(ANKARA) - Avrupa Birliği (AB), ABD Yüksek Mahkemesi’nin ABD Başkanı Donald Trump’ın kapsamlı gümrük tarifelerinin bir bölümünü iptal etmesinin ardından Washington yönetiminden “tam açıklık” talep ederek, ticaret anlaşmalarındaki taahhütlere uyulması çağrısında bulundu.

AB’nin yürütme organı Avrupa Komisyonu, mevcut gelişmelerin Ağustos 2025 tarihli AB-ABD Ortak Bildirisi’nde yer alan “adil, dengeli ve karşılıklı fayda sağlayan” transatlantik ticaret hedefleriyle uyumlu olmadığını bildirdi.

Trump ise mahkeme kararına tepki göstererek, daha önce açıkladığı yüzde 10’luk genel gümrük tarifesini küresel ölçekte yüzde 15’e yükseltmek istediğini açıkladı.

Anlaşmanın geleceği tartışılıyor

ABD ile AB yetkilileri geçen yıl, Avrupa’dan ABD’ye ihraç edilen ürünlerin yaklaşık yüzde 70’ine yüzde 15 ithalat vergisi uygulanmasını öngören bir ticaret anlaşmasına varmıştı. AB’nin 27 üye ülkesi adına ticaret politikaları Avrupa Komisyonu tarafından yürütülüyor.

Avrupa Parlamentosu Uluslararası Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada ABD yönetiminin attığı adımların “tam bir gümrük tarifesi kaosu” yarattığını belirterek, anlaşmanın onay sürecinin durdurulmasını önereceğini duyurdu.

AB istatistik kurumu Eurostat verilerine göre, AB ile ABD arasındaki mal ve hizmet ticareti 2024’te 1,7 trilyon avroya ulaşarak günlük ortalama 4,6 milyar avroluk hacim oluşturdu.

Avrupa Komisyonu açıklamasında, "Anlaşma anlaşmadır. ABD’nin en büyük ticaret ortağı olarak AB, Ortak Bildiri’de yer alan taahhütlere uyulmasını beklemektedir" ifadelerine yer verildi. AB ürünlerinin daha önce belirlenen üst sınırın üzerinde yeni tarifelerle karşılaşmaması gerektiği vurgulandı.

ABD: "Anlaşmalar geçerliliğini koruyor"

ABD’nin baş ticaret müzakerecisi Jamieson Greer, ABD merkezli yayın kuruluşu CBS News’e verdiği röportajda, Washington’un ticaret anlaşmalarına bağlı kalmayı planladığını ve ortaklarından da aynı yaklaşımı beklediğini söyledi. Greer, Avrupalı muhataplarıyla yaptığı görüşmelerde anlaşmanın sona erdiğini ifade eden kimseyle karşılaşmadığını belirterek, tarafların hukuki sürecin sonucunu beklediğini kaydetti.

Tarifelerin piyasalara etkisi ve olası misilleme

Avrupa Komisyonu, öngörülemez şekilde uygulanan tarifelerin piyasaları bozduğunu, küresel ekonomik güveni zayıflattığını ve uluslararası tedarik zincirlerinde belirsizlik yarattığını belirtti.

Ticaret ağırlıklı bir ekonomik blok olan AB’nin, gerektiğinde "Zorlama Karşıtı Araç (Anti-Coercion Instrument)" mekanizmasını devreye sokabileceği ifade edildi. Söz konusu araç, ticaret ve yatırımın sınırlandırılması, kamu ihalelerine erişimin engellenmesi veya doğrudan yabancı yatırımların kısıtlanması gibi önlemleri içeriyor.

En ağır senaryoda ABD şirketlerinin 450 milyon tüketiciden oluşan AB pazarına erişiminin ciddi ölçüde sınırlandırılabileceği belirtiliyor.

Ticaret hacmi ve sektörler

AB’nin ABD’ye başlıca ihracat kalemleri arasında ilaçlar, otomobiller, uçaklar, kimyasallar, tıbbi cihazlar ile şarap ve alkollü içkiler yer alıyor. ABD’nin AB’ye ihracatında ise profesyonel ve bilimsel hizmetler, petrol ve gaz, ilaçlar, tıbbi ekipman, havacılık ürünleri ve otomobiller öne çıkıyor.

Avrupa Komisyonu ayrıca AB Ticaret Komiseri Maros Sefcovic’in, ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ve Ticaret Bakanı Howard Lutnick ile konuyu görüşerek son gelişmeleri ele aldığını açıkladı.