Basın özgürlüğünün, koronavirüs salgınının en yoğun hissedildiği 2020 ikinci çeyreğindeki durumunu inceleyen Medya İzleme Raporu, Gazeteciler Cemiyetinin Avrupa Birliği finansmanıyla yürüttüğü Demokrasi için Medya, Medya için Demokrasi (M4D) Projesi tarafından yayımlandı.

Salgın döneminde gazetecilerin sıkıntılarını değerlendiren rapor, çoğu basın kurumunun sahada görev yapan çalışanlarına yeterli sayı ve kalitede ekipman sağlamadığını, gazetecilerin maaş ve iş yüklerinde azalma, sektördeki işsizlikte ise artma olduğunu gösterdi. Bunun yanında dezenformasyon, tiraj, abonelik ya da satışa ilişkin sorunlar sebebiyle gelirlerdeki düşüş sonucu yerel basında ortaya çıkan ekonomik krize dikkat çekildi.

92 BASIN ÇALIŞANI CEZAEVİNDE

Rapor koronavirüs salgınının medya sektöründeki etkileri, İnfaz Yasası düzenlemesi, Basın İlan Kurumu (BİK) ve Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’nun (RTÜK) sırasıyla resmî ilan durdurma, idari para ve yayın durdurma cezaları ile basına yönelik gözaltı ve tutuklama kararlarına odaklanıyor. Gazetecilere yönelik yargılama süreçlerini takip eden beş sivil toplum örgütünün istatistiklerini derleyen rapora göre 30 Haziran 2020 itibarıyla 49’u hükümlü ve 43’ü tutuklu olmak üzere en az 92 basın çalışanı cezaevinde bulunuyor.

SALGINDA GAZETECİLER HAK KAYIPLARINA UĞRADI

Raporda ayrıca M4D Projesi’nin gazetecilere yönelik düzenlediği Mesleki Memnuniyet Anketi sonuçları ve üç aylık dönemde yapılan durum değerlendirme toplantılarında basın çalışanlarının dile getirdiği sorun ve öneriler de yer alıyor. Salgın döneminde kurumlarının yeterli sayı ve kalitede ekipman sağladığını belirten gazetecilerin oranı yalnızca %. Ankete katılan gazetecilerin A’i salgın döneminde işten çıkarılma, maaş miktarında azalma, iş yükünde azalma nedenlerinden herhangi biri sonucu hak kaybına uğradığını söylüyor. Bunun yanında dezenformasyon, yerel basında ekonomik kriz, abonelik ya da satışa ilişkin sorunlar gazetecilerin salgın döneminde öne çıkardığı başlıkları oluşturuyor.

TİRAJ VE REYTİNGLER DÜŞTÜ

Rapor, güncel gelişmelerin takibinin yanında medya sahipliği, tiraj, reyting ve internet medyası istatistiklerini araştırmacılar için açık kaynaklardan derliyor. Covid-19 salgınının baş göstermesi sonrası gazete tirajlarında meydana gelen düşüş ve haber reytinglerinin detaylı analizi raporun öne çıkan konularından. Mart ayıyla birlikte 0’a yakın düşüşün gözlemlendiği gazeteciler için bu çeyrekte de durum farklı değil. Tersine dijital mecralarda paylaşım istatistikleri yaygın ve alternatif medya açısından her geçen gün daha da önem kazanıyor. Birçok gazetenin köşe yazarlarına ait yazıların bir günlük paylaşımı neredeyse gazetelerin aylık tirajlarına eşitlenmiş durumda. Sözcü, Yeniçağ gibi basılı üretimi bulunan gazetelerin yanında Diken, T24, Gazete Duvar gibi internet mecralarının da paylaşım istatistikleri üst sıralarda bulunduğu görülüyor.

Raporun gelecek döneme ait değerlendirme ve önerileri arasında ise gazetecilerin yıpranma payı düzenlemesini içerecek Basın Kanunu ve Sosyal Medya Yasası başlıkları öne çıkıyor. Ekim ayında yürürlüğe girecek Sosyal Medya Yasası’nın olası sonuçları ve Kasım ayına kadar TBMM gündemine gelmesi beklenen Basın Kanunu tasarısının kapsamı medya alanının iki önemli tartışma konusu.