(ANKARA) - CHP, İzmir'in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda meydana gelen patlamayı incelemek üzere görevlendirdiği heyet tarafından hazırlanan raporda, tesiste 21 Ekim ve 5 Kasım'da da birer işçinin hayatını kaybettiğine işaret edilerek, "Bir işçinin ölümü, bütün çalışma düzeninin yeniden incelenmesi için yeterli olmalıydı. Önceki ölümlerden sonra hangi önlemlerin alındığı, hangi eksikliklerin giderildiği ve bunların kim tarafından kontrol edildiği açıklanmadan, bu facia karşısında sorumluluk yerine getirilmiş sayılamaz" ifadelerine yer verildi.
CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun talimatıyla, İzmir'in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda meydana gelen patlamayı yerinde incelemek üzere görevlendirilen CHP Grup Başkanvekili ve Balıkesir Milletvekili Serkan Sarı, İzmir Milletvekili Mahir Polat ile Adana Milletvekili Müzeyyen Şevkin'den oluşan heyet raporunu hazırladı.
Raporda, işverenin ve kamu otoritesinin sorumluluğunun birlikte araştırılması gerektiği belirtildi. Önceki işçi ölümlerine ve şirketin açıkladığı kaza verilerindeki artışa dikkat çekilen raporda, “Bu kadar uyarıya rağmen işçilerin hayatını korumak için ne yapılmıştır” sorusu yöneltildi.
Raporda, aynı tesiste 21 Ekim’de Hakan Doğan’ın, 5 Kasım’da ise Eyüp Eğinli’nin hayatını kaybettiğine işaret edildi. Son ölümün üzerinden yalnızca 4 gün geçtikten sonra büyük patlamanın meydana geldiğine dikkat çekilen raporda, "Bir işçinin ölümü, bütün çalışma düzeninin yeniden incelenmesi için yeterli olmalıydı. Önceki ölümlerden sonra hangi önlemlerin alındığı, hangi eksikliklerin giderildiği ve bunların kim tarafından kontrol edildiği açıklanmadan, bu facia karşısında sorumluluk yerine getirilmiş sayılamaz" ifadelerine yer verildi.
"ALINAN ÖNLEMLER NEDEN ÇALIŞANLARI KORUYAMADI?"
Şirketin 2025 Sürdürülebilirlik Raporu verilerine göre, 2024’te 147 olan kayıp günlü iş kazalarının toplamının yüzde 55,8 artışla 2025’te 229’a yükseldiği belirtildi. Alt işveren çalışanlarında ise kaza sayısının aynı dönemde yüzde 118,4 artışla 38’den 83’e çıktığı bildirilen raporda, bu veriler karşısında şirket yönetiminin ve denetim makamlarının hangi önlemleri aldığı soruldu. Raporda, eğitim ve toplantı sayılarının tek başına güvenli çalışma koşullarının sağlandığını göstermediği vurgulanarak, "Eğitim verildiğini, toplantı yapıldığını, denetim gerçekleştirildiğini söylemek yeterli değildir. Bütün bunlar yapılmışsa işçiler neden daha fazla kaza geçirmiştir? Alınan önlemler neden çalışanları koruyamamıştır?" diye soruldu.
"İKTİDARIN HESABINI VERMESİ GEREKEN, İŞÇİLER YAŞAMINI YİTİRMEDEN ÖNCEKİ DÖNEMDİR"
Raporun sonuç bölümünde, AK Parti iktidarının sorumluluğunun patlama sonrasında olay yerine bakan göndermekle sona ermeyeceği belirtildi. Arama kurtarma çalışmalarının yürütülmesinin, yaralıların tedavi edilmesinin ve soruşturma açılmasının devletin temel görevleri olduğu hatırlatılan raporda şu ifadeler kullanıldı:
“İktidarın hesabını vermesi gereken, işçiler yaşamını yitirmeden önceki dönemdir. Kamu gücü, işçinin hayatını tehlikeye atan koşulları ortadan kaldırmak için kullanılmış mıdır? Eksiklikler tespit edilmişse giderilmesi sağlanmış mıdır? Tespit edilmemişse denetim sistemi neden bu tehlikeleri görememiştir?”
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın işletmenin denetlendiği ve ciddi bir sorun görülmediği yönündeki açıklamasına da değinilen raporda, bu açıklamanın bakanlığı sorumluluktan kurtarmadığı, denetimin niteliğini tartışmanın merkezine taşıdığı savunuldu. Patlamanın nedenlerinin bağımsız teknik incelemelerle ortaya çıkarılması istenen raporda, sorumluluğun yalnızca olay sırasında sahada bulunan çalışanlara yüklenemeyeceği vurgulandı.
Bakım bütçesini, ekipmanların yenilenmesini, üretim takvimini, personel sayısını ve taşeron çalışma düzenini yönetimin belirlediği hatırlatan raporda, “Dolayısıyla araştırılması gereken kararlar, vinç operatörünün bulunduğu kabinle sınırlı değildir. Yönetim odalarında alınan kararların işçinin çalışma koşullarına nasıl yansıdığı da incelenmelidir” denildi.
KAMU GÖREVLİLERİ DE SORUŞTURMA KAPSAMINA ALINSIN
Raporda, şirket sahibi Mehmet Rüştü Başaran’ın da aralarında bulunduğu yöneticilerin gözaltına alınmasının, soruşturmanın yönetim kademelerine uzanması bakımından önemli bulunduğu, bununla birlikte, gözaltı işlemlerinin bütün sorumlulukların ortaya çıkarıldığı anlamına gelmediği belirtildi. Denetim görevini yerine getirmediği belirlenen kamu görevlilerinin de soruşturma kapsamında ele alınması istenen raporda, kıdemli çalışanların işten çıkarılarak daha düşük ücretlerle yeniden işe alındığı yönündeki işçi anlatımları ile işten çıkarılma korkusu nedeniyle güvenlik sorunlarının bildirilemediğine ilişkin aile beyanlarının araştırılması talep edildi.
Raporda, “Bir işçi tehlikeyi bildirdiğinde işini kaybetmekten korkuyorsa, güvenlik mekanizmasının işlemesi güçleşir” değerlendirmesi yapıldı.
Aileler cenazelerini teşhis etmeye çalışırken üretimin ve ek vardiyanın sürdürüldüğüne ilişkin heyet açıklamalarına da yer verilen açıklamada, daha sonra üretimin durdurulduğunun bildirilmesinin, aradaki süreçte hangi faaliyetlerin yürütüldüğünün açıklanması gereğini ortadan kaldırmadığı belirtildi.
Can güvenliği sağlanana kadar riskli faaliyetlerin durdurulması, bu sürecin bedelinin ücret kesintileriyle veya işten çıkarmalarla çalışanlara ödetilmemesi istenen raporda, CHP Genel Başkan Yardımcısı Sarı’nın Bakan Işıkhan’a yönelik istifa çağrısının gerekçelerine de yer verildi. Raporda, bakanlığın çalışanların hayatını koruyacak denetim düzeninin siyasi sorumluluğunu taşıdığı, Cumhurbaşkanının da yürütmenin başı olarak iş güvenliği politikasının sonuçları konusunda hesap vermekle yükümlü olduğu belirtildi.