(ANKARA) - Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Kıbrıs Adası'nda taraflar arasında son dönemde yoğunlaşan diyaloğu olumlu karşılarken, 2025 yılında üzerinde uzlaşılan güven artırıcı girişimlerin önemli bölümünün henüz uygulanmadığını bildirdi. Guterres, bu girişimlerin hayata geçirilmesinin Kıbrıslıların günlük yaşamını iyileştireceğini ve kapsamlı çözüm müzakerelerine giden yolu destekleyeceğini belirtti.
BM'nin 6 Temmuz tarihli ve BM Güvenlik Konseyi'ne sunulan iyi niyet misyonu raporunda, Aralık 2025-Haziran 2026 döneminde özellikle BM Genel Sekreteri'nin Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin'in yürüttüğü diplomatik temasların taraflar arasındaki diyaloğun yeniden canlanmasına katkı sunduğu belirtildi. Raporda Holguin'in Lefkoşa’nın yanı sıra Ankara, Atina, Brüksel, Londra ve Washington'da temaslarda bulunduğu kaydedildi.
DİYALOG TRAFİĞİ HIZ KAZANDI
Rapora göre, KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman'ın göreve başlamasının ardından iki lider arasındaki görüşmelerin sıklığı belirgin biçimde arttı. Taraflar BM himayesinde üç kez doğrudan bir araya gelirken, lider temsilcileri de 26 toplantı gerçekleştirdi. Raporda, bu yoğun temas trafiğinin tarafların güvene dayalı bir ilişki kurma ve Kıbrıs sorununda ilerleme sağlama yönündeki kararlılığını ortaya koyduğu ifade edildi.
GÜVEN ARTIRICI GİRİŞİMLERİN BİR BÖLÜMÜ HENÜZ UYGULANMADI
Rapora göre, 2025 yılında üzerinde uzlaşılan 10 güven artırıcı girişimden yalnızca sivil toplum danışma mekanizması, mezarlıkların restorasyonu ve Gençlik Teknik Komitesi alanlarında ilerleme kaydedildi. Yeni sınır kapılarının açılması, mayın temizliği, ara bölgede güneş enerjisi santrali kurulması, kültürel eser değişimi ve çevre girişimlerinde ise inceleme döneminde kayda değer gelişme sağlanmadı.
Genel Sekreter Guterres, raporun değerlendirme bölümünde, "Bu girişimlerin uygulanması Kıbrıslıların günlük yaşamını iyileştirecek ve tarafların ilerleme sağlama konusunda siyasi iradeye sahip olduğunu somut biçimde gösterecektir. Bu girişimlerde ilerleme sağlanmaması halinde, müzakerelere giden yolu destekleyecek zeminin oluşması güçleşebilir ve kalıcı bir çözüme ulaşmak zor olmaya devam edebilir" değerlendirmesinde bulundu.
TEKNİK KOMİTELER 174 TOPLANTI GERÇEKLEŞTİRDİ
Raporda, iki liderin artan diyaloğunun teknik komitelerin çalışmalarına da ivme kazandırdığı belirtildi. Buna göre, inceleme döneminde 13 teknik komite toplam 174 toplantı gerçekleştirdi. En yoğun faaliyet geçiş kapıları, kültürel miras, kültür, ekonomi ve ticaret, sağlık ile gençlik komitelerinde yürütüldü. Metehan (Agios Dometios) geçiş noktasının genişletilmesinin tamamlanması ile kültürel miras alanındaki çalışmalar olumlu gelişmeler arasında gösterildi.
Raporda ayrıca Avrupa Birliği'nin teknik komitelere sağladığı mali desteğin önemine dikkat çekildi. BM, AB tarafından finanse edilen destek mekanizmasının devam etmesini memnuniyetle karşılarken, taraflara bu desteğin karşılıklı mutabakat temelinde tam olarak kullanılmasını tavsiye etti.
BM'DEN TEK TARAFLI ADIMLAR UYARISI
Genel Sekreter Guterres, ara bölgede her iki tarafın tek taraflı adımlarına ilişkin kaygılarını yineledi. Bu tür girişimlerin askeri statükoyu, ara bölgenin bütünlüğünü ve BM Güvenlik Konseyi'nin verdiği yetkiyi zedelediğini belirten Guterres, Maraş konusundaki BM tutumunun değişmediğini, 550 ve 789 sayılı Güvenlik Konseyi kararlarının geçerliliğini koruduğunu vurguladı.
Raporun sonunda Guterres, güven artırıcı girişimlerin uygulanmasını memnuniyetle karşıladığını ancak bunların kapsamlı çözüm müzakerelerinin yerini tutamayacağını belirtti. "Kalıcı bir çözüm, her iki toplum için güvenliği, refahı ve kalkınmayı güçlendirme potansiyeline sahiptir" değerlendirmesinde bulunan Guterres, kendisi ile Kişisel Temsilcisi Holguin'in tarafların hizmetinde olmaya devam edeceğini ifade etti.