Haber: Fatih Bozoğlu

(MUĞLA) - Türkiye'nin önemli Turizm merkezlerinden Bodrum'da işletmeciler döviz kurunun seyrinin karlarını olumsuz etkilediğini dile getirdiler. Turizmci Kemal Özyurt, "döviz kurunun bastırılması nedeniyle doluluk yüksek olmasına rağmen karların çok düştüğünü" ifade ederek, "Biz dövizle satıyoruz odalarımızı. Şu an dövizin 75-80 lira dolaylarında olması lazım. Maliyetlerimiz çok yükseldiği için oteller dolu olmasına rağmen karlılık çok çok düştü. Hatta bazı dönemlerde zarar ediyoruz" dedi.

Bodrum'da turizmciler enerji, personel, gıda, bakım, lojistik ve tedarik giderlerinin yükseldiğini ifade etti. Turizmciler, özellikle Bodrum gibi turizm ekonomisinin kent yaşamının tamamına yayıldığı merkezlerde mesele yalnızca otellerin doluluk oranı olmadığını belirterek, sezonda kazanılan paranın ne kadarının artan maliyetler karşısında işletmenin kasasında kalacağının, sektörün en önemli hesaplarından biri olduğunu belirttiler.

Turizmciler bir yandan yükselen maliyetlerle mücadele ederken diğer yandan yabancı turistin fiyat hassasiyetini ve rakip destinasyonların fiyatlarını dikkate almak zorunda kaldıklarını; maliyet artışını fiyatlara tamamen yansıtmanın müşteri kaybı riski taşırken, yansıtmamanın işletmelerin kârlılığını erittiğini vurguladılar.

"İYİLEŞMENİN HİSSEDİLEBİLİR OLMASI GEREKİYOR"

Bodrum Esnaf Sanayici ve İş İnsanları Derneği (BESİAD) Yönetim Kurulu Başkanı Elvan Bilgin, ANKA Haber Ajansı'na yaptığı açıklamada, enflasyondaki düşüş eğiliminin devam etmesini olumlu karşıladıklarını ancak "iş dünyası açısından yalnızca rakamların gerilemesinin önemli olmadığını" ifade etti.

Bilgin, şunları kaydetti:

“Bu iyileşmenin sahada, maliyetlerde, finansmana erişimde ve fiyatlama davranışlarında hissedilebilir olması gerekiyor. Bodrum açısından baktığımız zaman turizm ve hizmet sektöründe işletmelerin önünü görebilmesi, istikrar açısından büyük önem taşıyor.

Döviz açısından bakıldığında da enflasyondaki olumlu seyir piyasalar anlamında olumludur. Ama ekonomiye ve Türk lirasına güveni destekleyerek kur üzerindeki baskının azalmasına katkı sağlayabilir. Ancak dövizin yönünü sadece enflasyon verisi belirlemez. Para politikası belirler, faiz kararları belirler, rezervler ve küresel gelişmeler de buradaki etkiyi arttıracaktır. İş dünyasında bu açıdan baktığımız zaman beklenti enflasyondaki düşüşün kalıcı hale gelmesi ve ekonomik istikrarın güçlenmesi. Şimdi faiz politikasına bakıyoruz.”

"KUR BASTIRILDIĞINDAN KARLILIĞIMIZ DÜŞTÜ"

Turizmci Kemal Özyurt ise döviz kurunun sabit seyirde olmasının özellikle konaklama sektörünü olumsuz etkilediğini anlatarak, şunları söyledi:

"Döviz kurunun bastırılmasından dolayı otellerimizin doluluk oranları yüksek olmasına rağmen karlılığımız çok düştü. Çünkü biz dövizle satıyoruz otellerimizi, odalarımızı. Şu an ülkenin son iki yıldaki enflasyon düzeyiyle karşılaştığı zaman dövizin 75-80 lira dolaylarında olması lazım. Yani bu olmadığı için şu anda enflasyon yükseldi, kur sabit kaldı. O yüzden de şu anda ekonomi darboğaza girdi. Bütün maliyetlerimiz çok aşırı yükseldi. Personel, yiyecek ve içecek maliyetlerimiz çok yükseldiği için oteller dolu olmasına rağmen karlılık çok çok düştü. Hatta bazı dönemlerde zarar ediyoruz.”

Profesyonel Otel Yöneticileri Derneği (POYD) Bodrum Temsilcisi Yiğit Girgin de girdi maliyetlerinin altında "ezildiklerini" ifade etti. Maliyet farkının kapatılması için turizmcilerin 100 avroya satacağı hizmeti 120 avroya satmaya çalıştığını anlatan Girgin, şunları söyledi:

"Bundan dolayı bir takım dengesizlikler, turizm sektöründeki pahalılıklar göz önünde çarpıyor.

Turistler geçen yılla bu yılı kıyasladıklarında aradaki farkın uçurum olduğunu düşünüyor. Ama biz de bir sene önceki aldığımız maliyetlerle kıyasladığımızda aradaki farkın nereden geldiğini görebiliyoruz. Bu konuda birçok işletmeci, birçok turizmci, restoran, kafe ve birçok sektör eleştiriliyor, bu kadar fahiş fiyatlarla satıldığı noktasında. Ama gelin görün ki sene sonunda turizmci bir önceki senenin dövizi oranında kazanırsa kendini şanslı hissediyor. Kendi odasına bakım yapacak, yatırım yapacak, yangın mevzuatına uyacak, yeni basit konaklama mevzuatına uyacak, yatırımları karşılayabilecek ve kendi geçimini sağlayabilecek bir para kalıyorsa kendini şanslı hissediyor.”

"100 AVRO ÇOK DÜŞÜK KALDIĞI İÇİN ÇOK SIKINTI OLUYOR"

Otel işletmecisi Dursun Göktepe de "Geçtiğimiz yıllarda müşterimize 100 avro fiyat vermişiz. Avrupa'daki enflasyon yüzde 3'ü, 4'ü geçmediği için bunu pek güncelleyemiyoruz. Fakat bugün 100 avro, bizdeki enflasyon yüzünden çok düşük kaldığı için çok sıkıntı oluyor. Bunu müşteriye de izah edemiyoruz" dedi.

Turizmci ve ekonomist Yağız Biçer de enflasyon artışında dövizin yatay seyretmesinin Türkiye’yi gelişmekte olan ülkeler arasındaki en pahalı ülkelerden biri haline getirdiğini belirterek, “Sorunumuz aslında döviz artış talebi değil. Maliyet enflasyonu ile döviz getirisi arasındaki dengesizlik olduğunu düşünüyorum. Maliyetler artarken karlılık çok düşüyor. Aynı maliyetler fiyata yansıyamadığı için turizmcinin de bu konuda çok mutlu olduğunu düşünmüyorum. Satışlarımız az oluyor” değerlendirmesinde bulundu.

"ASIL PROBLEM DÖVİZİN OLDUĞU YER"

Yalıkavak’ta işletmeci Ahmet Uras, Bodrum'u ekonomik açıdan asıl besleyenin nitelikli turist olduğunu söyledi. Ancak özellikle son iki yıldır "nitelikli turistin" Türkiye'yi istenilen kıvamda ziyaret etmediğini ifade eden Uras, "Onlar da harcamasına dikkat eder hale geldiler. Buradaki en büyük problem şu an dövizin olduğu yer. Yani döviz olması gerektiği yerde değil. İşletmeler pahalı deniyor. Bizim maliyetlerimiz enflasyonla değişiyor. Ama misafirin de enflasyon karşısında alım gücü aynı şekilde gelişmediği için şu anda mekanlar zorlanıyor. Ama tabii Bodrum'daki lüks mekanların asıl problemi dövizin olduğu yer" diye konuştu.

Döviz kurunun yaklaşık yüzde 30 daha yüksek olması gerektiğini savunan Ahmet Uras, şunları kaydetti:

“Normalde Bodrum'un dünyada kabul gören kişi başı fine dining veya kaliteli harcama seviyesi 80-85 avro bandındadır. Yıllarca böyle oldu. Ama şu anda baktığımızda misafirler 120 avroya ancak doğru bir yemek yiyebiliyorlar. 120 avro maalesef Bodrum’da fazla. Son geldiği nokta 85-90 avroyu kabul ettirmiş çok başarılı bir dünya markası Bodrum. Ama en nihayetinde 120 avro başka bir yerde. Aradaki makas küçük gibi görünse de çok etkileyici. Aslında buradaki en büyük problemimiz şu anda bu.”

Deniz Ticaret Odası Bodrum Şube Başkanı Orhan Dinç ise hem deniz turizmi hem de yat imalat sektörünün enflasyon nedeniyle zor zamanlar yaşadığını savunarak, "Türkiye'nin bakım onarım ve imalatta çok cazip olmadığını ve fiyat politikalarında Avrupa pazarındaki fiyat rekabetinde de artık ilk tercih edilir olmaktan çıktığımızı görüyoruz. Bu da tabii ki ekonomik krizlerle beraber aldığımız ham maddelerin pahalı olması, fiyatların artması... Türk işçiliğimizde fiyatlarımız çok yükseldi. TL olarak baktığımızda dövize döndürdüğümüzde yüzde 60, yüzde 70'lere kadar, yüzde 100'e varan maliyet artışları oldu" dedi.