(ANKARA) - CHP’li Gamze Akkuş İlgezdi, “Bir ticari araç satıldığında, depo girişindeki Taşıt Tanıma Birimi teknik yapısı gereği sökülemediği gibi yeni mükellefin bu çalışır durumdaki cihazı kendi adına devralmasına da izin verilmemektedir. Araç üzerindeki donanım sağlam olmasına karşın, her satışta yeni araç sahibi sıfırdan cihaz ve montaj bedeli ödemeye zorlanmaktadır. Bu uygulama ticari hayatın akışına aykırı bir mali yük doğurmakta ve ciddi bir elektronik atık israfı yaratmaktadır” dedi.

İlgezdi, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından kayıt dışılıkla mücadele gerekçesiyle uygulamaya konulan Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi’nin (UTTS) sahada mali ve operasyonel sorunlara yol açtığını belirtti.

Uygulamayla hem araçlara hem de pompa tabancalarına mükerrer bir donanım yatırımının zorunlu kılındığını belirten İlgezdi, "Cihaz fiyatları ve montaj ücretleri serbest piyasa koşulları dışında, merkezi idare tarafından tek taraflı belirlenmektedir. Bu durum rekabet hukukuna aykırılık teşkil etmekte ve ticari araç sahiplerine haksız bir mali külfet yüklemektedir” değerlendirmesinde bulundu.

İlgezdi, konuyla ilgili Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı'na yazılı soru önergesi verdiğini bildirdi.

Buna göre soru önergesinde, UTTS’nin mevcut yapısıyla ticari hayatın olağan işleyişini aksattığını ve mükerrer harcamalar doğurarak araç sahiplerini mağdur ettiğini belirten İlgezdi, sistemin işleyişine ilişkin Bakan Şimşek’e 6 soru yöneltti.

“MÜKERRER ALTYAPI DAYATMASI İSTASYONLARA VE ESNAFA YÜK OLUYOR”

Akaryakıt dağıtım şirketlerinin uzun yıllardır kullandığı taşıt tanıma altyapılarının kamu denetimine entegre edilmesi yerine sıfırdan donanım dayatıldığını belirten İlgezdi, şu ifadeleri kullandı:

“Sektörde halihazırda kurulu ve çalışan sistemler varken, tüm istasyonlara ve ticari araçlara sıfırdan ikinci bir donanım seti takılması mecburiyeti getirilmiştir. Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen bu süreçte belirlenen tarifeler serbest piyasa koşullarına ve rekabete kapalı tutulmaktadır. Ortaya çıkan bu mükerrer altyapı maliyeti doğrudan vatandaşa ve sektöre yansıtılmaktadır.”

“İKİNCİ ELDE ÇALIŞAN CİHAZ ÇÖPE ATILIYOR”

İkinci el ticari araç piyasasında yaşanan mülkiyet devri mağduriyetine de dikkat çeken İlgezdi, araç üzerindeki çalışır durumdaki cihazın yeni sahibine devredilemediğini belirtti. İlgezdi, soru önergesinde şunları kaydetti:

“Bir ticari araç satıldığında, depo girişindeki Taşıt Tanıma Birimi teknik yapısı gereği sökülemediği gibi yeni mükellefin bu çalışır durumdaki cihazı kendi adına devralmasına da izin verilmemektedir. Araç üzerindeki donanım sağlam olmasına karşın, her satışta yeni araç sahibi sıfırdan cihaz ve montaj bedeli ödemeye zorlanmaktadır.”

Yalnızca veri tabanındaki mükellef eşleşmesinin güncellenmesiyle çözülebilecek bir işlem için her devirde yeniden ücret tahsilini eleştiren İlgezdi, “Bu uygulama ticari hayatın akışına aykırı bir mali yük doğurmakta ve ciddi bir elektronik atık israfı yaratmaktadır” ifadelerini kullandı.

“ARIZA VE OKUMA HATALARINDA TELAFİ MEKANİZMASI BULUNMUYOR”

UTTS kapsamındaki donanım arızaları ve sistemsel aksaklıklarda mükellefin korumasız bırakıldığını bildiren İlgezdi, depo ağzındaki çipin kaza, kaporta onarımı ya da mekanik yıpranma nedeniyle bozulması halinde yurttaşın yeniden tam bedel ödemek zorunda kalmasının önüne geçecek bir garanti veya telafi mekanizmasının tanımlanmadığını belirtti.

İlgezdi, pompa ile araç arasındaki temassızlık ya da sistemsel arızalar nedeniyle yakıt aldığı halde plakası otomatik okunamayan mükelleflerin bu harcamaları nasıl gider göstereceği konusunda da belirsizlik bulunduğunu belirterek, “Vatandaşın mağduriyetini önleyecek adil ve rasyonel düzenlemeler hayata geçirilmelidir” dedi.

BAKAN ŞİMŞEK’E 6 SORU

CHP’li İlgezdi, önergesinde Bakan Şimşek’ten şu sorulara yanıt istedi:

-UTTS kapsamında kullanılan TTB ve TTO donanım bedelleri ile montaj ücretleri hangi kriterlere göre belirlenmiştir? Belirlenen bu tarife hangi gerekçeyle serbest piyasa koşullarına ve rekabete açılmamıştır? Sistemin yürürlüğe girdiği tarihten bu yana kaç ticari araca Taşıt Tanıma Birimi (TTB), kaç istasyondaki kaç pompa tabancasına Taşıt Tanıma-Okuyucusu (TTO) monte edilmiştir? Bu montaj ve donanım satışlarından elde edilen toplam gelir ne kadardır? Bu tutarın ne kadarı doğrudan kamu bütçesine aktarılmıştır?

-Akaryakıt dağıtım şirketlerinin uzun yıllardır kullandığı mevcut taşıt tanıma altyapılarının kamu denetimine entegre edilmesi yerine, tüm istasyon ve araçlara sıfırdan ikinci bir donanım seti zorunluluğu getirilmesinin teknik ve iktisadi gerekçesi nedir? Ortaya çıkan mükerrer altyapı maliyetinin toplam büyüklüğü tespit edilmiş midir?

-Depo ağzındaki çipin kaza, kaporta onarımı ya da mekanik yıpranma nedeniyle bozulması durumunda mükellefin tekrar tam bedel ödeyerek yeni cihaz almak zorunda kalmasının önüne geçecek bir garanti veya telafi mekanizması var mıdır? Yoksa kurulacak mıdır?

-Pompa ile araç arasındaki temassızlık, çip deformasyonu veya sistemsel veri iletim arızası nedeniyle yakıt aldığı halde plakası otomatik okunamayan mükelleflerin, fiilen gerçekleşen bu harcamaları gider yazabilmesi için bakanlıkça tanımlanmış alternatif bir tevsik yöntemi bulunmakta mıdır?

-İkinci el ticari araç satışlarında, araç üzerinde takılı ve çalışır durumdaki TTB donanımının yeni araç sahibine devredilmesine neden izin verilmemektedir? Yalnızca veri tabanındaki mükellef eşleşmesinin güncellenmesiyle çözülebilecek bir işlem için her devirde vatandaştan sıfırdan cihaz ve montaj bedeli tahsil edilmesinin teknik ve hukuki gerekçesi nedir? İkinci el araç devirlerinde ortaya çıkan mükerrer harcamayı ve elektronik atık israfını önleyecek bir yazılımsal devir altyapısı kurulması planlanmakta mıdır?