(ANKARA) - CHP Bartın Milletvekili Aysu Bankoğlu, 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’ne ilişkin iktidara çağrıda bulunarak, "Kadına yönelik şiddetle mücadeleyi gerçek bir bütçe önceliği haline getirin" dedi.

CHP Bartın Milletvekili Aysu Bankoğlu, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülen 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’ne ilişkin yazılı açıklama yaptı. Bankoğlu, On İkinci Kalkınma Planı ve 2026 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda yer alan kadın-erkek fırsat eşitliğine duyarlı bütçeleme hedeflerinin bağlayıcı, ölçülebilir ve denetlenebilir politikalara dönüştürülmesi gerektiğini belirtti.

İktidarın eşitlik hedeflerinin kadınların yaşamına yansımadığını savunan Bankoğlu, “İktidar kalkınma planlarına eşitlik yazıyor, Bakan rakamları sıralıyor; ancak kadınlar yoksullukla, güvencesizlikle, şiddetle ve karşılıksız bakım emeğiyle baş başa bırakılıyor. Kadınların hayatını değiştirmeyen eşitlik vaatleri, siyasi bir göz boyamadan ibarettir. Kadınların emeğini görünmez kılan, eşitsizliği yeniden üreten bütçe anlayışı cinsiyetçidir” ifadelerini kullandı.

On İkinci Kalkınma Planı’nın kadın-erkek fırsat eşitliğine duyarlı bütçeleme çalışmalarının yaygınlaştırılarak bütçeleme süreçlerine entegre edilmesinin öngörüldüğünü hatırlatan Bankoğlu, şunları kaydetti:

“Peki, bu sözlerin bütçedeki karşılığı nerede? Kadınların yaşamını değiştirecek kaynaklar nerede? Ücretsiz bakım emeğini azaltacak kamusal hizmetler, kadınları ekonomik bağımsızlığa kavuşturacak politikalar, şiddet karşısında kadınları yalnız bırakmayacak koruma mekanizmaları nerede? İktidar, kendi yazdığı planların gereğini yerine getirmek zorundadır. Kalkınma planına eşitlik yazıp bütçeyi kadınların ihtiyaçlarından bağımsız hazırlayamazsınız. Kadınların hayatında somut karşılığı olmayan hedeflerle eşitlik sağlanmaz. Kadınlar broşürlerde, sunumlarda ve bütçe göstergelerinde var; peki hayatın neresinde? Bütçe, iktidarın gerçek önceliklerini gösterir. Hangi hizmete kaynak ayırdığınız, hangi sorunu görmezden geldiğiniz ve hangi toplumsal eşitsizliği sürdürdüğünüz siyasi tercihinizdir. Eşitlik söyleminizin samimiyeti de tam burada sınanır.”

“KAMU KAYNAKLARI KADINLARIN EKONOMİK BAĞIMSIZLIĞINI GÜÇLENDİRECEK Mİ?”

Bankoğlu, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’ın 2026 yılı bütçe görüşmelerinde kadın-erkek eşitliğine duyarlı gösterge sayısının 2022’de 39 iken 2026 bütçesi için 60’a çıkarıldığını söylediğini aktaran Bankoğlu, şöyle devam etti:

“Biz bütçenin yani kaynakların kadınların haklarını, özgürlüğünü ve ekonomik bağımsızlığını nasıl etkilediğini soruyoruz. Ayrılan kaynağın ne kadarı yapısal eşitsizlikleri ortadan kaldırmaya, ne kadarı kadınları şiddetten korumaya, ne kadarı kamusal bakım hizmetlerini yaygınlaştırmaya gidiyor? 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Teklifi’ni görüşürken de aynı soruları soruyoruz. Kamu kaynakları kadınların ekonomik bağımsızlığını güçlendirecek mi? Çocuk, yaşlı ve engelli bakım hizmetleri kamusal bir sorumluluk olarak ele alınacak mı? Kadınların istihdama katılımı ve eşit işe eşit ücret ilkesi güvence altına alınacak mı? Kadına yönelik şiddetle mücadele için yeterli kaynak ayrılacak mı? Bakan göstergelerden söz ediyor; biz kadınların hayatında görmek istediğimiz değişimin hesabını soruyoruz.

“DEVLETİN ÜSTLENMESİ GEREKEN SORUMLULUK, KADINLARIN KARŞILIKSIZ EMEĞİ ÜZERİNDEN YÜRÜTÜLÜYOR”

Kamusal bakım hizmetleri yetersiz bırakıldığında, kreşler yaygınlaştırılmadığında, yaşlı ve engelli bakımının sorumluluğu ailelerin üzerine yıkıldığında bu yükü en çok kadınlar taşıyor. Kadınlar işlerinden ayrılmak, çalışma hayatından uzaklaşmak ve ekonomik bağımsızlıklarından vazgeçmek zorunda kalıyor. Devletin üstlenmesi gereken sorumluluk, kadınların karşılıksız emeği üzerinden yürütülüyor. Kadınların omuzlarına yüklenen emeği görünmez kılan, eşitsizliği aile içindeki roller üzerinden yeniden üreten bütçe anlayışı cinsiyetçidir. Bu bütçe de mevcut eşitsiz güç ilişkilerini yeniden üreten siyasi bir tercihtir. Üstelik iktidarın ‘Aile ve Nüfus On Yılı’ adı altında şekillendirdiği politikalar, kadınları bağımsız bireyler ve eşit yurttaşlar olarak güçlendirmek yerine aile içindeki geleneksel rollerine hapsetme riskini büyüten oldukça ideolojik politik metinler olarak ortada.”

“KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEYİ GERÇEK BİR BÜTÇE ÖNCELİĞİ HALİNE GETİRİN”

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda toplumsal cinsiyete duyarlı bütçelemeyi güvence altına almayı amaçlayan maddelerin bulunduğunu hatırlatan Bankoğlu, iktidara şu çağrıda bulundu:

“İktidara çağrımız açık: Kendi kalkınma planınızda ve yıllık programınızda yer verdiğiniz eşitlik hedeflerinin arkasında durun. Toplumsal cinsiyete duyarlı bütçelemeyi sunumlarda sıralanan göstergelerden ibaret olmaktan çıkarın. Bütçenin hazırlanmasından uygulanmasına, performans göstergelerinden kesin hesap ve denetim süreçlerine kadar her aşamada eşitliği esas alın. Kadınların ücretsiz bakım emeğini azaltacak kamusal hizmetleri yaygınlaştırın. Kadınların istihdamını, güvenceli çalışmasını ve ekonomik bağımsızlığını güçlendirin. Kadına yönelik şiddetle mücadeleyi gerçek bir bütçe önceliği haline getirin. Kamu kurumları, harcamalarının kadınların yaşamına etkisini açıklasın ve hedefler ile sonuçlar kamuoyunun denetimine açık olsun. Bizim mücadelemiz, kadınların yoksulluğa, şiddete, güvencesizliğe ve karşılıksız emeğe mahkum edilmediği bir ülke içindir.”