(ANKARA) - ABD’nin İran’a ait “TOUSKA” adlı kargo gemisini Umman Denizi’nde vurup kontrol altına alması ve Tahran’ın misilleme tehdidinde bulunması, ateşkes öncesinde gerilimi artırırken İran’ın görüşmelerden çekilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden kapatılması küresel piyasalarda endişe yarattı.

ABD Ordusu, dün İran’ın Bandar Abbas limanına ilerleyen bir yük gemisine altı saat süren gerginliğin ardından ateş açıldığını ve geminin etkisiz hale getirildiğini bildirdi.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), deniz piyadelerinin helikopterlerle gemiye indiğini açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya paylaşımında, ABD Donanması’nın deniz ablukasını geçmeye çalışan İran’a ait yaklaşık 270 metre uzunluğundaki kargo gemisini vurduğunu açıklayarak, "Şu an ABD deniz piyadeleri geminin kontrolünü elinde bulunduruyor" dedi.

Trump, açıklamasında, İran’a ait yaklaşık 270 metre uzunluğunda ve bir uçak gemisiyle neredeyse aynı ağırlığa sahip olan TOUSKA adlı kargo gemisinin ablukayı geçmeye çalıştığını belirterek, "Bu girişim onlar için iyi sonuçlanmadı. ABD Donanması'na ait güdümlü füze destroyeri USS SPRUANCE, TOUSKA'ya Umman Denizi'nde durması yönünde açık bir uyarıda bulundu. İran mürettebatı bu uyarıya uymayı reddedince donanma gemimiz, makine dairesine açtığı ateşle gemiyi durdurdu. Geminin kontrolü, şu anda ABD deniz piyadelerinde. TOUSKA, daha önce gerçekleştirdiği yasadışı faaliyetler nedeniyle ABD Hazine Bakanlığı'nın yaptırım listesinde yer alıyor. Gemi tamamen bizim kontrolümüzde şu an içinde ne olduğuna bakıyoruz" dedi.

İran, görüşmeleri reddetti

İran, geminin Çin’den yola çıktığını bildirirken, devlet medyasına konuşan bir askeri sözcü ABD’yi "silahlı korsanlıkla" suçlayarak, misilleme tehdidinde bulundu.

İran, yarın sona ermesi beklenen ateşkes öncesinde planlanan ikinci tur görüşmelere katılmayacağını duyurdu. İran devlet medyası da "ABD’nin ablukası, sert söylemleri ve aşırı talepleri nedeniyle yeni barış görüşmelerinin reddedildiğini" açıkladı.

Trump daha önce Tahran’ın şartları kabul etmemesi halinde İran’daki altyapıyı hedef alacaklarını belirtmişti. İran ise buna karşılık, Körfez’deki bazı Arap ülkelerinin enerji tesislerini hedef alabileceği uyarısında bulundu.

Hürmüz Boğazı, yeniden kapatıldı

İran'ın, ABD ablukasını gerekçe göstererek Hürmüz Boğazı'nı yeniden geçişlere kapatması, küresel piyasalardaki arz güvenliği endişelerini tetikledi.

Petrol fiyatları yüzde 5’ten fazla yükselirken, yatırımcıların ateşkesin çökebileceği ve Hürmüz Boğazı’nda sevkiyatın aksayabileceği endişesiyle piyasalarda dalgalanma görüldü.

İran Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Muhammad Rıza Arif, küresel petrol piyasasına ilişkin yaptığı açıklamada, "Ya herkes için serbest bir petrol piyasası ya da herkes için ciddi maliyetler riski" ifadelerini kullandı.

ABD'den olası görüşmelere hazırlık

Trump, ateşkesin sona ermesinden bir gün önce ABD heyetinin Pakistan’ın başkenti İslamabad’a ulaşacağını açıkladı. Beyaz Saray’dan bir yetkili, heyete ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in liderlik edeceğini ve özel temsilci Steve Witkoff ile Jared Kushner’in de yer alacağını söyledi. Ancak Trump daha sonra Vance’in ziyarete katılmayacağını belirtti.

Arabulucu rolünü üstlenen Pakistan’da güvenlik önlemleri artırıldı. Başkentte bazı yollar trafiğe kapatılırken, önceki görüşmelere ev sahipliği yapan Serena Otel çevresinde geniş güvenlik önlemleri alındı.