(TBMM) - CHP Grup Başkanvekili Serkan Sarı, motorin fiyatlarının 100 lira eşiğini aşarak rekor kırdığını belirterek, "Vatandaşın dolar bazında mazot alım gücü yüzde 58 gerilemiş durumda. Mazottaki yük tarlada başlıyor, sofraya kadar uzanıyor" dedi.
CHP Grup Başkanvekili ve Balıkesir Milletvekili Serkan Sarı, TBMM'de düzenlediği basın toplantısında motorin fiyatlarındaki artış ve yüksek enflasyonun tarım sektörüne ve tüketiciye yansımalarını değerlendirdi. 17 Eylül’de motorinin litre fiyatının ilk kez 100 liranın üzerine çıktığını hatırlatan Sarı, ardından gelen indirimlerin vatandaşı rahatlatmadığını ve zamların etkisini silmediğini kaydetti.
Son beş yıldaki akaryakıt fiyatlarını ve dolar kurundaki değişimi karşılaştıran Sarı, şunları kaydetti:
"2021’de 7 lira 27 kuruş olan motorin bugün yaklaşık 96 lira seviyesinde. Yaklaşık beş yıldaki artış yüzde bin 225 civarında. Aynı dönemde dolar kuru yaklaşık 8 lira 65 kuruştan 48 lira 65 kuruşa çıktı; kur artışı yaklaşık yüzde 462. Yani motorindeki artışı yalnızca 'dolar yükseldi' diyerek açıklayamazsınız. 2021’de 1 doların karşılığıyla yaklaşık 1,19 litre motorin alınabiliyorken bugün yaklaşık 0,51 litre motorin alınabiliyor.”
"VERGİNİN DE VERGİSİ TAHSİL EDİLİYOR"
Akaryakıttaki vergilendirme sistemini eleştiren Sarı, devletin vatandaştan "verginin vergisini" aldığını ifade etti. Vatandaşın aldığı her üründe ağır bir vergi yüküyle karşılaştığını belirten Sarı, şu değerlendirmeyi yaptı:
"Vatandaşımız araba alıyor, yüzde 71’i vergi. Arabasına mazot alıyor, yüzde 20’si vergi. Arabasına bindi, telefonundan yönüne bakacak, telefonunun yüzde 51’i vergi. Pahalılığa dertlenip bir sigara yakacak, sigarasının yüzde 85’i vergi. Akaryakıtta yalnızca ÖTV ödemiyoruz, ÖTV’nin de KDV’sini ödüyoruz. Mevcut sistemde ÖTV, KDV matrahına dahil ediliyor. Yani önce akaryakıttan ÖTV alınıyor, ardından ÖTV’nin de içinde bulunduğu tutar üzerinden KDV hesaplanıyor. Adı üzerinde: Verginin de vergisi alınıyor. 100 liralık örnek bir pompa fiyatında yaklaşık 3 lira ÖTV, 16,67 lira KDV bulunuyor. ÖTV yükseldikçe, ÖTV üzerinden alınan KDV de yükseliyor."
"TARIMSAL GİRDİLER SON 5 YILDA YÜZDE 655 ARTTI"
TÜİK ve Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) verilerine atıfta bulunan Sarı, tarımsal girdi fiyatlarının son bir yılda yüzde 27,62 arttığı yönündeki resmi açıklamaların sahadaki gerçekleri yansıtmadığını dile getirdi. Son 5 yılda temel tarımsal girdilerin ortalama yüzde 655 oranında zamlandığını kaydeden Sarı, şu verileri aktardı:
"2021’de yaklaşık 7 lira seviyesinde olan mazot bugün 97 lira, artış yüzde 1.222. Amonyum nitrat gübresinin tonu 2 bin 300 liraydı, bugün 22 bin 963 lira; artış yüzde 898. DAP gübresinin tonu 5 bin 850 liradan 42 bin 88 liraya çıktı; artış yüzde 620. Kompoze gübre 3 bin 850 liradan 28 bin 89 liraya çıktı; artış yüzde 630. Besi yemi 2 bin 890 liradan 17 bin 925 liraya yükseldi; artış yüzde 520. Süt yemi 3 bin 45 liradan 19 bin 100 liraya çıktı; artış yüzde 527. Tarımsal elektrikte kilovatsaat bedeli 90,6 kuruştan 472,08 kuruşa yükseldi; artış yüzde 421. Bir yıl önce traktörünün deposunu doldurmak için 5 bin 540 lira ödeyen çiftçi, bugün 9 bin 740 lira ödemek zorunda. Bir yılda çiftçinin sadece mazot faturası 4 bin 200 lira arttı."
"ÜRETİCİ PAHALIYA ÜRETİYOR, TÜKETİCİ PAHALIYA YİYOR"
Tarladaki üretim maliyeti ile tezgahtaki satış fiyatı arasındaki farkın her geçen gün açıldığına dikkat çeken Sarı, üreticinin ürettiği üründen zarar ettiğini, tüketicinin ise fahiş fiyatlar nedeniyle gıdaya erişmekte zorlandığını belirtti. Sarı, aradaki fiyat farklarını şu örneklerle sıraladı:
"Domates; üreticide 17 lira, markette 55 lira (3 kat fark). Biber; üreticide 42 lira, markette 84 lira (2 kat fark). Çeltik ve pirinç; çeltiğin üretim maliyeti 47 lira, üreticinin satış fiyatı 37 lira, markette pirincin kilosu 94 lira. Buğday ve un; br kilogram buğdayın üretim maliyeti 12 lira, üretici satışı 15-16 lira, bir kilo un markette 50 lira."
"TMO ÇELTİK FİYATINI BİR AN ÖNCE AÇIKLAMALIDIR"
Balıkesir'in Gönen ve Manyas ovalarında çeltik hasadının başladığını ancak Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) alım fiyatını hâlâ açıklamadığını ifade eden Sarı, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Gönen ve Manyas ovalarında yıllık ortalama 110 bin ton çeltik üretiliyor. Hasat başladı ancak TMO 2026 yılı yeni mahsul çeltik alım fiyatını henüz açıklamadı. 1 kilogram çeltiğin üretim maliyeti 46 lira 33 kuruşa ulaşmış durumda. Üreticinin gelecek yıl yeniden tarlasını ekebilmesi için fiyatın en az 53 lira seviyesinde olması gerekiyor. Ancak sahada 30-35 lira konuşuluyor. Çiftçinin yalnızca 1 litre mazot alabilmek için 3 kilogram çeltik satması gerekiyor. Çiftçi sadaka istemiyor, ürettiğinin karşılığını istiyor. TMO çeltik fiyatını bir an önce açıklamalıdır. Vatandaşın dolar bazında mazot alım gücü yüzde 58 gerilemiş durumda. Mazottaki yük tarlada başlıyor, sofraya kadar uzanıyor. Üretici maliyetin altında ezilmemelidir."
Erdek’te 13-14 Temmuz tarihlerinde yaşanan şiddetli fırtına ve dolu yağışının zeytin üreticisine büyük darbe vurduğunu ifade eden Sarı, "Erdek merkez ile Ocaklar, Narlı ve İlhan mahallelerimizde 10 dakika süren dolu ve fırtına zeytinliklerde büyük hasara yol açtı. Yaklaşık 4 bin dönüm zeytinlik alan etkilendi; 85 ila 90 bin zeytin ağacı üzerindeki mahsulle birlikte yüzde 100’e yakın zarar gördü. Bölgede yaklaşık 2 bin tonluk rekolte kaybı öngörülüyor. Zaten yüksek girdi maliyetleriyle boğuşan Erdekli zeytin üreticisinin bu afetin faturasını tek başına yüklenmesi beklenemez. Hasar tespit çalışmaları şeffaf biçimde tamamlanmalı ve üreticinin zararı karşılanmalıdır" dedi.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI'NA 7 MADDELİK ÇAĞRI
Sarı, Tarım ve Orman Bakanlığı’na 7 maddelik şu çağrıda bulundu:
"Mazot desteği masa başı hesaplara göre değil, sahadaki gerçek maliyetlere göre güncellenmelidir. Gübre, yem, ilaç, elektrik ve sulama destekleri üreticinin reel giderleri esas alınarak yeniden düzenlenmelidir. TMO alım fiyatlarını hasat bittikten sonra değil, çiftçinin ekim ve harman kararı verebileceği makul zamanda açıklamalıdır. Çeltikte piyasada oluşan düşük fiyatlara karşı üreticiyi koruyacak müdahale alım mekanizmaları derhal devreye sokulmalıdır. Erdek’te doğal afetten etkilenen zeytin üreticilerinin uğradığı kayıplar nakden telafi edilmelidir. Hal sistemi, aracılık zinciri, nakliye ve depolama süreçleri şeffaf hale getirilerek tarlayla market arasındaki fiyat uçurumu kapatılmalıdır. Yerli çiftçi yüksek maliyetlerin altında ezdirilmemeli, üretim ithalata teslim edilmemelidir."