(BALIKESİR) - Ayvalık'ta bu yıl 6'ncısı düzenlenen "Köy Enstitüleri Fikir ve Kültür Günleri" sona erdi. Belediye Başkanı Mesut Ergin, "Fikri hür, vicdanı hür kuşaklar yetiştiren bu büyük mirasın önünde saygıyla eğiliyor; başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere kurucu Milli Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel’i, İsmail Hakkı Tonguç’u ve tüm Köy Enstitülü eğitimcileri minnet ve rahmetle anıyorum" dedi.
Köy Enstitüleri üzerine Türkiye'nin en önemli etkinlik dizilerinden Köy Enstitüleri Fikir ve Kültür Günleri, 11-12 Nisan 2026 tarihlerinde 6'ncı kez Ayvalık'ta gerçekleştirildi.
Organizasyonun açılış konuşmasını yapan Ergin, şunları söyledi:
"Genç Cumhuriyetimizin Milli Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel’in öncülüğünde hayata geçirilen Köy Enstitüleri, yalnızca bir eğitim projesi değil; aynı zamanda bir Cumhuriyet devrimi ve aydınlanma hamlesiydi. O yıllarda genç nüfusuyla geleceğini inşa etmeye çalışan Türkiye Cumhuriyeti’nin eğitim ve kültür alanında attığı en ilerici adımlarından biriydi. Köy Enstitüleri, fikri hür, vicdanı hür kuşaklar yetiştirme hedefiyle hayata geçirilmiş son derece kıymetli bir modeldi. Ülke genelinde kurulan 21 köy enstitüsünde binlerce donanımla öğretmen yetişti. Büyük çoğunluğu köy çocuklarından oluşan bu enstitüler, Anadolu’nun dört bir yanında birer aydınlanma meşalesi oldu. Enstitüden mezun olanlar yalnızca öğretmen değildi; aynı zamanda üretendi, sorgulayandı, dayanışmayı bilen, çok yönlü bireylerdi. Ziraatçıydılar,eğitimciydiler, sağlıkçıydılar,; inşa eder, üretir, sanatla ilgilenir, kitap okur, topluma yön verirlerdi. Ancak bu aydınlanma hamlesi, dönemin bazı çevrelerini rahatsız etti ve köy enstitüleri kapatıldı.
"Köy Enstitüleri, ülkemizin eğitim tarihindeki en büyük kırılmalardan biri oldu"
En verimli döneminde, en üretken zamanında kapatılan Köy Enstitüleri, ülkemizin eğitim tarihindeki en büyük kırılmalardan biri oldu. Köy okullarına öğretmen yetiştirmek ve bu öğretmenler aracılığıyla kırsal kalkınmayı sağlamak amacıyla kurulan bu model, yalnızca eğitim değil; aynı zamanda toplumsal dönüşüm projesiydi. Köy Enstitüleri, aklı ve bilimi esas alan, üretime dayalı, eşit yurttaşlık bilincini güçlendiren bir sistemdi. Köy Enstitülü öğretmenlerin temel amacı; yüzyıllardır geleneksel yöntemlerle tarım yapan köylüyü modern tekniklerle buluşturmak, ekonomik kalkınmayı sağlamak ve aynı zamanda özgür bireyler yetiştirmekti. Amaç, kırsal kesimi bilimle, akılla ve Cumhuriyet değerleriyle buluşturmaktı. Bu yönüyle Köy Enstitüleri, Mustafa Kemal Atatürk’ün aydınlanma devriminin en somut yansımalarından biriydi. Türk aydınlanmasının öncülerinden Hasan Âli Yücel ve İsmail Hakkı Tonguç, bu büyük eğitim devriminin mimarları olarak tarihe geçtiler. Onları ve bu yolda emek verenleri unutmak mümkün değildir.
Fikri hür, vicdanı hür kuşaklar yetiştiren bu büyük mirasın önünde saygıyla eğiliyor; başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere Kurucu Milli Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel’i, İsmail Hakkı Tonguç’u ve tüm Köy Enstitülü eğitimcileri minnet ve rahmetle anıyorum. 86’ncı yıl dönümünde, tüm Köy Enstitülü eğitimcileri saygıyla selamlıyorum. Köy Enstitüleri üzerine nitelikli ve sürekli içeriğiyle dikkat çeken etkinliğimizi bu yıl da Atölye Kültür Sanat organizasyonu ve belediyemiz ev sahipliğinde altıncı kez gerçekleştiriyoruz. Eğitim, bilim, kültür, sanat ve edebiyat alanlarında düzenlediğimiz etkinliklerle bu yıl da kentin kültür gündemine katkı sunmayı hedefliyoruz. İlki 2021 yılında yapılan ve geride kalan beş yılda çok sayıda sanatçı, yazar, gazeteci ve bilim insanını kentimizde ağırladık."
"Yan Rol" oyununa büyük ilgi
Bu yıl gerçekleştirilen program kapsamında Köy Enstitüleri deneyimi üzerinden başta eğitim olmak üzere bilim, kültür ve sanat alanlarında çeşitli başlıklar ele alındı. Rauf Denktaş Kültür Merkezi’nde iki gün boyunca değerli etkinliklere ev sahipliği yaptı. Ünlü yönetmen Ezel Akay, yazar Barış İnce ile birlikte Ergin bir söyleşi gerçekleştirdi. Nejat Uygur Sahnesi’nde de "Yan Rol" isimli tiyatro gösterisi yoğun ilgiyle takip edildi.
Etkinliklerin ikinci gününde Rauf Denktaş Kültür Merkezi’nde “Kitabın Rüyası” belgesel gösteriminin ardından düzenlenen panele yazar Latife Tekin, yazar Aslı Atasoy ile gazeteci ve yazar Kadri Gürsel katıldı.