Haber: Olcay AYDİLEK
(ANKARA) - Türkiye’de, son yıllarda sebze ve meyve fiyatlarındaki hızlı artışın etkisiyle kilodan adet ya da dilime geçildi. Küresel riskler ve enflasyonist baskı, yaz ayları için gıdada alarm verilmesine yol açtı. Tarım ekonomisti Prof. Dr. Yener Ataseven, mevcut küresel risklerin sürmesi durumunda sebze ve meyve tüketiminin yaz aylarında daha da düşebileceği uyarısında bulundu.
Prof. Dr. Yener Ataseven, ANKA Haber Ajansı'na yaptığı açıklamada, İran-ABD-İsrail savaşann gübre, akaryakıt ve gıda fiyatları üzerinde baskı oluşturduğunu söyledi.
Geçici ateşkese karşın kalıcı bir uzlaşmanın sağlanamaması nedeniyle küresel emtia piyasalarında belirsizliğin sürdüğünü anımsatan Ataseven, bu durumun enerji, gübre ve gıda fiyatlarını olumsuz etkilediğini kaydetti.
Ataseven, “Mevcut tablo özellikle gübre, akaryakıt ve gıda fiyatlarında önümüzdeki 45 günde yukarı yönlü risklerin sürdüğünü göstermektedir. Kısa vadede fiyatlarda sınırlı bir geri çekilmeler olabilir. Ancak kalıcı düşüşlerin gerçekleşmesi mevcut koşullar altında zayıf bir olasılık” diye konuştu.
ABD ve İsrail'in İran'a saldırısının ardından doğal gazda yaşanan arz sorununa işaret eden Ataseven, "Özellikle doğal gazın başta azotlu gübreler olmak üzere birçok gübre türünün temel girdisi olması nedeniyle olası tedarik aksaklıkları gübre üretiminde daralmaya ve maliyetlerde artışa yol açmaktadır. Bu gelişmeler tarımsal üretim maliyetlerini yükselterek gıda fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor" dedi.
Yazın fiyatlar artacak, tüketim düşecek
Ataseven, bu gelişmelerin Türkiye’ye yansımasına ilişkin olarak da “Bahar aylarında ekim döneminde mısır, ay çiçeği ve patates gibi stratejik tarla bitkileri ile sebze üretiminde gübre teminine bağlı yaşanabilecek sorunlar üretim miktarlarında azalma riskini beraberinde getirmektedir. Üretimdeki olası daralma hem tarımsal ürün fiyatlarının yükselmesine hem de genel enflasyonist baskıların artmasına neden olabilir" dedi.
Enflasyonist baskının tüketicilerin gıdaya erişiminde zorluklar yaşamasına yol açacağına dikkati çeken Ataseven, arz yönlü daralmaların sebze ve meyve tüketiminde tüketicilerin davranışlarında değişikliklere yol açtığını, alışverişin kilogram olarak yapılmasından adet veya dilim bazlı tüketime geçiş gibi örneklerin gözlendiğini vurguladı.
Ataseven, "Mevcut jeopolitik risklerin devam etmesi halinde benzer eğilimlerin yeniden ortaya çıkması ve özellikle yaz aylarında artan fiyatlar nedeniyle taze meyve ve sebze tüketiminde azalma yaşanması muhtemel görünmektedir” görüşünü dile getirdi. Prof. Dr. Yener Ataseven, enerji arz güvenliğineyönelik gelişmelerin yakından izlenmesinin ve tarımsal üretimde girdi maliyetlerini dengeleyici politikaların hızla devreye alınmasının önemli olduğunu söyledi.