(ANKARA) - Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, "2028 yılında kadınların iş gücüne katılımını yüzde 40'ın üzerine yükseltmeyi hedefliyoruz. Ancak bu hedefi yalnızca kadınları iş gücü piyasasına kazandırmak şeklinde değerlendirmiyoruz. Kadınların çalışma hayatına katılımını sürdürülebilir hale getirecek koşulları da bununla birlikte oluşturuyoruz" dedi.
Yılmaz, Cumhurbaşkanlığı'nda düzenlenen "Nüfus Politikaları Kurulu"na başkanlık etti. Toplantı öncesi açıklama yapan Yılmaz, toplantının tematik odağında nüfus politikaları bağlamında erişilebilir çocuk bakım hizmetleri ve iş-aile-yaşam dengesi konusunu kapsamlı şekilde ele alacaklarını söyledi.
Yılmaz, 2025 sonu itibarıyla 86 milyon 92 bine ulaşan nüfusun yıllık artış seviyesinin binde 5 seviyesinde gerçekleştiğini, toplam doğurganlık hızının 1,42 çocuğa gerileyerek Cumhuriyet tarihinin kayda geçen en düşük seviyesine indiğini belirtti. Yılmaz, "Doğurganlık hızı 1,5'in altında kalan il sayısı 2017'de dört iken, 2025'te 59'a çıktı. Üç çocuk ve üzerinde doğurganlığa sahip tek ilimiz şu anda Şanlıurfa. 76 ilimizde ise doğurganlık hızının 2,1'in altında seyretmesi düşüşün ülke genelinde ulaştığı boyutu ortaya koyuyor" bilgilerini paylaştı.
Bu değişimin hane yapısına da yansıdığını dile getiren Yılmaz, tek çocuklu hane sayısının arttığını ve iki veya daha fazla çocuk bulunan hanelerin sayısının azaldığını söyledi.
TÜİK'in çalışmalarında, mevcut düşüş eğiliminin devamı halinde yüzde 24,8 olan çocuk nüfus oranının 2100 yılında yüzde 9,9'a kadar gerileyeceğinin öngörüldüğünü kaydeden Yılmaz, "Diğer taraftan ortanca yaşımız 34,9'a yükselirken, yaşlı nüfus oranının yüzde 10 ve üzerinde olduğu il sayımız da 62'ye yükseldi. Bu eğilimin yönünü değiştirmek doğurganlıktaki düşüşün sebeplerini doğru tespit etmekten ve doğru politika araçlarını birlikte kullanmaktan geçiyor" dedi.
"EBEVEYNLERİN ÇALIŞMA HAYATINDAN KOPMAYACAĞI BİR EKOSİSTEM ÖNCELİĞİMİZ"
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, "çocuk sahibi olmayı teşvik eden politikalar kadar ailelerin çocuklarını güvenle büyütebilecekleri ve ebeveynlerin çalışma hayatından kopmadan yaşamlarını sürdürebilecekleri bir ekosistem oluşturmanın temel önceliğikleri olduğunu" bildirdi.
Yedi alandan oluşan Nüfus Eylem Planı kapsamında oldukça kısa sürede 13 önemli faaliyet ve programı uygulamaya koyduklarını belirten Yılmaz, analık iznini doğum öncesi 8, doğum sonrası 16 olmak üzere toplam 24 haftaya çıkardıklarını hatırlattı. Babalara verilen mazeret iznini tüm sektörlerde 10 güne yükselttiklerini söyleyen Yılmaz, ebeveynlerin çalışma hayatından kopmadan çocuklarının bakım sorumluluklarını yerine getirebilmeleri imkanı sağlayan kısmi süreli çalışma uygulamalarını hayata geçirdiklerini ifade etti.
Aile ve Gençlik Fonu kapsamında 2026 yılı itibarıyla 81 ilde 18-25 yaş aralığındaki gençlere 250 bin lira, 26-29 yaş aralığındaki gençlere 200 bin lira faizsiz kredi desteği sunduklarını anımsatan Yılmaz, bugüne kadar 250 bine yakın gence evlilik öncesi eğitim verdiklerini, 186 bine yakın gence kredi ödemesi gerçekleştirdiklerini bildirdi. Yılmaz, bu program kapsamında 16 bin 874 çiftin 17 bin 144 çocuğunun dünyaya geldiğini kaydetti.
Yılmaz, 500 bin konutluk proje kapsamında 18-30 yaş arası gençlere yüzde 20, üç ve daha fazla çocuk sahibi ailelere yüzde 10 kontenjan ayırdıklarını belirtti. Özel öğretim kurumlarının eğitim ücretlerindeki yıllık artışa üst sınır getirerek ailelerin eğitim yükünü hafifletmeyi amaçladıklarını dile getiren Yılmaz, "Aile eğitim programımız kapsamında 2026 yılında 1 milyon 205 bin vatandaşımıza ulaştık. Evlenecek gençlerimize sunulan destekleri evlilik öncesi ve sonrası eğitim ile danışmanlık hizmetlerinden yararlanma taahhüdüne bağladık. Öğretim programlarımızla ailenin ve neslin devamının önemine ilişkin içerikleri güçlendiriyor, gençlerimizin eğitimden istihdama geçişini hızlandıran programları yaygınlaştırıyoruz" şeklinde konuştu.
"ÇOCUK BAKIMEVİ AÇILMASI İÇİN ASGARİ ÇOCUK SAYISINI 30'A İNDİRDİK"
Normal doğumu teşvik eden bir seferberlik başlattıklarına değinen Yılmaz, çocuk sahibi olmayı kolaylaştıran çalışmaları sürdürdüklerini belirtti. Yılmaz, çocuk bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması amacıyla kamuda kreşleri tasarruf tedbirleri genelgesi kapsamının dışına çıkardıklarını söyledi. Yılmaz, "Kamu kurumlarımızda çocuk bakım evi açılması için aranan asgari çocuk sayısını 50'den 30'a indirdik. Personelin ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde 7 gün 24 saat esasına göre hizmet verebilecek çocuk bakım evlerinin açılmasının önünü açtık. Bakımevlerimizin mekan standartlarını deprem güvenliği ölçütleriyle uyumlu hale getirdik" ifadelerini kullandı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, 150 bağımsız bölümün üzerindeki konut projelerinde 0-66 aylık çocuklar için gündüz bakım evi alanı ayrılmasını zorunlu hale getirdiklerini anımsatarak, "10 yaş altı çocuğu bulunan hanelerimizin yüzde 83,6'sının hane dışından bakım hizmeti almadığı ülkemizde, erişilebilir çocuk bakımını yaygınlaştırmak önümüzdeki dönemin önemli çalışma alanlarından ve temel önceliklerinden biri olacaktır" dedi.
Kadınların aile hayatı ile çalışma hayatı arasında bir tercih yapmak zorunda kalmadığı, anne ve babaların bakım sorumluluğunu daha paylaşabildiği bir yapıyı güçlendirmeyi öngördüklerini vurgulayan Yılmaz, şöyle konuştu:
"2025-2028 Ulusal İstihdam Stratejimiz ile kadınların işgücü piyasasına katılımı ve istihdam oranlarının artırılması ve çalışma hayatında kadın-erkek fırsat eşitliğinin güçlendirilmesi temel politika alanlarımızdan biri olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda 2028 yılında kadınların işgücüne katılımını yüzde 40'ın üzerine yükseltmeyi hedefliyoruz. Ancak bu hedefi yalnızca kadınları işgücü piyasasına kazandırmak şeklinde değerlendirmiyoruz. Kadınların çalışma hayatına katılımını sürdürülebilir hale getirecek koşulları da bununla birlikte oluşturuyoruz."
Yılmaz, çocukların sağlıklı ve güvenli bir ortamda yetişmesi için attıkları adımları dijital mecraları da kapsayacak şekilde sürdürdüklerini belirterek, 1 Mayıs'ta Resmi Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle sosyal ağ sağlayıcılarının 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunması yasaklandığını ve taş doğrulamasının zorunlu hale getirildiğini hatırlattı.
Yılmaz, "Oyun platformu, oyun dağıtıcısı ve oyun geliştiricisi kavramları mevzuatımıza girdi. Oyunların yaşa göre uygun derecelendirilmesi ve ebeveyn onay mekanizmalarının kurulması zorunlu tutuldu. Yükümlülüğünü yerine getirmeyen platformlara idari para cezası ile bant genişliğinin daraltılması yaptırımları getirildi" ifadelerini kullandı.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde Aile Enstitüsü'nü kurduklarını kaydeden Yılmaz, "Aile Enstitüsü'nü bütüncül ve eşgüdüme dayalı bir anlayışla kamu kurumları, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları ile işbirlikleri geliştirmek üzere yapılandırdık. Aynı süreçte YÖK Başkanlığımız da üniversitelerde enstitüler tesis ederek üniversitelerimizin bu meselelerle ilgili analiz kapasitesini, çalışma kapasitesini artırıcı tedbirler aldı" dedi.
"KAMU KURUM VE KURULUŞLARIMIZIN NÜFUSU ARTIRICI YAKLAŞIMLA HAREKET ETMESİNİ BEKLİYORUZ"
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, küresel ölçekte, bilhassa medya ve sosyal medya üzerinden doğurganlığı azaltmaya ve cinsiyetsizleştirmeye yönelik kampanyalar yürütüldüğünü söyleyerek, şöyle devam etti:
"Biz ise kendi medeniyetimizin ve değerlerimizin bize çizdiği istikamette çocuğu bereket, aileyi huzur ve güven kaynağı, güçlü nesilleri milletimizin en büyük zenginliği olarak görüyoruz. Bu anlayışı aşındırmaya çalışan bir dilin aile ve nüfus politikalarımıza yön vermesine asla izin veremeyiz. Hem merkezi hem de yerel düzeyde kamu kurum ve kuruluşlarımızın aileyi koruyucu ve nüfusu artırıcı yaklaşımla hareket etmesini, bu hususun yatay bir öncelik alanı olarak diğer tüm politika alanlarında da gözetilmesini bekliyoruz. Bu alanda kavramlarımıza sahip çıkmak ve farkındalığı artırmak için mayıs ayının son haftasını Milli Aile Haftası olarak ilan ettik."
Aile ve nüfus politikalarında ortaya koydukları iradeyi uluslararası alana taşıdıklarına işaret eden Yılmaz, "Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığımızın aktif çalışmalarıyla Türkiye'yi bu alandaki girişimlerin takipçisi olmaktan çıkarıp, öncülerinden biri haline getiriyoruz" dedi.
Türk Devletleri Teşkilatı'nın çalışma alanlarına sosyal politika başlığını dahil ettiklerini söyleyen Yılmaz, ilk kez Türkiye'de gerçekleştirilen Sosyal Politikalar Bakanları Toplantısı'nda ailenin korunmasına ilişkin ortak bir bildiri imzalandığını hatırlattı.
Yılmaz, "Ekonomik İşbirliği Teşkilatı'nın öncelikleri arasına da aile ve nüfus gündemini yerleştirdik. Bu adımların en önemlilerinden biri ise ülkemizin öncülüğünde 57 üyeli İslam İşbirliği Teşkilatı nezdinde Aile ve Nüfus 10 Yılı ilan edilmesine ilişkin önerimizin uzmanlar düzeyinde kabul edilmesidir. Ortaya koyduğumuz vizyonun karşılık bulduğunu dost ve kardeş ülkelerin 2026 yılını Aile Yılı ilan etmesinden de görüyoruz. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığımız ev sahipliğinde 26-27 Ekim tarihlerinde İstanbul'da düzenleyeceğimiz Uluslararası Aile ve Nüfus Konferansı ile bu birikimi uluslararası akademik zemine taşıyacağız" şeklinde konuştu.