HABER/ANALİZ : Erdal SAĞLAM
(ANKARA) - Merkez Bankası, enflasyon hedefini değiştirmedi ama tahminin üst sınırını yüzde 21’e çıkararak, yüzde 16 hedefinin artık tutmayacağını itiraf etti. Merkez Bankası yönetimi, yılın ilk enflasyon raporunda hedefi değiştirmedi ama en geç yılın ikinci arasında hedefi değiştirmek zorunda kalacağı anlaşılıyor.
Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, Enflasyon Raporu açıklamasında hedefi değiştirmediği gibi; piyasaların beklediği şahin tavrı da gösteremedi. Ocaktaki yüksek enflasyonun şubatta devam edeceği tahminini belirtirken, bu artışların gıdadan kaynaklandığını, yani geçici olduğu iddiasını da devam ettirdi.
Merkez Bankası geçen ağustosta geçtiği “enflasyon hedeflemesi” kapsamında, mecbur kalmadıkça hedefin değişmeyeceğini, hedefe ulaşmak için gerekirse faizlerin artırılacağını söylemişti. Merkez yönetimi, yüzde 16 olan ara hedefi değiştirmediğini açıklarken, daha önce yüzde 13-19 olan 2026 yıl sonu enflasyon tahmin aralığını ise yüzde 15-21 aralığına yükseltti. Bu da hedefi artırmadan yıl sonu enflasyon beklentisini yüzde 21’e çıkardığı anlamına geliyor.
Aslında yüzde 21’e çıkan tahmine rağmen, artık faizlerin artırılması gerekiyor. Ancak mart ayındaki faiz toplantısına ilişkin “faizi artırabiliriz” ya da “artık faiz indirimleri durur” anlamına gelecek bir söz de söylenmedi. Sadece “enflasyon yüksek çıkarsa, faiz indirim aralığını düşürebileceğini“ söylemekle yetindiler.
İşte bu nedenle piyasaların “Merkez Bankası yönetiminden enflasyonla mücadelede kararlı olduğu yönünde beklediği güçlü tavrı gösteremediğini” söyleyebiliriz. Zaten toplantıda yöneltilen sorular da piyasaların hayal kırıklığı yaşadığını gösterir içerikteydi. Özetle; Merkez Bankası’nın gerekli olan, ihtiyatlı bir tutum içinde olmadığı görüldü.
İktisatçılar “gerekirse faiz artırırız” söyleminin gelmeyişini, siyasi baskılara bağlıyorlar. Bırakın faiz artırmayı, Merkez Bankası’nın çok zorda kalmadığı sürece, faizlerde durma kararı bile alamayacağı söyleniyor. O nedenle de toplantı sonrası konuştuğumuz eski merkez bankacılar, “Merkez Bankası yönetiminin, çok zorda kalmadığı takdirde, mart ayındaki toplantıda da 1 puanlık indirim yapacağı” beklentilerini paylaştılar.
Son tahminlerin tutması da mümkün görülmüyor
Merkez Bankası, tahmini yükselterek enflasyon hedefini fili olarak değiştirdi ama son tahminlerin tutması da mümkün görülmüyor. Her şeyden önce Merkez Bankası Başkanı’nın söylemlerinden, hem gıda fiyatlarındaki artışın küçümsendiği hem de petrol fiyatları konusunda iyimser tahminlerin yapıldığı görülüyor. Buna TÜİK’in yeni enflasyon sepeti nedeniyle, hizmet enflasyon kaynaklı 1 puanlık artırım etkisi geleceğini de eklemek gerekiyor.
Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan'ın, Trump’ın yıl sonuna doğru gireceği seçimleri de hesaba katarak, petrol fiyatlarında şimdikinden çok daha düşük fiyatların olacağı varsayımına güvendiği görülüyor.
Yıl içinde zamların gündeme gelmesi kaçınılmaz
Bu arada yönetilen-yönlendirilen fiyatlar başlığı altında Merkez Bankası’nın kamu fiyatlarında bundan sonra önemli bir zam yapılmayacağı beklentisi de iyimser görülüyor. Halbuki elektrik ve doğal gaz zamları zaten ertelendi ve yıl içinde bu zamların gündeme gelmesi kaçınılmaz görülüyor.
Merkez Bankası yönetimi, marttan başlayarak sebze meyve fiyatlarının geri gelmesini bekliyor. Geçen yıl kasım-aralıkta, aylık enflasyonunun yüzde 1’in altına indiğini hatırlatan Başkan Karahan, marttan itibaren de aylık enflasyonun bu oranlara inebileceği beklentisini dile getirdi. Halbuki biriken zam ihtiyaçları da gözönüne alındığında, bu rakamlara inilmesi bir hayli zor görülüyor.
Piyasa, yeni tahmin yüzde 21’e inilmesinin bile neredeyse imkansız olduğu görüşünde
Özet olarak; Merkez Bankası hedefi resmi olarak değiştirmedi ama tahmin yoluyla enflasyonun hedeften 5 puan yukarıda olabileceğini söyledi. Piyasa ise yeni tahmin yüzde 21’e inilmesinin bile neredeyse imkansız olduğu görüşünde.
Merkez’in “mecburen” hedefi değiştirmediğini ancak ağustos ayında hedefin değişmek zorunda kalacağını rahatlıkla söyleyebiliriz. Piyasadaki hiç kimse artık yüzde 21’e çıkan enflasyon rakamının tutturulabileceğine inanmıyor. O nedenle yerli ve yabancı bankaların yıl sonu enflasyon tahminlerinin yüzde 24’den aşağı olmadığı görülüyor.
3 yıla yaklaşan enflasyonla mücadele programı, ekonomi yönetimi aksini söylese de başarılı olamadı. Dünkü “örtük enflasyon hedefi değişikliği” de bunun bir kanıtı oldu.