(ANKARA) - CHP Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, ekonomideki bozulmanın yalnızca enflasyon başlığıyla açıklanamayacağını belirterek, dış finansman ihtiyacından bütçe açığına, vatandaşın borçluluğundan tarımsal maliyetlere kadar uzanan çok yönlü bir risk tablosu oluştuğunu söyledi.

Türkiye’nin net uluslararası yatırım pozisyonu açığının nisan itibarıyla 402,3 milyar dolara yükseldiğine dikkati çeken Genç, bir yıl içinde ödenmesi veya çevrilmesi gereken kısa vadeli dış borç tutarının da 242 milyar dolara ulaştığını kaydetti.

Türkiye’nin toplam dış borç stokunun yaklaşık yüzde 47’sinin bir yıl veya daha kısa vadeli borçlardan oluştuğunu belirten Genç, “Bu veriler, ekonominin dış kaynak girişine ne kadar bağımlı hale geldiğini gösteriyor. Bu borçların tamamının aynı anda rezervden ödeneceği anlamına gelmez ancak büyüklükleri yan yana koyduğunuzda, dış finansmana bağımlılığın ne kadar ağır olduğunu açıkça görürsünüz” dedi.

Türkiye’nin net uluslararası yatırım pozisyonu eksi 402,3 milyar dolar, yurt dışı varlıkları 406 milyar dolar, yükümlülükleri ise 808,3 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.

“MERKEZ BANKASI'NDA DÖRT HAFTADA 16,7 MİLYAR DOLARLIK KAYIP”

Merkez Bankası rezervlerindeki gerilemeye de dikkati çeken Genç, 15 Mayıs’ta 168,8 milyar dolar olan toplam rezervin 12 Haziran haftasında 152,1 milyar dolara indiğini hatırlattı. Yaklaşık dört haftada 16,7 milyar dolarlık kayıp yaşandığını belirten Genç, “Rezervdeki bu gerileme, ekonominin dış şoklara karşı ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor. İktidar, rakamların sadece yüksek olduğu günleri anlatıyor; oysa önemli olan, bu rezervin hangi baskılar altında ve ne hızla eridiğidir” ifadelerini kullandı.

“YILIN 5 AYINDA BÜTÇE AÇIĞI 1 TRİLYON 56 MİLYAR LİRAYA ULAŞTI”

Genç, bütçe verilerinin de iktidarın “mali disiplin” söylemiyle çeliştiğini söyledi. Mayıs ayında merkezi yönetim bütçesinin 298,2 milyar lira açık verdiğini, oysa geçen yılın aynı ayında 235,2 milyar lira fazla oluştuğunu belirten Genç, faiz dışı bütçede de 346 milyar liralık fazlanın 169 milyar liralık açığa dönüştüğünü kaydetti.

“Vergiyi birkaç ay erken toplamak mali disiplini sağlamaz, yalnızca bütçe tablosunun takvimini değiştirir” diyen Genç, şöyle konuştu:

“İktidar yılın ilk aylarında geçici vergi tahsilatını öne çekerek bütçe açığının küçüldüğü görüntüsünü verdi. Ancak mayıs verisi bu makyajı bozdu. Bütçe açığı patladı, faiz dışı denge de bozuldu. Yılın ilk beş ayında bütçe açığı 1 trilyon 56 milyar liraya ulaştı. Daha da çarpıcı olan şudur; Toplanan her 100 liralık verginin yaklaşık 24 lirası faiz ödemelerine gitti. Yurttaştan toplanan vergi okul, hastane, yatırım ve sosyal destek için değil, yanlış ekonomi politikalarının faiz faturasını kapatmak için kullanılıyor.”

Yılın ilk beş ayında faiz ödemelerinin 1 trilyon 263 milyar liraya ulaştığını, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 51,1 arttığını belirten Genç, “Faiz dışı bütçenin dahi açık vermeye başlaması, sorunun sadece yüksek faiz olmadığını, kamu maliyesinin temel dengesinin de bozulduğunu gösteriyor” dedi.

“KREDİ KARTI TEMEL TÜKETİMİN FİNANSMAN ARACI HALİNE GELDİ”

Vatandaşın borç yükünün de hızla büyüdüğünü vurgulayan Genç, bireysel kredi ve kredi kartı borçlarının 6 trilyon 896 milyar liraya ulaştığını, varlık yönetim şirketlerine devredilen borçlarla birlikte toplam finansal borcun 7 trilyon lira eşiğini aştığını ifade etti. Yıl başından bu yana bireysel kredi ve kredi kartı borçlarında 1 trilyon liranın üzerinde artış yaşandığını belirten Genç, bankaların tahsil edemediği bireysel kredi ve kredi kartı alacaklarının ise 310 milyar liraya çıktığını söyledi.

Genç, “Vatandaş artık gelirini artırarak değil, borcunu büyüterek ayakta kalmaya çalışıyor. Kredi kartı temel tüketimin finansman aracı haline gelmiş durumda. Bir yanda bankaya, diğer yanda varlık yönetim şirketine devredilen borçlar büyüyor. Bu tablo, ekonomik programın vatandaşı rahatlatmadığını, tam tersine borç sarmalını derinleştirdiğini gösteriyor” değerlendirmesinde bulundu.

İcra dairelerine yılın başından 20 Haziran’a kadar 4 milyon 724 bin yeni dosya geldiğini, toplam derdest dosya sayısının ise 25 milyon 351 bine ulaştığını hatırlatan Genç, “Bu sayılar tek tek insanların geçim mücadelesinin adliye dosyalarına dönüşmüş halidir. İcra dosyasındaki artış, ekonomideki bozulmanın en somut sosyal göstergelerinden biridir” dedi.

“GÜBREDE YILLIK ARTIŞ YÜZDE 62,77”

Tarımdaki maliyet artışlarının da yeni bir gıda fiyatı baskısı yaratacağı uyarısında bulunan Genç, tarımsal girdi fiyatlarının nisanda aylık yüzde 5,61, yıllık ise yüzde 38,97 arttığını belirtti. Gübrede yıllık artışın yüzde 62,77’ye, enerji ve yağlayıcılardaki artışın yüzde 48,44’e ulaştığını kaydeden Genç, şunları kaydetti:

“Çiftçiye daha fazla üretmesini söylüyorsunuz ama gübreyi, mazotu, ilacı ve yemi her geçen gün daha pahalı hale getiriyorsunuz. Bu maliyetlerle üretim artmaz; çiftçinin borcu, tüketicinin de mutfak masrafı artar. Türkiye’nin ihtiyacı, birkaç aylık rakamlarla başarı hikayesi yazmak değildir. İhtiyaç üretimi güçlendiren, çiftçinin maliyetini düşüren, vatandaşın borç yükünü hafifleten, bütçeyi faiz ödemelerine mahkum etmeyen ve dış finansmana bağımlılığı azaltan gerçek bir ekonomi programıdır. Ekonomi yönetimi rakamları makyajlamaktan vazgeçmeli, yurttaşın yaşadığı hayat pahalılığına ve geçim krizine çözüm üretmelidir.”