(ANKARA) - TÜİK, 2025 yılında toplam doğurganlık hızının 1,42 çocuk seviyesine gerilediğini, doğurganlık hızının son 9 yıldır nüfusun yenilenme seviyesi olan 2,10'un altında kalmaya devam ettiğini açıkladı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Doğum İstatistikleri'ni yayımladı. Açıklanan verilere göre, 2025 yılında Türkiye'de canlı doğan bebek sayısı 895 bin 374 oldu. Doğan bebeklerin cinsiyet dağılımında erkek çocukların oranı yüzde 51,4, kız çocukların oranı ise yüzde 48,6 olarak kayıtlara geçti. Kadınların doğurganlık dönemini kapsayan 15-49 yaş grubunda doğurabileceği ortalama çocuk sayısını gösteren toplam doğurganlık hızı, 2001 yılındaki 2,38 çocuk seviyesinden sonra 2014 yılı itibarıyla aralıksız bir düşüş trendine girerek 2025 yılında 1,42 çocuk düzeyine kadar indi.
EN YÜKSEK DOĞURGANLIK HIZI ŞANLIURFA'DA, EN DÜŞÜK BARTIN'DA
İllere göre toplam doğurganlık hızı incelendiğinde, Türkiye'de çocuk sayısının en yüksek ve en düşük olduğu kentler belirlendi. Raporda, "Toplam doğurganlık hızının en yüksek olduğu il 2025 yılında 3,15 çocuk ile Şanlıurfa oldu. Bu ili 2,53 çocuk ile Şırnak, 2,23 çocuk ile Mardin izledi. Toplam doğurganlık hızının en düşük olduğu il ise 1,09 çocuk ile Bartın oldu. Bu ili 1,10 çocuk ile İzmir, 1,11 çocuk ile Eskişehir, Ankara ve Zonguldak izledi" denildi.
DOĞURGANLIK HIZI 2025 YILINDA 76 İLDE YENİLENME SEVİYESİNİN ALTINA DÜŞTÜ
Doğurganlık hızının nüfusun yenilenme seviyesinin altına düştüğü 2017 yılında 57 ilin toplam doğurganlık hızı 2,10'un altında iken 2025 yılında 76 ilin toplam doğurganlık hızı bu seviyenin altında kaldı. Toplam doğurganlık hızının 1,50'nin altında kaldığı il sayısı 2017 yılında 4 iken 2025 yılında 59 olarak kayıtlara geçti. Toplam doğurganlık hızının 3 çocuk ve üzerinde olduğu il sayısı 2017 yılında 10 iken 2025 yılında sadece Şanlıurfa ili oldu.
TÜRKİYE DOĞURGANLIK HIZINDA AB ÜLKELERİ ARASINDA 11. SIRADA
Avrupa Birliği (AB) üyesi 27 ülkenin toplam doğurganlık hızları ile Türkiye verileri de karşılaştırıldı. Eurostat ve Birleşmiş Milletler kaynaklı verilere dayandırılan karşılaştırmada, AB üye ülkeleri ortalaması 1,34 çocuk oldu.
AB üyesi ülkelerin toplam doğurganlık hızları incelendiğinde, 2024 yılında en yüksek toplam doğurganlık hızına 1,72 çocuk ile Bulgaristan sahip olurken, en düşük toplam doğurganlık hızına Malta 1,01 çocuk ile kaydedildi.
Toplam doğurganlık hızı 2025 yılında binde 1,42 çocuk olan Türkiye, AB üye ülkeleri arasında 11'inci sırada yer aldı.
YÜKSEKÖĞRETİM MEZUNU ANNELERDE DOĞURGANLIK HIZI EN DÜŞÜK SEVİYEDE
Annenin eğitim durumuna ve yaşadığı yerleşim yerinin kent-kır yapısına göre doğurganlık hızlarında belirgin farklılıklar görüldü. Mekansal Adres Kayıt Sistemi (MAKS) üzerinden yapılan yoğun kent, orta yoğun kent ve kır sınıflamasına göre, 2025 yılında en yüksek toplam doğurganlık hızı ilkokul mezunu anneler için 2,51 çocuk iken en düşük toplam doğurganlık hızı yüksek öğretim mezunu anneler için 1,24 çocuk oldu.
Kent-kır sınıflamasına göre toplam doğurganlık hızı incelendiğinde, 2025 yılında kır olarak sınıflandırılan yerlerde toplam doğurganlık hızı 1,75 çocuk iken orta yoğun kent olarak sınıflandırılan yerlerde 1,53 çocuk ve yoğun kent olarak sınıflandırılan yerlerde ise 1,33 çocuk oldu.
KABA DOĞUM HIZI VE "ADÖLESAN DOĞURGANLIK" HIZINDA GERİLEME
Bin nüfus başına düşen canlı doğum sayısını gösteren kaba doğum hızı ile 15-19 yaş grubunda bin kadın başına düşen ortalama canlı doğum sayısını ifade eden "Adölesan doğurganlık hızı" geçmiş yıllara oranla düşüş gösterdi.
Kaba doğum hızı, 2001 yılında binde 20,3 iken 2025 yılında binde 10,4 oldu. Diğer bir ifade ile 2001 yılında bin nüfus başına 20,3 doğum düşerken, 2025 yılında 10,4 doğum düştü. "Adölesan doğurganlık hızı", 2001 yılında binde 49 iken 2025 yılında binde 9'a düştü. Diğer bir ifadeyle, 2025 yılında 15-19 yaş grubundaki her bin kadın başına 9 doğum düştü.
Doğurganlık yaş grupları incelendiğinde ise 2001 yılında en yüksek yaşa özel doğurganlık hızı binde 144 ile 20-24 yaş grubunda iken, 2025 yılında binde 96 ile 25-29 yaş grubuna kaydı.
SON İKİ DOĞUM ARASINDAKİ SÜRE UZADI, EN UZUN SÜRE KIRKLARELİ'DE
Annelerin son iki doğumu arasında geçen ortalama süre 2020 yılında 4,6 yıl iken bu süre 2025 yılında 4,8 yıla yükseldi. Doğum sırasına göre yapılan incelemede, ikinci doğumunu yapanların ilk doğumu ile arasındaki süre 4,3 yıl, üçüncü doğumunu yapanların ikinci doğumu ile arasındaki süre ise 5,5 yıl olarak belirlendi.
İkinci ile birinci doğum arasındaki ortalama sürenin illere göre dağılımında, 5,5 yıl ile Kırklareli en uzun sürenin görüldüğü kent olurken, Bartın 5,2 yıl, Çanakkale, Eskişehir, Kütahya, Bilecik, Denizli ve Bolu ise 5,1 yıl ile bu ili takip etti. İki doğum arası sürenin en kısa olduğu kent ise 2,7 yıl ile Şanlıurfa olurken, ardından 3,0 yıl ile Şırnak ve 3,1 yıl ile Muş geldi.
İLK DOĞUMUNU YAPAN ANNELERİN ORTALAMA YAŞI 27,5'E YÜKSELDİ
Doğum yapan kadınların ortalama yaşının yükseldiği görülürken, ilk çocuk sahipliğindeki yaş ortalamaları da illere göre farklılık gösterdi.
Doğumlarını 2001 yılında gerçekleştiren annelerin ortalama yaşı 26,7 iken 2025 yılında 29,4 oldu. İlk doğumunu 2025 yılında gerçekleştiren annelerin ortalama yaşı ise 27,5 oldu. İlk doğumdaki ortalama anne yaşı illere göre incelendiğinde, 2025 yılında ilk doğumda ortalama anne yaşının en yüksek olduğu il 29,0 yaş ile Artvin oldu. Bu ili 28,9 yaş ile İstanbul ve Tunceli, 28,7 yaş ile Rize, Trabzon ve İzmir izledi. İlk doğumdaki ortalama anne yaşının en düşük olduğu il ise 24,4 yaş ile Şanlıurfa oldu. Bu ili 24,7 yaş ile Ağrı, 24,9 yaş ile Muş izledi.
DOĞUMLARIN YÜZDE 3,3'Ü ÇOĞUL DOĞUM OLARAK GERÇEKLEŞTİ
Geçen yıl toplam çoğul doğum sayısı 29 bin 60 olarak kayıtlara geçti. Toplam doğumlar içinde çoğul doğumların oranı yüzde 3,3 olurken, bu doğumların yüzde 96,8'ini ikiz, yüzde 3,1'ini üçüz ve yüzde 0,1'ini dördüz ile daha fazla bebekten oluşan doğumlar oluşturdu.
Doğumların doğum sırasına göre oranları 2015 yılı ile karşılaştırıldığında ise ilk doğumların oranında artış, üçüncü ve üzeri doğumların oranında ise azalış gözlendi. 2015 yılında doğumların yüzde 36,1'i ilk, yüzde 31,9'u ikinci, yüzde 18,2'si üçüncü, yüzde 12,8'i dördüncü ve üzeri doğum iken, 2025 yılında doğumların yüzde 42,8'i ilk doğum, yüzde 30,5'i ikinci doğum, yüzde 15,5'i üçüncü doğum ve yüzde 10,8'i dördüncü ve üzeri doğum olarak gerçekleşti.