Bursa Teknik Üniversitesi’nin Mudanya’da 31 Ağustos’ta Halitpaşa ve Kumyaka Mahallesi’nde yaşanan sel felaketinin ardından hazırladığı teknik raporda, Karanlıkdere’nin kapasitesinin yetersiz kaldığı, dere hattının üst kısmındaki ağaç ve bitki parçaların temizlenmediği ve selin altyapı eksikliği nedeniyle yaşandığı belirtilirken Kumyaka’da yağmur suyu hattının tahliyesi için bir altyapı sisteminin bulunmamasının taşkına neden olduğu ifade edildi.

Mudanya’da 31 Ağustos’ta ani sağanak yağış ve su taşkınları sonucu özellikle Halitpaşa Mahallesi Değirmendere Caddesi’nde ile Kumyaka Mahallesi’nde yaşanan sel felaketinin ardından Bursa Teknik Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü’nün hazırladığı teknik rapor, ihmali gözler önüne serdi.

“İHMALİ OLAN KİM VARSA ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI’NA BİLDİRECEĞİZ”

31 Ağustos’ta meydana gelen afetin oluşum nedenleri ile birlikte Karanlıkdere hattında yeni bir taşkın yaşanmaması için alınabilecek önlemlerin açıklandığı raporu değerlendiren Mudanya Belediye Başkanı Hayri Türkyılmaz, “Selin ardından yaptığımız ilk tespitlerde Karanlıkdere’nin özellikle Halitpaşa Mahallesi’ne zarar vermesinin tek gerekçesinin, dere kanalının yapılaşma ile birlikte daraltılması, altyapı eksikliği ve olması gerekenden daha küçük bir su çıkışının bulunması olduğunu söylemiştik. Bursa Teknik Üniversitesi’nin bölgede yaptığı tüm bu tespitleri rapor halinde kamuoyuna sunacağımızın sözünü de vermiştik. Mudanya’mızda su taşkınları bu raporda belirtildiği gibi göz göre göre gelmiştir. Yavuz hırsız ev sahibini bastırmak istemişse de bilime yenilmiştir. Yine Kumyaka’da yaşanan taşkının gerekçesi de yağmur suyu hattının tahliyesi için bir altyapı sisteminin bulunmamasıdır. Bu felaketin yaşanmasıyla ilgili Büyükşehir Belediyesi’nin başkanı, ilgili yöneticileri dâhil ihmali olan kim varsa Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bildireceğiz. Bu planları yapanlar, denizleri doldurup dereleri kapatanlar, altyapıyı ihmal edenler, elde ettikleri rantların hesabını yargıda verecek” diye konuştu.

Doç. Dr. Babak Vaheddoost ve Doç. Dr. Eyubhan Avcı imzalı raporda, akarsu havzasında yer alan Karanlıkdere hattının bir kısmı doğal zeminden oluşurken diğer bir kısmının da yığma taş zemin olarak planlandığı, bir saat içerisinde metrekareye 21 kg yağış düştüğü, oluşan yağış sonrası kanalın kesit kapasitesinin yetersiz kaldığı belirtildi. Dere hattının üst kısmındaki ağaç ve bitki parçalarının yağışla birlikte taşkın oluşumuna katkıda bulunduğu ifade edildi.

“DERE HATTINDA ZEMİNDEN KANALA ANİ DARALMA OLDUĞU GÖRÜLMEKTEDİR”

Raporda, sel taşkınının nedenleriyle ilgili şu bulgulara yer verildi:

“Kanal inşaatları yapılırken kanal kesiti büyüyerek devam ettirilmelidir. Yerinde yapılan gözlemlerde kanal kesitinin değişken olduğu ve mansaba doğru bazı bölgelerinde daralmaların olduğu gözlenmiştir. Dere hattında zeminden kanala ani daralma olduğu görülmektedir. Kanal hattındaki köprülerde kanal kesitlerinin daraldığı görülmektedir. Yapılan incelemelerde taşkın sonrası geçitlerin büyük debilere zayıf bir performans sergilediği görülmüştür. Taşkın ve Rüsubat Kontrolü Yönetmeliği’nde, ‘Akarsu yataklarında, taşkın kontrol tesislerinde akarsular üzerindeki köprülerin altında veya akarsular üzerindeki menfezlerin içinde su akış kesitinin daralmasına sebebiyet veren yapılar yapılamaz. Bu yapılar, imar mevzuatına yetkili belediye idaresince kaldırılır’ denilmektedir.”

“YIĞMA KANALIN OLDUĞU BÖLGEDE KANALIN ÜSTÜNÜN BİR KISMININ KAPATILARAK ÜZERİNDEN YOL GEÇİRİLDİĞİ GÖRÜLMEKTEDİR”

Kanallarda köprü girişlerinde bazı bölgelerde altyapı tesisatlarının bulunduğu görülmektedir. Bu tesisatlar, potansiyel olarak ağaç ve diğer malzemelerin takılmasına ve akım koşullarının değişmesine neden olup taşkın riskini artırabilmektedir. Yığma kanalın olduğu bölgede kanalın üstünün bir kısmının kapatılarak üzerinden yol geçirildiği görülmektedir. Bu bölgede taşkın sorasında kanalın yetersiz kalması sebebiyle kanal üstündeki asfalt kalkmış ve bordür taşları zarar görmüştür. Kanalın geçtiği güzergâhta bazı bölgelerde yapılaşmanın kanala çok yakın olduğu görülmektedir. Dere hattı üzerinde köprü geçişlerinde bazı bölgelerde büz elemanlarının kullanıldığı görülmektedir. Bu elemanlar akış hattının kesitini daraltarak akım koşullarının değişmesine sebebiyet vermektedir.

“AKIŞ HATTINDAKİ ZEMİNİN GEÇİRİMLİLİĞİNİN DÜŞÜK VE BAZI BÖLGELERDE TABAN KAYASININ YÜZEYE YAKIN OLDUĞU, BU SEBEPTEN DOLAYI YÜZEY ALTI AKIŞIN DA TAŞKINDA ETKİN BİR ROL ÜSTLENDİĞİ TAHMİN EDİLMEKTEDİR”

Akış hattındaki zeminin geçirimliliğinin düşük ve bazı bölgelerde taban kayasının yüzeye yakın olduğu, bu sebepten dolayı yüzey altı akışın da taşkında etkin bir rol üstlendiği tahmin edilmektedir. Bu, ani bir sağanak yağış sırasında taşkına sebebiyet vermektedir. Taşkın ve Rüsubat Kontrolü Yönetmeliği’nde ‘Akarsu yatakları içerisinde tabii olarak yetişen ve yatak kesitini daraltarak tıkanmasına sebep olan ağaçlar, milki idare amirinin onayı ile ilgili idare tarafından temizlenir’ denilmektedir.”

“ALTYAPI TESİSATI YENİLENMELİDİR”

Raporda Karanlıkdere hattı Halitpaşa havzasında taşkının önlenmesine yönelik yapılması gerekenler de şu şekilde açıklandı:

"Karanlıkdere havzası için taşkın risk analizleri yapılmalıdır. Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanılarak taşkın alanları haritalanmalıdır. Kanal kesitleri yeniden boyutlandırılmalı ve ani kesit daralmaları ortadan kaldırılmalıdır. Kanal için yapılacak yeni tasarımda membadan mansaba doğru kanal kesiti büyüyerek devam ettirilmelidir. Yapılacak tasarımda kanal üstünün kapatılmaması sağlanmalıdır. Suyun akış hattında zemin partiküllerinin aşınarak taşınmasını önlemek için gerekli önlemler alınmalıdır. Tersip bentleri veya sel kanalları yapılmalıdır. Dere hattı boyunca köprü altlarında kesitleri yetersiz olan beton büz, menfez ve sanat yapıları kaldırılmalıdır. Akış hattındaki ağaç kalıntıları ve bitkiler temizlenmelidir. Altyapı tesisatı yenilenmelidir."

KUMYAKA’DAKİ TAŞKININ NEDENİ ALTYAPI SİSTEMİNİN OLMAMASI

Raporda, Kumyaka havzasında yaşanan taşkınla ilgili olarak ise yağmur suyu hattının tahliyesi için bir altyapı sisteminin bulunmamasının taşkına neden olduğu, yolun altında bulunan tünel ağzının kapalı olmasının suyun akışına imkân vermediği belirtildi. Raporda, Kumyaka’daki altyapı eksikliğinin bir an önce giderilmesi gerektiği ifade edilirken “Her iki bölge için toprak ve su koruma faaliyetleri gerçekleştirilmeli, akarsu kanallarının üstleri kapatılmamalı, kanal hatları üzerinde akım koşullarını değiştirecek altyapı tesisatlarının yerleri değiştirtilmelidir” denildi.