Haber: ÇAĞATAN AKYOL
(İSTANBUL) - Köy Enstitüsü mezunu öğretmen Huriye Saraç, 92 yaşında yaşamını yitirdi. Saraç, Köy Enstitüleri’ne başlama hikâyesini “Babam askerde okuma yazma öğrenirken Atatürk’ün gelip ‘Kızın olursa okutacak mısın’ sorusuna ‘Söz veriyorum’ demiş. Babam adımı ‘Cumhuriyet’ koymak istemiş fakat köyde telaffuzu zor olacağı için nüfus memuru, cumhuriyet kelimesinin içindeki ‘Huriye’ ismini koymasını teklif etmiş. Teklifi kabul eden babam, askerde Atatürk’e söz verdiği gibi beni okula gönderdi” diye anlatmıştı.
Cumhuriyet dönemi aydınlanma hareketinin temel taşlarından biri olan Köy Enstitüleri, 71 yıl önce kapatıldı. Özgür, bağımsız ve laik cumhuriyeti geliştirecek yurttaş yetiştirme projesi olan Köy Enstitüleri’nin son mezunlarından biri olan öğretmen Huriye Saraç, 92 yaşında İzmir’de hayatını kaybetti. Bir çocuğu olan Saraç’ın, memleketi Afyonkarahisar’da toprağa verileceği öğrenildi.
Afyonkarahisar’ın Emirdağ ilçesinde 7 kardeşten üçüncüsü olarak dünyaya gelen Saraç, Eskişehir’deki Çifteler Köy Enstitüleri’nde eğitim gördü, mezun olduktan sonra köyünün ilk kadın öğretmeni oldu. Saraç, kendi yaşamını anlattığı 4 ciltlik “Öğretmen Benisa” isimli kitabı kaleme aldı. Manisa’nın Salihli ilçesinde yaşamını sürdüren Saraç, son anına kadar okullarda ve kütüphanelerde öğrencilere kitaplarını imzalamayı ve onlarla söyleşi yapmayı sürdürdü.
“Atatürk’ün öldüğünü duyunca babamla çok ağlamıştık”
Huriye Saraç, 27 Ocak 2021’de verdiği bir röportajda, isminin veriliş ve Köy Enstitülü olma hikâyesini şöyle anlatmıştı:
“Babam Ahmet Hayri Saraç, 1930’da Edirne’de askerliğini yaparken bir yandan da okuma yazma öğrenmektedir. Bir gün yine harfleri öğrenmeye çalışırken Atatürk gelir, babamın omzuna dokunur ve babam heyecanla ayağa kalkar. Atatürk, babama ‘Nerelisin yağız delikanlı’ diye sorar. Babam ‘Afyonluyum paşam’ diye yanıt verir. Evli olup olmadığını soran Atatürk’e, evli ve bir erkek çocuğu olduğunu söyler. ‘Kızın olursa okutacak mısın’ sorusuna babam, ‘Evet, söz veriyorum’ diyerek yanıt vermiş ve askerden dönünce ben doğmuşum. Adımı ‘Cumhuriyet’ koymak istemiş fakat köyde telaffuzu zor olacağı için nüfus memuru, cumhuriyet kelimesinin içindeki ‘Huriye’ ismini koymasını teklif etmiş. Teklifi kabul eden babam, askerde Atatürk’e söz verdiği gibi beni okula gönderdi. Köy Enstitülü olma hikâyem böyle başladı. Atatürk’ün öldüğünü duyunca babamla birlikte çok ağlamıştık...”