Haber: Gülten AKGÜL
(MARDİN) - Mardin’de sayıları azalan bakırcılar, makineleşme karşısında el emeği üretimin ayakta kalması için mücadele ediyor. Kentteki bakırcılardan Sadettin Özcan, "Eskiden her yerde bakırcılık vardı, şu an ölmüş, tamamen bitmiş. Mardin'de 5 usta kalmış sadece" dedi.
Mardin’de bakırcılık mesleğini sürdüren 51 yaşındaki Sadettin Özcan, kentte bakırcı ustalarının azaldığına dikkati çekti.
Çekiç sesleri altında büyüdüğünü ifade eden Özcan, "Dede, baba mesleği. Dört kuşak yapıyoruz bu işi. Dedemden babama, babamdan bana, benden sonra oğlum da yapıyor. Bu sanatı icra ediyoruz, devam ettiriyoruz. Ben küçükken çarşıya gelirdim. Çekiç sesleri altında büyüdük. Bu çarşıda dedem yaklaşık 70 yıl esnaflık yaptı. Babam 60 yıl yaptı. Daha devam ediyoruz. Ben 20 yıldır yapıyorum bu işi" dedi.
"Mardin'de 5 usta kalmış sadece"
Mardin'de bakırcılıkla uğraşan 5 usta kaldığını belirten Sadettin Özcan, "Buraya gelen turistler hayranlıkla izliyor. Eskiden her yerde bakırcılık vardı, şu an ölmüş, tamamen bitmiş. Mardin'de 5 usta kalmış sadece" diye konuştu.
Bakırın sağlık açısından faydalı olduğunu söyleyen Özcan, şunları kaydetti:
"Demir eksikliği varsa, bakır kullananlar bunu tamamlıyor. Bakır bileklikler de yapıyoruz radyasyon için. Vücutta elektriklenme oluyor, o elektriklenmeyi alıyor. Yatmadan önce insan bileğine taksa rahat bir uyku uyuyor. Stresi de arındırıyor; bakırın özelliği bu. Saymakla bitmeyen faydaları var. Bakır Kur'an'da bile geçiyor, 4-5 yerde geçiyor. Peygamber Efendimiz de bakırı kullanırdı, sünnettir."
"Makineleşmenin artmasıyla birlikte el emeğine dayalı bakırcılık eski önemini yitirdi”
Özcan, artan makineleşmeyle birlikte el emeğine dayalı mesleğin gerilemeye başladığını belirtti. Bakırcılığın ekonomik olarak nasıl bir değer kattığını anlatan bakır ustası Sadettin Özcan, mesleğin artık ekonomik açıdan yeterli kazanç sağlamadığını vurguladı. Özcan, şunları kaydetti:
“Bakırcılıkta artık ciddi kâr kalmadı. Hammadde fiyatları sürekli artıyor. Neredeyse her hafta bakıra yüzde 10 civarında zam geliyor. Ürünleri pahalıya satmak zorunda kaldığımızda ise müşteri alım yapmıyor. Bu durum bizi üretici olarak oldukça zorluyor. Makineleşmenin artmasıyla birlikte el emeğine dayalı bakırcılık önemini yitirdi. Eskiden çırak yetişirdi, usta olurdu. Şimdi ne yazık ki bakırcılıkta kalifiye eleman yetişmiyor. Bu da mesleğin giderek kaybolmasına neden oluyor.”
Yaklaşık 500 çeşit ürünü olduğunu bildiren Özcan, "Bunların büyük bir kısmı mutfak eşyalarından oluşuyor, bir kısmı ise dekoratif amaçlı. Su mataraları da oldukça ilgi görüyor. Meraklısı hepsinden alıyor" dedi.
"Bu portre üç ustanın elinden geçti"
Dükkânında işlenmiş bir Atatürk portresi çalışmasını gösteren Özcan, “Bu Atatürk portresini kendimiz işledik. Önce şeması çiziliyor, ardından elmas kalemle elde işleniyor. El ve çekiç yardımıyla yapılıyor, makine işi değil. Daha sonra zımbayla tek tek dolduruluyor. Bu portre üç ustanın elinden geçti. Oğlum desenini işledi, ben içini doldurdum, babam ise dudağını sararak kabartma yaptı. Bizim sanatımız böyle; nesilden nesile aktarılan bir emek” diye konuştu.
“Bakır kaplarda pişen yemek daha lezzetli oluyor”
Bakırı sağlık açısından tercih ettiğini belirten müşteri Mehmet Veysi de Şanlıurfa’dan Mardin’e geldiklerini ifade ederek, “Şanlıurfa bakırla iç içe olan bir şehir. Mardin de bakırcılığın en eski olduğu illerden biri. Bu nedenle burayı görmek ve incelemek istedik. Ürünlere bakıyoruz, uygun olanı seçersek alacağız. Bakırı sağlıklı olduğu için tercih ediyoruz. Özellikle yemek kapları ve pilav tencereleri bakırdan olduğunda yemeğin lezzeti daha farklı oluyor. Bu yüzden bakır kullanımını tavsiye ediyorum” dedi.