DİLAN KUTLU
İklim Şurasına katılan Cerrahpaşa Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Doğanay Tolunay, ‘sıfır emisyon’ hedefinin zor olduğunu belirterek, “Kömür ve fosil yakıtlarla ilgili bir yol haritasının çizilmemiş olması şuranın geneli için bir hayal kırıklığı yarattı” dedi.
Konya'da 21-25 Şubat arasında yapılan İklim Şurası yedi farklı komisyon başlığı altında dört gün sürdü. Şurada, Sera Gazı Azaltımı; Bilim ve Teknoloji; Yeşil Finansman ve Karbon Fiyatlandırma; İklim Değişikliğine Uyum; Yerel Yönetimler; Göç, Adil Geçiş ve Diğer Sosyal Politikalar konularında 7 masa kuruldu.
Enerji, sanayi, ulaşım, tarım, atık ve ormancılık; yeşil finansman ve karbon fiyatlama iklim değişikliğine uyum, yerel yönetimler, göç, bilim ve teknoloji gibi farklı konuların yer aldığı şurada toplam 460 kişi görev aldı. 3 gün süren şurada alınan kararların son halini Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan açıklayacak.
Sera gazının düşürülmesine yönelik alınan kararlarda, elektrik üretiminde kömürden çıkışın bildirgede yer almaması ve doğalgaz ile nükleer kaynakların payının artırılması, eleştirileri de beraberinde getirdi.
Şurada görevli olan İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Orman Fakültesi'nde Ekoloji, İklim Değişikliği konularında çalışan Prof. Dr. Doğanay Tolunay Türkiye’nin ilk defa iklim şurası düzenlediğine dikkat çekti.
Toplantıları ANKA Haber Ajansı’na değerlendiren Tolunay, şuranın, Türkiye’nin, 2021 yılında Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Paris Anlaşmasını kabul etmesiyle bağlantılı olduğunu vurguladı. Türkiye’de şuraların genellikle yeni bir bakanlık kurulduğunda ya da bu bakanlığın yol haritasını belirlemek için toplanıldığını belirten Tolunay, “Paris İklim Anlaşması imzalandıktan sonra da Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın ismi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı olarak toplandı. Şurada alınan kararlar tavsiye kararları. Uygulanıp uygulanmaması ilgili bakanlıkların görevinde. Bu şuralarda alınan kararların çoğunun uygulanmadığını görüyoruz. Zaman gösterecek” dedi.
Prof. Dr. Tolunay, Şura ile ilgili olarak şu değerlendirmeleri yaptı:
YOL HARİTASININ OLUŞTURULMADIĞINI GÖRDÜK: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından ‘2053 Net Sıfır Emisyon Hedefi’ne geçeceğimiz ilan edildi. Dolayısıyla bu üst bir karar haline geldi. Şura öncesinde de genel yaklaşım elektrik üretiminde kömürün kullanılmaması, hangi tarihe kadar kömürün kullanılacağının duyurulması bekleniliyordu, ancak şura kararları açıklandıktan sonra bu yol haritasının oluşturulmadığını gördük. Ne vardı şura kararlarında öncelikle fosil yakıtlarından, kömürle çalışan termik santrallerinden elektrikli üretiminin ne zaman sonlandırılacağı. Yeni termik santral kurulup kurulmayacağı mevcut termik santrallerin ne zaman kaldırılacağıyla ilgili herhangi bir karar yoktu. Bunun yerine yeni teknolojilerle kömürün kullanılması yönünde kararlar alındı.
DOĞALGAZ VE NÜKLEER ENERJİNİN DAHA FAZLA KULLANILMASI ÖNERİLDİ: Diğer yandan ilginç olan kararlardan bir tanesi de sera gazı emisyonunun azaltılması için doğalgazın daha fazla kullanılması ve nükleer enerjinin daha fazla kullanılması yönünde öneriler vardı. Doğalgazın da bir fosil yakıt olduğu düşünüldüğünde sera gazı emisyonunun azaltması çok mümkün değil.
KÖMÜRDEN ÇIKIŞ YOL HARİTASININ OLUŞTURULAMADI: Diğer yandan nükleer enerjinin kömüre alternatif gibi sunulması da çok doğru değil. Çünkü nükleer enerji nükleer santrallerde üretilen enerjinin çeşitli sorunları var. Kaza, patlama riski, çıkan nükleer atıkların depolanması gibi sorunlar var. Bunlar kömürden çıkış yol haritasının oluşturulmaması. Bizim beklentimiz 2035 gibi bir tarihin belirlenmesiydi. Bunların kararlarda yer almaması da hayal kırıklığı yarattı.
OLUMLU KARARLAR DA VAR: Genel olarak, şuraya baktığımız zaman, diğer komisyonlarda olumlu kararlar var. Ormanlara çok büyük zarar veren enerji ya da maden gibi izinlerin azaltılması yönünde hedefler var. Orman yangınlarının önlenebilmesi için çeşitli öneriler vardı. Tarım alanlarının korunmasına yönelik öneriler vardı. Kömür ve fosil yakıtlarla ilgili bir yol haritasının çizilmemiş olması şuranın geneli için bir hayal kırıklığı yarattı diyebiliriz.
SIFIR KARBON EMİSYONU HEDEFİ ZOR GÖRÜNÜYOR: Alınan kararla ülkemizin ‘2053 yılında net sıfır karbon emisyonu hedefine’ ulaşması zor görünüyor. Ülkemizin sera gazı emisyonunun yüzde 70 kadarı özellikle elektrik üretiminde fosil yakıt kullanımından kaynaklanıyor. Bunu 2030’lara kadar yarı yarıya azaltmak mümkünse sıfırlamak çok önemliyken hızlı bir şekilde 10-15 yıl içerisine adım atmamız gerekirken alınan kararlar bu yönde olmadığı için biraz daha yavaş gerçekleşecekmiş gibi görülüyor. Bugünden baktığımızda 2053’te net sıfır emisyonun gerçekleştirilmesi zor olabilir.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİYLE İLGİSİ OLMAYAN ÖNERİLER GELDİ: Şuranın erken toplandığını düşünüyorum. Genel olarak baktığımızda henüz kamu kurumların STK’ların iklim değişikliği konusunda alt yapılarının bilgi düzeylerinin yetersiz olduğunu düşünüyorum. Çünkü çoğu zaman iklim değişikliğiyle ilgisi olmayan önerilerin geldiğini de gördük. Haliyle katılımcılarının komisyonda karar alanların iklim değişikliği konusunda bilgi değişikliği birikimim yeterli düzeyde olmaması alınan kararlara da yansıyabiliyor.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BİR ‘BEKA’ SORUNUDUR: Hızlı bir şekilde bundan sonra kamu kurumları olmak üzere iklim değişikliği nedir? Sera gazı azalımı nedir? İklim ne değişikliğine ne gibi önlemler alınır, konusunda eğitimler düzenlemesi… Ülkemizin asıl sorumluluğunun enerji arz güvenliğinin olmadığını iklim değişikliğini bir ‘beka’ sorunu olduğunu ilgili kamu kuruluşlarına anlatmamız gerekiyor.”