(ANKARA) - CHP Tekirdağ Milletvekili Cem Avşar, İlbank ve Hazine kaynaklarının dağıtımını Meclis gündemine taşıdı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından cevaplaması istemiyle yazılı soru önergesi veren Avşar, "İlbank 2024 Yılı Faaliyet Raporunda yer alan yürütülen ve yapılan 915 adet proje ve yapım işlerinin verildiği belediyelerin siyasi parti aidiyeti açısından dağılımı nasıldır? Söz konusu yatırımlar, bölgesel denge ve toplumsal fayda gözeten bir anlayışla yürütülmekte midir" diye sordu.
CHP Tekirdağ Milletvekili Cem Avşar, İlbank ve Hazine Kaynaklarının dağıtımına ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından cevaplaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi. Önergede, ilgili mevzuata, raporlara, yapılan işlere ve aktarılan kaynaklara dikkati çeken Avşar, vergi gelirlerinin belediyelerin ana gelir kaynağı olduğunu, İlbank’ın, belediyelerin finansman ihtiyacını karşılamak için var olduğunu, malî tabloların üçer aylık dönemlerde denetime sunulduğunu belirtti.
Avşar, ilgili kanuna göre; belediyelere ayrılan payın, vergi tahsilâtından vergi iadeleri düşüldükten sonra kalan net tutar üzerinden hesaplanması, nüfusa ve gelişmişlik endeksine göre dağıtılması, İlbank’ın, yaptığı faaliyetlerden elde edeceği kârın yüzde 51’ni dönüşüm projelerine aktarması gerektiğini, kredi yoluyla kanalizasyon, içmesuyu, harita, imar vb. işleri yapabileceğini ifade etti ve bu kapsamda 2024 Yılı Faaliyet Raporuna göre 915 iş yapıldığı ve toplam 42 milyar 270 milyon 858 bin TL kaynak kullanıldığını belirti.
"Vergi gelirleri, Belediyelerin ana gelir kaynağıdır"
Avşar, 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanunun 3'üncü maddesinde Bankanın amacının; "İl özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile münhasıran bunların üye oldukları mahalli idare birliklerinin finansman ihtiyacını karşılamak, bu idarelerin sınırları içinde yaşayan halkın mahalli müşterek hizmetlerine ilişkin projeler geliştirmek, bu idarelere danışmanlık hizmeti vermek ve teknik mahiyetteki kentsel projeler ile alt ve üstyapı işlerinin yapılmasına yardımcı olmak ve her türlü kalkınma ve yatırım bankacılığı işlevlerini yerine getirmektir" şeklinde tanımlandığını belirtti.
Avşar, belediyelerin varlık ve yükümlülüklerinin ayrıntılı bir şekilde yer aldığı malî tablolarını üçer aylık dönemler hâlinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığına gönderildiği ilgili kanunun hükmü olduğunu ifade etti. Payların nasıl hesaplandığına değinen Avşar, 5779 sayılı İl Özel İdarelerine Ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanununda gelirler üzerinden pay verilmesine ilişkin hususlar, 'Madde 2 – (1) İl özel idareleri ve belediyelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamı üzerinden pay verilir. Pay, genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamından, vergi iadeleri düşüldükten sonra kalan net tutar üzerinden hesaplanır' şeklinde açıklanmıştır" dedi.
"Siyasi parti aidiyeti açısından dağılımı nasıldır"
Avşar, Bakan Kurum’a şu soruları yöneltti:
- İlbank 2024 Yılı Faaliyet Raporunda yer alan yürütülen ve yapılan 915 adet proje ve yapım işlerinin verildiği belediyelerin siyasi parti aidiyeti açısından dağılımı nasıldır? Söz konusu yatırımlar, bölgesel denge ve toplumsal fayda gözeten bir anlayışla yürütülmekte midir?
- Kamuoyunda çokça tartışılan ‘Türkiye’de son yıllarda yerel yönetimlere mali baskı uygulandığı iddiası’ göz önüne alınarak İlbank 2024 Yılı Faaliyet Raporunda belirtilen 42.270.858 bin TL’lik toplam kaynağın il ve bölge bazlı dağılımı nasıldır? Belediyeler arası mali kapasite farklarını azaltan ve bölgesel eşitsizlikleri gideren bir yöntem uygulanmakta mıdır?
- Söz konusu proje ve yapım işleri finanse edilirken ilgili kanun hükümleri gereği kaynak dağılımının dayandırıldığı nüfus, yüzölçümü ve gelişmişlik endeksleri gibi nesnel ölçütler dikkate alınmakta mıdır? Bu hususta şeffaflık, hesap verebilirlik ve kamu yararı açısından ne tür çalışmalar yapılmaktadır?
- Kamuoyuna yansıyan ve çeşitli tartışmalara konu olan “İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi” hakkındaki 5779 sayılı Kanun ve 6360 sayılı Kanun gereğince, nüfus, yüzölçümü ve gelişmişlik endeksine göre dağıtılması gereken kaynakların belediye yönetimlerinin ait olduğu siyasi partilere göre paylaşıldığı, bazı il ve ilçe belediyelerin parti değişimi sonrası kaynak aktarımında çeşitli artırılmalara gidildiği hususunda bir açıklama yapmayı düşünüyor musunuz?
"Kaynakların, adil dağıtılmadığına ilişkin şikâyet var mı?
- İlgili meri mevzuat çerçevesinde gerekli kaynak dağılımı yapılmadığından kimi belediyelerin yatırım planlarını ertelemek, borçlanmaya yönelmek veya hizmetlerini kısıtlamak zorunda kaldığı hususunda tarafınıza ulaşan bir talep veya şikâyet var mıdır? Şayet varsa söz konusu mezkûr mahalde ikamet eden vatandaşlara hizmet ulaşımında ‘adalet ilkesinin’ örselendiği ve ‘kamu zararının’ oluştuğunu düşünüyor musunuz? Bu hususta bir açıklama yapılacak mıdır?
- İlgili kanunun “Belediye, varlık ve yükümlülüklerinin ayrıntılı bir şekilde yer aldığı malî tablolarını üçer aylık dönemler hâlinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığına göndermektedir.”, şeklindeki hükmü çerçevesinde rutin yapılan incelemeler sonucunda kaç belediyede, hangi hususlarda kaç usulsüzlük tespit edilmiştir? Söz konusu usulsüzlüklerin parasal değeri ne kadardır? Bu belediyelerin parti aidiyeti açısından dağılımı nasıldır?