(ANKARA) - Washington merkezli düşünce kuruluşu Atlantic Council’de yayımlanan bir analizde, ABD’nin İran’a yönelik olası askeri saldırısının nasıl şekillenebileceğine dair dikkat çekici öngörüler paylaşıldı. Eski ABD Savunma Bakanlığı yetkilisi William F. Wechsler, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’la yürütülen müzakerelerin çökmesi halinde sınırlı ve geniş çaplı üç farklı askeri seçenekle karşı karşıya kalabileceğini belirtti. Analizde, Trump’ın tam ölçekli bir savaşa girmek istememesi nedeniyle ilk ve en sınırlı seçeneği tercih etmesinin daha olası olduğu öne sürüldü.

Wechsler’a göre Trump yönetiminin önünde üç temel askeri senaryo bulunuyor: İran güvenlik güçlerine yönelik sınırlı ve kısa süreli bir “uygulama” saldırısı, İran’ın nükleer ve füze kapasitesini hedef alan daha geniş çaplı bir “zayıflatma” operasyonu ya da rejimin siyasi ve askeri liderliğini hedef alan en kapsamlı seçenek. Analizde, Trump’ın tam ölçekli bir savaşa girmek istememesi nedeniyle ilk ve en sınırlı seçeneği tercih etmesinin daha kuvvetli bir ihtimal olduğu savunuldu.

Birinci senaryo: "Kırmızı çizgileri" dayatma operasyonu

Wechsler’a göre Trump yönetiminin önünde üç temel askeri senaryo bulunuyor. İlk seçenek olan “dayatma” saldırısı, İran’daki devlet güvenlik yapısını hedef alan sınırlı ve kısa süreli bir hava harekâtını öngörüyor. Bu senaryoda, İran yönetiminin, geçen haftalarda sokaklara çıkan protestoculara yönelik sert müdahalelerinde rol oynayan Devrim Muhafızları ve ona bağlı paramiliter unsurların altyapısı hedef alınabilir. Wechsler’a göre bir ya da iki geceyle sınırlı tutulması beklenen bu saldırı seçeneğinin temel hedefi, Washington’un ilan ettiği “kırmızı çizgiyi” dayatmak ve daha geniş bir çatışmaya kapı aralamadan caydırıcılık mesajı vermek. ABD Başkanı Donald Trump İran’daki protestolara ilişkin açıklamalarında, protestocuların öldürülmesi halinde İran’a yönelik müdahalede bulunacağını söylemişti.

İkinci senaryo: İran’ın bölgesel tehdit kapasitesini azaltacak bir zayıflatma operasyonu

İkinci senaryo olan “zayıflatma” operasyonu ise İran’ın nükleer tesislerini, balistik füze, roket, insansız hava aracı kapasitesini ve bu sistemleri destekleyen sanayi altyapısını kapsayan daha geniş çaplı ve uzun süreli bir askeri harekâtı içeriyor. Wechsler, bu seçeneğin İran’ın bölgesel tehdit kapasitesini ciddi biçimde geriletmeyi hedeflediğini, ancak tek seferlik bir saldırının yeterli olmayabileceğini ve ilerleyen aylarda tekrarlanan operasyonlar gerektirebileceğini belirtiyor.

Üçüncü senaryo: İran yönetiminin meşruiyet açısından kritik görülen hedeflerine kapsamlı saldırı seçeneği

Üçüncü ve en kapsamlı seçenek ise İran yönetiminin siyasi ve askeri liderliğini hedef alan, komuta-kontrol zincirini felce uğratmayı amaçlayan bir saldırı paketi olarak tanımlanıyor. Bu senaryoda, İran yönetiminin sembolik ve meşruiyet açısından kritik görülen hedeflerinin de vurulabileceği, ancak kara birliklerinin sahaya sürülmesinin gündemde olmadığı vurgulanıyor. Wechsler, bu seçeneğin doğrudan rejim değişikliğini garanti etmediğini, ancak Tahran’ın kısa vadede tehdit oluşturma kapasitesini ağır biçimde sınırlamayı amaçladığını kaydediyor. Analizde, Trump’ın tam ölçekli bir savaşa girmek istememesi nedeniyle ilk ve en sınırlı seçeneği tercih etmesinin daha olası olduğu öne sürülüyor.

Analizde ayrıca, İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in son dakikada ABD’nin taleplerini karşılayacak güçlü bir anlaşma sunmasının düşük ihtimal olduğu, Trump’ın ise önceki döneminin aksine zayıf bir anlaşmayı kabul etmeye daha mesafeli durduğu belirtiliyor. Bu durumun, özellikle İsrail’in tek taraflı bir askeri hamle yapma riskini artırabileceği değerlendirmesi yapılıyor.

Wechsler, ABD’nin sınırlı bir saldırı düzenlemesi halinde İran’ın buna “sembolik” bir karşılık vermesinin beklendiğini, ancak yanlış hesaplama durumunda çatışmanın hızla tırmanabileceğini ifade ediyor. Böyle bir senaryoda ABD’nin daha geniş çaplı saldırılara yönelmek zorunda kalabileceği ve İsrail’in de sürece doğrudan dahil olabileceği kaydediliyor.

Analize göre, olası ABD saldırıları İran içinde yeni protesto dalgalarını tetikleyebilir. Ancak rejimin geçmişte olduğu gibi sert güvenlik önlemleriyle karşılık vermesinin yüksek ihtimal olduğu belirtilirken, bunun Washington açısından daha derin bir askeri müdahale baskısı yaratabileceği uyarısı yapılıyor. Wechsler, böyle bir sürecin hem ABD hem de İran için “kontrol edilmesi güç” bir çatışma riskini beraberinde getireceğini vurguluyor.