(ANKARA) - Avrupa Birliği (AB) liderleri, Güney Kıbrıs’ta bugün başlayacak iki günlük gayriresmi zirvede İran savaşının etkileri, enerji krizi ve AB’nin bütçesi gibi kritik başlıkları ele alacak. AB liderleri zirve kapsamında yarın Arap ülkeleriyle bölgesel güvenlik üzerine görüşmeler gerçekleştirecek.
Avrupa Birliği liderleri, İran savaşı ve AB’nin yeni uzun vadeli bütçesi gibi kritik konuları görüşmek üzere bugün Kıbrıs'ın ünlü tatil beldesi Ayia Napa'da bir akşam yemeğinde bir araya gelecek. Liderler yarın ise Mısır, Ürdün, Lübnan, Suriye ve Körfez ülkeleriyle bölgesel güvenliğin ele alınacağı geniş kapsamlı görüşmeler gerçekleştirecek.
Liderler, ABD ve İsrail’in başlattığı İran savaşına dair çözüm senaryolarını, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının yarattığı ekonomik sonuçları değerlendirecek. Liderler, Hürmüz Boğazı krizinin tetiklediği yüksek enerji faturalarını düşürmek için Avrupa Komisyonu tarafından sunulan, devlet yardımı kurallarında değişiklik, enerji altyapısının güçlendirilmesi ve yatırımların artırılması gibi önlemleri ele alacak.
Zirvenin ana gündemlerinden biri de AB’nin uzun vadeli bütçesi olacak. AB Konseyi Başkanı António Costa, yedi yıllık bütçe üzerinde bu yıl içinde anlaşmaya varılmasını istiyor. Özellikle 2027'deki Fransa seçimleri öncesinde aşırı sağın giderek destek kazanması nedeniyle görüşmelerin hızlandırılması hedefleniyor. Avrupa medyasında yer alan yorumlara göre Kuzey Avrupa ülkeleri bütçeye daha fazla ödeme yapmaya soğuk bakarken, Güney ve Doğu Avrupa ülkeleri tarım ve bölge desteklerinde kesinti yapılmasını istemiyor.
Zirvede, AB’nin “karşılıklı yardım” maddesinin (Madde 42.7) nasıl işleyeceği de tartışılacak. Teoride bir üye ülkeye saldırı durumunda diğer ülkelerin yardım etmesi gerekiyor, ancak pratikte bu desteğin nasıl olacağı belirsizliğini koruyor. Bu konu özellikle NATO üyesi olmayan Kıbrıs için önem taşıyor. Avrupa medyasında mart ayında Kıbrıs'taki bir İngiliz üssünün İHA ile vurulmasının güvenlik endişelerini artırdığı belirtiliyor. AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, bu konuda yapılan çalışmaları liderlere sunacak.
Zirve, Macaristan Başbakanı Viktor Orbán'ın seçim yenilgisinden sonra liderlerin bir araya geldiği ilk toplantı olma özelliğini taşıyor. Orbán zirveye katılmamayı tercih etmişti. Ancak, haziran ayında yapılacak bir sonraki toplantıda halefi Péter Magyar'ın masada olması bekleniyor. Orbán'ın gidişiyle AB içinde karar alma süreçlerinin kolaylaşması öngörülüyor.