(ANKARA) - CHP Genel Başkan Yardımcısı Yıldırım Kaya, iktidarın eğitim politikalarını eleştirerek, "Gençlerimize yalnızca diploma vermek yetmez. Onlara gelecek vermek zorundayız" diye konuştu.
CHP Eğitim Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Yıldırım Kaya, partisinin Genel Merkez’inde basın toplantısı düzenledi.
Kaya, 2026 YKS yerleştirme sonuçlarının açıklandığını belirterek, üniversiteye yerleşen gençleri kutladı.
Yerleşemeyen gençlere de seslenen Yıldırım Kaya, "Bir sınav sonucu sizin değerinizi, yeteneğinizi ve geleceğinizi belirleyemez. Ancak bugün yalnızca yerleşenleri değil, tercih yapmayanları, yerleşemeyenleri, üniversiteyi yarıda bırakanları ve mezun olduğu halde iş bulamayanları da konuşmak zorundayız. Çünkü bu sonuçlar yalnızca bir sınavın değil; eğitim sisteminin, ekonominin ve gençlerin geleceğe duyduğu güvenin karnesidir" diye konuştu.
YKS’ye 2 milyon 255 bin 76 adayın girdiğini, 2 milyon 187 bin 947 adayın puanının hesaplandığını, sınava girenlerin yalnızca yaklaşık yüzde 32’sinin üniversiteye yerleşebildiğini belirten Kaya, "Yani her üç gençten yalnızca biri. Yaklaşık 1 milyon 524 bin genç hiçbir programa yerleşemedi” dedi.
"GENÇLERİN BU SESSİZLİĞİ, SİSTEMİN EN GÜÇLÜ UYARISIDIR"
Kaya, puanı hesaplandığı halde yüz binlerce gencin tercih yapmamasına dikkati çekerek, şunları kaydetti:
“Bir genç yıllarca hazırlanıyor, ailesi büyük fedakarlık yapıyor, sınava giriyor; sonra tercih aşamasında vazgeçiyor. Neden? Çünkü genç artık şu soruyu soruyor, ‘Okusam ne olacak? Barınabilecek miyim? Ailem üniversite masraflarımı karşılayabilecek mi? Mezun olduğumda iş bulabilecek miyim? Aldığım diploma bana bir gelecek sağlayacak mı?’ YÖK ve Milli Eğitim Bakanlığı, tercih hakkı olduğu halde tercih yapmayan gençlerle bağımsız ve bilimsel bir araştırma yapmalıdır. Onlara doğrudan ‘Neden tercih yapmadınız’ diye sormalıdır. Çünkü gençlerin bu sessizliği, sistemin en güçlü uyarısıdır. Türkiye’de yıllardır üniversite ve kontenjan sayıları artırıldı ancak eğitim, üretim ve istihdam arasında sağlıklı bir bağ kurulamadı. Sonuçta diploma enflasyonu ortaya çıktı. Üniversiteyi bitiren genç iş bulamıyorsa, bulduğu iş aldığı eğitimle örtüşmüyorsa ya da asgari ücretle çalışıyorsa üniversite sayısını artırmak tek başına başarı değildir. Üniversiteler işsizliği dört yıl erteleyen bekleme salonlarına dönüştürülemez.”
“GENÇLERİN BAĞIMSIZ BİR YAŞAM KURMA HAKKI ELLERİNDEN ALINIYOR”
Üniversite mezunu gençlerin iş bulamadığını, bulanların da düşük ücretlere çalıştığını ifade eden Kaya, “Bugün üniversite mezunu birçok genç hala anne ve babasının desteğiyle yaşamını sürdürüyor. İş bulanların önemli bir bölümü düşük ücretlerle çalışma hayatına başlıyor. İki genç çalışsa bile ev sahibi olmayı, araba almayı, hatta birçok yerde kirayı ve temel yaşam giderlerini karşılamayı hayal etmekte zorlanıyor. Böyle bir tabloda gençten gelecek kurmasını nasıl bekleyebilirsiniz? Sorun yalnızca işsizlik değildir. Gençlerin bağımsız bir yaşam kurma hakkı ellerinden alınmaktadır” şeklinde konuştu.
Yıldırım Kaya, devlet üniversitelerinde doluluk oranının, yüzde 99,52’ye ulaşırken yalnızca 2 bin 292 kontenjanın boş kaldığını, örgün yükseköğretimde toplam 45 bin 33 kontenjanın boş kaldığını belirterek, şunları söyledi:
"Bunun 35 bin 706’sı vakıf üniversitelerinde. Bu tablo bize ekonomik krizin eğitime nasıl yansıdığını da gösteriyor. Aileler çocukları bir meslek sahibi olsun diye yemiyor, içmiyor, bütün imkanlarını seferber ediyor. Ancak vakıf üniversitelerinin ücretleri birçok aile için artık karşılanamaz durumda. Daha acısı ise aile yıllarca büyük bedeller ödedikten sonra genç mezun olduğunda yine işsiz kalabiliyor. Eğitim bir ticaret alanına, gençlerin gelecek kaygısı da bir pazara dönüştürülemez."
Gençlerin bölüm tercihlerinde gözle görülür bir değişim olduğunu vurgulayan Kaya, “Tıp, sağlık, bilgisayar, yazılım, yapay zekâ ve bazı mühendislik alanlarında yoğunlaşan talebi yalnızca akademik ilgiyle açıklayamayız. Burada çok güçlü bir duygu var: Gelecek kaygısı. Genç artık ‘Ben hangi alanda yetenekliyim, hangi mesleği seviyorum’ diye değil, ‘Hangi bölümü okursam işsiz kalmam’ diye düşünüyor. Bu sağlıklı bir eğitim tercihi değildir. Bir genç yeteneğine göre değil işsiz kalma korkusuna göre meslek seçiyorsa yalnızca o genç değil, Türkiye kaybediyor” diye konuştu.
"YAPILAN SINAVLAR ADİL DEĞİLDİR"
Kaya, lise türlerine göre yerleşme oranlarında da eşitsizlik olduğunu kaydederek, şöyle devam etti:
"Fen liselerinde yüzde 75,96 olan yerleşme oranı, Anadolu liselerinde yüzde 33,2’ye, imam hatip liselerinde yüzde 28,92’ye, meslek liselerinde ise yüzde 5,75’e kadar düşüyor. Aynı sınava giriyorlar ama aynı koşullarda hazırlanmıyorlar. Bir çocuk laboratuvarı, kütüphanesi ve yeterli öğretmeni olan bir okulda okurken diğeri bunların hiçbirine ulaşamıyor. Birinin özel ders imkânı var, diğeri okuldan sonra çalışmak zorunda. Bu nedenle yapılan sınavlar adil değildir. Üstelik bazı köklü ve proje okullarında da geçmişteki akademik başarının korunamadığını görüyoruz. Çünkü bir okulun başarısı tabelasından değil; öğretmeninden, yöneticisinden ve oluşturduğu akademik kültürden gelir. Öğretmen ve yönetici görevlendirmelerinde liyakat yerine siyasi yakınlık ve keyfîlik esas alınırsa en köklü okulların bile niteliği geriler. Artık yalnızca ‘Kaç kişi üniversiteye yerleşti’ diye sormak yeterli değildir. Kaçı eğitimine devam ediyor? Kaçı mezun oluyor? Kaçı mezun olduğu alanda çalışıyor? Kaçı insanca yaşayabileceği bir ücret alıyor? Üniversitelerin başarısını yalnızca yerleşme oranıyla değil, devam, mezuniyet ve istihdam oranlarıyla değerlendirmeliyiz. Ülkenin hangi alanda kaç öğretmene, mühendise, sağlık çalışanına, teknisyene, bilişim uzmanına ihtiyaç duyacağı bilimsel olarak planlanmalıdır. Yapay zeka, bilişim ve siber güvenlik gibi yeni alanlarda program açmak önemlidir. Ancak bölüm açmak yetmez; nitelikli öğretim kadrosu, bilimsel altyapı ve mezuniyet sonrası istihdam da sağlanmalıdır. Eğitim planlaması, üretim ve istihdam politikasıyla birlikte yapılmalıdır.”
"ÇOCUKLARIMIZA ÜCRETSİZ OKUL YEMEĞİ VERECEĞİZ"
Ortaya çıkan tablonun sorumlusunun yıllardır sürdürülen plansız ve eşitsizlik üreten eğitim politikaları olduğunu belirten Kaya, şunları söyledi:
"Biz yalnızca eleştirmiyoruz, çözümümüzü de ortaya koyuyoruz. Türkiye’nin ihtiyacı Kamusal Eğitim Cumhuriyeti’dir. Her çocuğa ücretsiz, nitelikli, laik ve bilimsel eğitim sağlayacağız. Her mahallede güçlü kamu okulları kuracağız. Çocuklarımıza ücretsiz okul yemeği vereceğiz. Öğretmen açığını kadrolu atamalarla kapatacağız. Üniversite öğrencilerinin barınma ve beslenme hakkını güvence altına alacağız. Eğitim sistemini ülkenin üretim ve istihdam politikasıyla birlikte planlayacağız. Gençlerimizi mezun olduklarında işsizliğe değil, üretime ve istihdama taşıyacağız. Çünkü gençlerimize yalnızca diploma vermek yetmez. Onlara gelecek vermek zorundayız.
Hiçbir genci ailesinin gelirine, doğduğu yere ya da imkansızlıklarına mahkum etmeyeceğiz. Gençlerin okuduğunda geleceğine güvenebildiği, çalıştığında emeğinin karşılığını aldığı, başka ülkelerde gelecek aramak zorunda kalmadığı bir Türkiye kuracağız. Cumhuriyet’i demokrasiyle taçlandıracağız. Böyle gelmiş olabilir, ama böyle gitmeyecek.”