeye de bir de bunun pazarı önemli. Pazar bulmakta sorun yaşıyoruz. Ofise götürüyoruz, ofis almıyor. Yok kurtlu diyor, yok çöplü diyor, almıyor. Bizi tüccarın eline yitiyor, tüccarın kucağına düşüyoruz, tüccar da istediği fiyata alıyor. Geçen seneki fiyata verirsem çok memnun olacağım. Belki de daha aşağı düşürecek. Çünkü esnaf da az, bunu alan tüccar da az, tüccar da yok. 4 tane tüccarın elinde kalacağız. Vicdanına, neye alırsa, kaça alırsa... Geçen sene 32 liraya verdik kilosunu, bu sene de ne olacağını bilmiyoruz. Yine 32 - 33 liraya verirsek canımıza minnet bileceğiz. En azından tırpancı parasıyla, mazot parası, gübre parasını ancak çıkaracak. Yapmasak bu sefer de tarla boş kalıyor, toprak bulunmuş, mecbur ekmek zorundayız” ifadelerini kullandı.