Haber: Seyfi ÇELİKKAYA
(YOZGAT) - Yozgat’ta tarımsal üretimin artırılması amacıyla tesis edilen Esenli Gelingüllü Barajı'nda sular çekildi. Suların çekildiği baraj alanında koyunlar otlamaya başladı. Boş tarlaya dönüşen alanları ekip biçmeye başlayan yurttaşlara ise Devlet Su İşleri tarafından (DSİ), "ekmeyin, sökeriz" uyarısı yapıldı.
Yozgat’ta, beklenen yağışların alınamaması ve bilinçsiz su kullanımı nedeniyle, 20 bin 474 hektarlık tarım alanının sulanması için 1994'te hizmete açılan, tarım ile birlikte balıkçılığın can damarı olan Gelingüllü Barajı’nda sular çekildi, doluluk oranı son yılların en düşük seviyelerine ulaştı.
Su altında kalan okul, belediye binası, mezarlıklar ve çeşitli yapılar gün yüzüne çıktı. Tarım alanlarının bir bölümü sular altında kalan 11 köyde ikamet eden çiftçiler, suların çekilmesiyle birlikte ortaya çıkan alanı tarım, besiciler de otlak için kullanmaya başladı.
Önceki yıllarda baraj gövdesinde suların çekilmesiyle ortaya çıkan alanda tarımsal üretim yapılmasına izin veren DSİ’nin köy muhtarlarını uyararak, bundan sonra baraj sahası içerisinde tarım yapılmasına izin verilmeyeceği kaydedildi.
Köy muhtarları uyarıldı
Sulama barajı çevresinde bulunan 11 köy muhtarına uyarı yazısı gönderen DSİ'nin, baraj sahasında izinsiz ve kaçak yapılacak ekimlere izin verilmeyeceği kaydedilerek, şu uyarılar yapıldı:
“Kurumumuz teknik personellerince gerçekleştirilen saha incelemelerinde, Gelingüllü Baraj Sahasında izinsiz şekilde yapılan işgallerin ve kaçak ekimlerin olduğu, şekerpancarı gibi bitki su tüketimi yüksek tarım ürünlerinin yanı sıra kuru tarım ürünlerinin de ekilerek baraj rezervuarından sulama yapmanın amaçlandığı gözlemlenmiş ve tespit edilmiştir.
Sulama sahası içine tarımsal sulama suyu temin etmek amacıyla projelenmiş ve inşa edilmiş bir barajın rezervuarından su çekmek, izinsiz ve kaçak şekilde baraj rezervuar sahasını işgal etmek ve bu sahada ekilen ürünleri sulamak, kabul edilemez bir faaliyet olup toplum etiği ve ahlakı açısından da asla uygun değildir. Baraj rezervuar sahalarında tarımsal faaliyet göstermek ve sulama yapmak kesinlikle yasaktır.
Kurumumuz tarafından inşa edilen baraj gölet kamulaştırma sahalarına yapılan tarımsal müdahaleler; bölge halkı arasında huzursuzluğa yol açmakta, ayrıca ekilen ürüne göre kullanılan gübre, ilaç gibi kimyasallar, infiltrasyon (sızma) yoluyla toprağa daha sonra da baraj rezervuarındaki suya, akabinde ise tüm sulama sahasına yayılmaktadır. Bu durum ise gerek baraj rezervuarındaki canlı yaşamına (balık ölümleri) gerekse sulama sahasındaki bitki örtüsüne zarar verip tüm canlı yaşamını, çevre sağlığını, arazi (toprak yapısı) ve su kaynaklarını olumsuz etkilemektedir.
Kuraklık riski etkilerinin artarak görüldüğü son yıllarda arazi ve su kaynakları ile tüm canlı ve çevre sağlığını korumak, suyun eşit-adil ve güvenilir bir şekilde kullanımını sağlamak kaçınılmazdır. Gelingüllü Baraj sahasında gözlemlenen ve tespit edilen izinsiz işgalleri ve kaçak ekimleri bertaraf etmek amacıyla DSİ iş makineleri ile sınırlar belirlenecek, ekili ve ekime hazırlanan tüm yerler bozulacaktır.”
“Buralar suyun altındaydı, çekildi hep, biz de ektik”
Baraj çevresindeki köylerde, baraj havzasına ekim yapan köylülerden Nejla Saygılı, “Kabak yetiştiriyoruz, kavun, karpuz, fasulye, mısır, bamya her şeyden ekiyoruz. Sular yok, sulayamıyoruz artık, kuruduk. Buralar suyun altındaydı, çekildi hep, biz de ektik” dedi.
“Barajın yerinde biraz sebeplenmek için ektik”
Eyüp Saygılı da su çekilen alanda tarım yapmak istediklerini belirterek, şunları söyledi:
“Kabak, bostan ekiyoruz. Şimdi el koyuyor, ektirmiyor devlet. Perişan olacağız. Bu sene ektirmiyor. Verim de alamadık. Hiçbir şey yok. Her sene müsaade ediyorlardı, bu sene ektirmiyorlar. Şikayet olmuş, o yüzden etmediler. Su bittiğinden sulayamıyoruz da. Kuyu vuracaktık, vurdurmuyorlar şimdi. Yasakladılar kuyuyu. Bu sene kurak gitti, hiçbir verim alamadık. Gırtlağa kadar borcumuz var, ödeyemiyoruz. Ne yapacağımızı şaşırttık. Devletten yardım istiyoruz. Devlet yardım ederse millete daha iyi olur. Barajın yerinden biraz sebeplenmek için ektik. Tarım Kredi borçlarımızı ertelesin. İcraya koyacağım diyor. Yardımcı olsun devlet, ertelesin.”
“Aşırı şekilde zarardayız”
Bölge çiftçilerinden Rasim Kılınçoğlu, doğal afet ve kuraklık nedeniyle zararda olduklarını belirterek, “Kuraklık çok şiddetli bir şekilde oldu. Don vurdu, ayaz bütün mahsul, ekin, mercimek, kavun, karpuz hepsi mahvoldu gerçekten. Aşırı şekilde zarardayız" dedi.
Kılınçoğlu, devletin yardımcı olması halinde nefes alacaklarını söyledi.
Hasan Koçak ise, “Baraj olduktan sonra köylünün bazı arazileri su altında kalmış. 1993 yılında baraj verilmiş. Yağmur, kar çok olduğu zaman buranın barajı tüm doluyor. Vatandaş burada karpuz, kavun tarlasını, ekin tarlasını suluyor, istifade ediyor. Baraj gerçekten çok iyi bir şey, vatandaş sebepleniyor. Yağış olduğu zaman tamamen doluyor. Bulunduğumuz yerin 20 metre aşağısına kadar doluyor. Barajdan istifade ediyor vatandaşımız” ifadelerini kullandı.