(ANKARA) - Anayasa Mahkemesi, "cinsiyetini değiştirmek isteyen kişinin, şahsen başvuruda bulunarak mahkemece cinsiyet değişikliğine izin verilmesini istemesi" gerektiğini öngören Türk Medeni Kanunu’nun 40. maddesinin birinci fıkrasının iptal istemini reddetti.
Antalya 13. Asliye Hukuk Mahkemesi, eşcinsel bir kadının cinsiyet değişikliği talebiyle ilgili açtığı davada, uygulama konusu olan 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 40. maddesinin iptaline karar verilmesi istemiyle Anayasa Mahkemesi’ne itiraz yoluyla başvurdu.
Alınan bilgiye göre, Antalya'da bir kadın, "transseksüel yapıda olduğunu, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından elzem olduğunu, atanmış cinsiyeti kadın olmasına rağmen cinsel kimliğinin erkek olduğunu, görüşünün de erkek cinsiyetine ait olduğunu, sosyal ve iş hayatında bunun sonuçları ile karşılaştığını" belirterek, cinsiyet değişikliği ameliyatına izin verilmesini talep etti.
İzin verilmemesi üzerine dava açan kadının davasına bakan Antalya 13. Asliye Hukuk Mahkemesi, talebi değerlendirmeden önce ara karar kurarak, davada uygulama konusu olan "cinsiyet değişikliği" maddesini düzenleyen Türk Medeni Kanunu’nun 40. maddesinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.
Daha önce verilen ret kararı hatırlatıldı
Anayasa Mahkemesi başvuruyu, Türk Medeni Kanunu‘nun 40. maddesinin 2. fıkrasındaki, "cinsiyet değiştirme ameliyatı gerçekleştirildiğinin resmi sağlık kurulu raporuyla doğrulanması halinde, mahkemece nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yapılmasına karar verileceği" şeklindeki düzenlemenin iptal istemini oy çokluğuyla daha önce reddettiği için aynı maddenin 1. fıkrası yönünden esastan görüştü.
Yüksek Mahkeme, bu fıkra yönünden iptal istemini de reddetti.
İptal istemi reddedilen madde neyi içeriyor?
Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesi, "Cinsiyetini değiştirmek isteyen kimse, şahsen başvuruda bulunarak mahkemece cinsiyet değişikliğine izin verilmesini isteyebilir. Ancak iznin verilebilmesi için, istem sahibinin 18 yaşını doldurmuş bulunması ve evli olmaması; ayrıca transseksüel yapıda olup, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunluluğunu, bir eğitim ve araştırma hastanesinden alınacak resmî sağlık kurulu raporuyla belgelemesi şarttır" hükmünü içeriyor.
Daha önce de AYM gündemine gelmişti
Cinsiyet değişikliğine ilişkin düzenleme içeren kanun maddesi, daha önce de Ankara 4. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Edirne 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce de Anayasa Mahkemesi gündemine getirilmişti.
Ankara 4. Asliye Hukuk Mahkemesi, bir eşcinselin açtığı davada uygulama konusu olan, Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesinin 2. fıkrasının Anayasa'ya aykırı olduğundan iptaline karar verilmesini istemiş, Yüksek Mahkeme, 2. fıkradaki, "cinsiyet değiştirme ameliyatı gerçekleştirildiğinin resmi sağlık kurulu raporuyla doğrulanması halinde, mahkemece nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yapılmasına karar verileceği" şeklindeki düzenlemenin iptal istemini oy çokluğuyla reddetmişti.
"Üremede yoksunluk şartı" iptal edilmişti
Bu konuda Edirne 1. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan başka başvuruda ise Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan "… ve üreme yeteneğinden sürekli biçimde yoksun bulunduğunu…" ibaresinin iptaline karar vermişti.