(ANKARA) - Birleşmiş Milletler (BM), Suriye'deki çatışmaların, ülkedeki geçiş sürecini ''ciddi biçimde'' riske attığı uyarısında bulundu. BM yetkilileri, ateşkesin ve son anlaşmaların hızla uygulanmaması halinde daha geniş çaplı bir istikrarsızlık ve ağır bir insani kriz yaşanabileceğini belirtti.
BM Güvenlik Konseyi’nde konuşan üst düzey BM yetkilileri, özellikle Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile Şam yönetimi arasında yürütülen entegrasyon ve ateşkes görüşmelerinin fiilen tıkanmasının sahada yeniden şiddeti tetiklediğine dikkat çekti.
BM Siyasi İşlerden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Khaled Khiari, Mart 2025’te SDG’nin devlet kurumlarına entegrasyonunu öngören anlaşmanın uygulanmasında ilerleme sağlanamadığını, bunun ardından Halep’te SDG kontrolündeki bölgelerde çatışmaların başladığını söyledi. Khiari, çatışmalar nedeniyle on binlerce sivilin yerinden edildiğini, onlarca kişinin hayatını kaybettiğini, yüzlercesinin yaralandığını ve hâlen kayıp kişilerin bulunduğunu ifade etti.
ABD ve diğer uluslararası aktörlerin arabuluculuğunda 18 Ocak'ta ateşkes ve "tam entegrasyon"anlaşması ilan edilmesine rağmen, uygulamanın kısa sürede çöktüğü bildirildi. BM, Haseke vilayetinin bazı bölgelerinde ve Kobani (Ayn el-Arab) çevresinde çatışmaların sürdüğünü belirtti.
BM yetkilileri, taraflara derhal ateşkese uyma ve anlaşmanın ayrıntılarını uzlaşma temelinde hayata geçirme çağrısı yaptı. Khiari, çatışmaların devam etmesi halinde "endişe verici bir insani ve koruma krizi" yaşanacağı uyarısında bulundu.
İnsani tablo ağırlaşıyor
BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA) Kriz Müdahale Direktörü Edem Wosornu ise, 14 yıllık savaşın ardından Suriye’nin hala son derece kırılgan olduğunu söyledi. Son çatışmaların Halep’te on binlerce kişiyi evlerinden ettiğini, Rakka, Deyrizor ve Haseke vilayetlerinde yeni göç dalgalarına yol açtığını belirtti.
BM verilerine göre, yalnızca Rakka’dan 13 binden fazla kişi yerinden edilirken, birçok aile aşırı kalabalık geçici barınma merkezlerine sığındı. Çatışmalar nedeniyle temiz suya erişimin kesildiği, bazı hastanelerin kapandığı ve çocukların okula gidemediği bildirildi.
Kış koşullarının insani durumu daha da ağırlaştırdığına dikkat çeken Wosornu, kamplarda yaşayan yaklaşık 160 bin kişinin aşırı soğuk ve yoğun kar yağışından etkilendiğini, barınakların zarar gördüğünü ve iki bebeğin hayatını kaybettiğini açıkladı.
El-Hol kampına erişim sorunu
BM ayrıca, Suriye’nin kuzeydoğusundaki El-Hol kampına erişimin güvenlik gerekçeleriyle engellendiğini bildirdi. Kampın Suriye makamlarının kontrolüne geçmesinin ardından yaşanan yağma ve yangın haberleri nedeniyle BM ekiplerinin bölgeye giremediği, ancak Suriyeli yetkililerle temasların sürdüğü aktarıldı.
BM, DEAŞ şüphelilerinin tutulduğu gözaltı merkezlerinin SDG’den Suriye hükümetine devrinin uluslararası standartlara uygun ve düzenli biçimde yapılması gerektiğini vurguladı.
BM yetkilileri, Suriye hükümetinin Suriyeli Kürtlerin dilsel, kültürel ve vatandaşlık haklarını tanıyan son kararlarını "olumlu bir adım" olarak değerlendirmekle birlikte, bu girişimlerin kapsayıcı bir siyasi süreçle desteklenmemesi halinde kalıcı güven ve ulusal uzlaşı sağlamayacağı uyarısında bulundu.