(İZMİR) - Yakalamaç Projesi Direktörü Hadi Bozkır, “Online yemek platformları kullanıcıya hız ve kolaylık sunsa da, esnaf için görünmeyen bir ekonomik yük, ülke için ise ciddi bir kaynak kaybı anlamına geliyor” dedi.
Yakalamaç Projesi, Türkiye genelinde yürütülen saha araştırmaları ve sektörel analizler sonucunda, online yemek sipariş platformlarının küçük ve orta ölçekli restoranlar üzerindeki yıkıcı etkilerini kamuoyuyla paylaştı.
Proje Direktörü Bozkır, yemek sipariş platformlarının ortalama yüzde 15 ila 20 arasında değişen komisyon oranlarına ek olarak KDV, kurye hizmet bedelleri, ödeme sistemleri komisyonları ve ambalaj giderleri gibi ek yükler getirdiğini belirterek “100 liralık bir siparişte restoran sahibinin eline kalan miktar ile hem malzeme maliyetini hem personel maaşını hem de kira ve fatura giderlerini karşılaması bekleniyor. Bu denklem artık işlemiyor” dedi.
"Gıda enflasyonunu doğrudan etkiliyor"
Bozkır, "İşletmeler bu ağır yükü dengelemek için menü fiyatlarına zam yapmak zorunda kalıyor. Aynı ürün, online sipariş verildiğinde daha pahalı hale geliyor. Bu fark tüketiciye ek yük olarak yansıyor ve gıda enflasyonunu doğrudan etkiliyor. Restoranlar yaşamak için zam yapıyor, tüketici ise bu farkı sorgulamadan ödüyor. Oysa bu fark, sistemin dayattığı maliyetin bir sonucudur” diye konuştu.
Yakalamaç Projesi’nin verilerine göre Türkiye'deki büyük yemek sipariş platformlarının çoğunun yabancı sermayeli şirketlere ait olduğunu belirten Bozkır, "Bu, Türkiye’den elde edilen milyarlarca liralık gelirin önemli bir kısmının dijital reklam ve operasyon giderleri adı altında yurt dışına aktarılması anlamına geliyor. Bu paralar Türkiye’de vergiye dönüşmeden ülke dışına çıkıyor. Milli gelir kaybı sessiz ve derinden büyüyor" dedi.
Bozkır platformların şeffaf şekilde denetlenmesi ve yerli alternatiflerin teşvik edilmesi gerektiğini vurguladı.
Esnaf kurye modeliyle güvencesiz çalışma
"Platformlar, kuryelerin büyük bir bölümünü esnaf kurye modeliyle çalıştırıyor. Bu sistem, sosyal güvence ve bordrolu istihdamı ortadan kaldırıyor. Devasa cirolara rağmen, bu platformların istihdam ve SGK’ya katkısı oldukça sınırlı” ifadelerini kullanan Bozkır, bu yapının kamu maliyesine uzun vadeli yük oluşturduğunu söyledi.
Hadi Bozkır açıklamasını şu şekilde tamamladı:
“Bu sistem sürdürülemez. Restoranlar her siparişte görünmeyen bir vergi ödüyor. Tüketici daha pahalı yiyor, ülke ekonomisi ise sessizce kan kaybediyor. Devletin ilgili kurumlarını, düzenleyici otoriteleri ve yasa yapıcıları esnafı koruyacak, milli geliri içeride tutacak adil ve şeffaf bir dijital ekonomi sistemini acilen hayata geçirmeye davet ediyoruz.”