Haber: Mehmet OFLAZ
(ANKARA) - Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerinde, hasta, sağlık personeli ve hekimlerin de bulunduğu İskenderun Devlet Hastanesi A Bloku'nun yıkılması sonucu 125 kişi yaşamını yitirdi.
ANKA Haber Ajansı muhabirinin edindiği bilgiye göre, hastanenin yıkılmasına ilişkin açılan tazminat davalarında hazırlanan iki bilirkişi raporu arasındaki çelişki dikkat çekti.
Hastanede babalarını kaybeden iki yurttaşın, hastanenin yıkımında sorumluluğu bulunan kamu kurumları hakkında Hatay 5. İdare Mahkemesi'nde açtığı davada; inşaat yüksek mühendisi, jeoloji yüksek mühendisi, inşaat mühendisi (gayrimenkul değerleme uzmanı), şehir ve bölge plancısı ile harita yüksek mühendisinden oluşan beş kişilik heyet tarafından hazırlanan bilirkişi raporu dosyaya sunuldu.
BELEDİYELER, ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI İLE AFAD TOPLAM YÜZDE 25 KUSURLU
Bilirkişi raporuna göre, yapı müteahhidi, proje müellifleri ve fenni mesuller, "görevlerini yürürlükteki mevzuata uygun şekilde yerine getirmemeleri" nedeniyle yüzde 75 oranında kusurlu bulundu. Kamu kurumları açısından ise toplam kusur oranı yüzde 25 olarak değerlendirildi.
Bilirkişi heyeti, İskenderun Belediyesi'ni "proje ve uygulama konusundaki denetimlerini eksik yapması, riskli yapı veya alanlarda gerekli dönüşüm projelerini hayata geçirmemesi nedeniyle yüzde 15 oranında kusurlu" buldu. Hatay Büyükşehir Belediyesi'nin ise "deprem kuşağında bulunan Hatay ilinin afet ve acil durum planlarını, ekip ve donanımlarını hazırlamada; ilgili bakanlıklar, kamu kuruluşları, meslek teşekkülleri, üniversiteler ve diğer mahalli idarelerle koordinasyon eksikliği bulunması, planlar doğrultusunda halkın eğitimi için gerekli önlemleri almaması, kurum ve kuruluşlarla ortak programlar yapmamış olması, riskli yapı ve/veya alanlarda gerekli dönüşüm projelerini gerçekleştirmemesi nedeniyle yüzde 5 oranında kusurlu" olduğuna kanaat getirdi.
Raporda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın "plan ve projelendirme aşamasında yeterli denetimin yapılmaması, afet bölgelerinde kamu kurum ve kuruluşlarının yönetmeliklere uygun gerekli tedbirleri alıp almadığının yeterince denetlenmemesi ve afet riski olan bölgelerde planlama ile kentsel dönüşüm çalışmalarının yapılmaması nedeniyle yüzde 3 oranında kusurlu olduğu" belirtildi. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın (AFAD) ise "deprem tehdidi altında bulunan bölgede afet durumuna ilişkin gerekli çalışmaları ve denetim faaliyetlerini yeterli düzeyde yapmamış olması nedeniyle hizmet kusuru bulunduğu ve bu nedenle yüzde 2 oranında kusurlu olduğu" tespit edildi.
Sözkonusu raporda, Sağlık Bakanlığı'na yönelik herhangi bir kusur değerlendirmesi yapılmadı.
SAĞLIK BAKANLIĞI'NA YÜZDE 95, AFAD'A İSE YÜZDE 5 KUSUR ATFI YAPILDI
Hastanede annelerini kaybeden iki yurttaşın, kamu kurumlarının hizmet kusuruna ilişkin Hatay 4. İdare Mahkemesi'nde açtığı davada 2 inşaat yüksek mühendisi, 1 jeoloji yüksek mühendisi, 1 yüksek şehir plancısı ve 1 yüksek mimar tarafından hazırlanan raporda ise Sağlık Bakanlığı'na yüzde 95, AFAD'a ise yüzde 5 kusur atfedildi.
Bilirkişi raporunda, İskenderun Devlet Hastanesi A Bloku için 2012'de hazırlanan "depreme dayanıksız" raporundaki, "Bina, maruz kalacağı olası deprem anında göçme durumundadır" ifadesine; İskenderun Teknik Üniversitesi'nden 2016 yılında alınan "deprem güvenliği yetersiz" raporundaki, "Söz konusu binalar için yapılan analizlerde binaların öngörülen depreme karşı yeterli performans göstermeyeceği, deprem güvenliğinin yetersiz olduğu anlaşılmıştır. Söz konusu binaların performans düzeyi göçme durumu çıkmıştır" tespitlerine yer verildi.
"GEREKLİ ÖNLEYİCİ VE DÜZELTİCİ İŞLEMLER YERİNE GETİRİLMEDİ"
Raporda, Sağlık Bakanlığı'nın yüzde 95 kusurlu olduğu belirtilerek şu değerlendirme yapıldı:
"Dava konusu yapının kamu hastanesi olarak kullanıldığı, bu nedenle yapının güvenli şekilde hizmet vermesinin sağlanması, bakım-onarım süreçlerinin yürütülmesi, gerekli teknik incelemelerin yaptırılması ve bu incelemeler sonucunda ortaya çıkan risklere göre idari ve teknik tedbirlerin alınmasının ilgili sağlık idaresinin görev ve sorumluluk alanında bulunduğu değerlendirilmiştir. Dosya kapsamında yer alan teknik raporlar incelendiğinde, dava konusu yapının deprem güvenliği bakımından yetersiz olduğu, hastane yapıları için gerekli performans düzeyini sağlamadığı, performans düzeyinin göçme durumu olarak belirlendiği ve taşıyıcı elemanların önemli bir kısmında güçlendirme ihtiyacı bulunduğu, deprem tarihinden önce açıkça ortaya konulmuştur. Bu tespitler karşısında, yapının mevcut haliyle kamu hizmetinde kullanılmaya devam edilip edilmeyeceğinin değerlendirilmesi; gerekli görülmesi halinde güçlendirme, tahliye, kullanımın sınırlandırılması, yenileme, kullanım dışı bırakma veya yıkım süreçlerinin başlatılması, ilgili sağlık idaresinin sorumluluğundadır.
Hastane yapıları, afet anında ve sonrasında da hizmet vermesi beklenen, içerisinde hasta, personel ve vatandaşların sürekli bulunduğu kritik kamu yapılarıdır. Bu nedenle, bu tür yapılarda deprem güvenliği yönünden tespit edilen yetersizliklerin olağan yapılara göre daha öncelikli ve hassas şekilde ele alınması gerekir. Yapının göçme durumunda olduğunun teknik raporlarla ortaya konulmasına rağmen kamu hizmetinde kullanılmaya devam edilmesi, öngörülebilir risk karşısında gerekli önleyici ve düzeltici işlemlerin yeterli etkinlikte yerine getirilmediğini göstermektedir. Bu kapsamda, dava konusu yapının deprem güvenliği yönünden yetersiz ve göçme riski taşıyan nitelikte olduğunun deprem tarihinden önce bilinir hale gelmesine rağmen, yapının hastane olarak kullanılmaya devam edilmesi nedeniyle, yapının kullanımından, bakım-onarımından, güçlendirme veya kullanım dışı bırakma süreçlerinin değerlendirilmesinden sorumlu sağlık idaresinin asli ve belirleyici kusurunun bulunduğu kanaatine varılmıştır."
"KRİTİK KAMU YAPILARININ RİSK TAKİBİNDE YETERSİZ"
Bilirkişi raporunda, AFAD'a ilişkin de yüzde 5 kusur değerlendirmesi yapıldı. AFAD'ın görev alanının, yalnızca afet sonrası müdahale ile sınırlı olmadığı, afet öncesi risk azaltma, il düzeyinde afet risklerinin belirlenmesi, kritik kamu yapılarının afetlere hazırlığı ve kurumlar arası koordinasyonun sağlanması süreçlerini de kapsadığı vurgulandı. Raporda, şu ifadelere yer verildi:
"Hatay ili için hazırlanan İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) kapsamında deprem tehlikesine ilişkin genel değerlendirmeler yapılmış olmakla birlikte, dava konusu olay bakımından kritik kamu yapılarının deprem risklerinin yapı bazında veya yeterli somutlukta ele alındığını, riskli yapı stoğunun belirlenmesine yönelik etkin bir koordinasyon mekanizması kurulduğunu ya da ilgili kurumlar nezdinde somut takip süreçlerinin işletildiğini gösteren yeterli veriye ulaşılamamıştır. Nitekim mevcut değerlendirmelerde, Hatay İRAP raporunda senaryo ve risk analizlerinin genel düzeyde kaldığı, etkilenecek bölgeler ve kurum bazlı önleyici faaliyetler yönünden yeterli somutlaştırma yapılmadığı belirtilmiştir. Bu kapsamda AFAD yönünden değerlendirilebilecek sorumluluk, dava konusu yapının doğrudan güçlendirilmemesi, tahliye edilmemesi veya yıkılmaması şeklinde değil; afet risklerinin azaltılması, kritik kamu yapılarının risklerinin belirlenmesi, il düzeyinde risk azaltma planlarının somut ve uygulanabilir hale getirilmesi ve ilgili kurumlar arasında etkin koordinasyonun sağlanması hususlarında görevini yeterinde yerine getirmediği bu bağlamda kusurlu olduğu kanaatine varılmıştır. Buna bağlı olarak AFAD'ın kusur oranının yüzde 5 olduğu değerlendirilmiştir.
CEZA SORUŞTURMASINDA NELER YAŞANDI?
İskenderun Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 4 Şubat 2026'da Sağlık Bakanlığı'na gönderdiği yazıda, hastaneyle ilgili 2012'de "depreme dayanıksız", 2016'da ise "deprem güvenliği yetersiz" raporu verildiği belirtildi. Yazıda, 2015'te dayanıklılığının yetersiz olduğu tespit edilen binanın yıkımına ilişkin toplantılar yapıldığı, 2016 tarihli raporun yıkım komisyonuna iletildiği ve bu rapora dayanılarak 2019'da yeni hastane yapımının yatırım programına alındığı ifade edildi. Başsavcılık, depremden bugüne kadar geçen süre dikkate alınarak, olası soruşturma izni talebi beklenmeksizin, binanın yıkımında kusuru bulunan kişiler hakkında 4483 sayılı Kanun kapsamında resen veya idari yönden soruşturma yürütülüp yürütülmediğinin Bakanlıkça bildirilmesini istedi. Başsavcılığın hastanenin yıkılmasına ilişkin başlattığı soruşturma, depremin üzerinden 3,5 yıl geçmesine rağmen tamamlanamadı.
