(ANKARA) - Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Borsa İstanbul'da yaşanan gelişmeler ve alınan tedbirlere ilişkin yaptığı açıklamada, piyasada sistemik bir risk olmadığını, sorunlu alanın "karantinaya alındığını" söyledi. Tasfiye sürecinin SPK'nin yaptığı görevlendirme ve ilkeler çerçevesinde yapılacağının altını çizen Şimşek, "Tasfiye süreci borsayı ondan sonraki süreçte baskı altına alacak bir çerçevede olmayacak. Sınırlı sayıda fonda bir risk ortaya çıkmış, bu riskin yayılmaması için piyasanın tamamına güçlü tedbirler devreye alındı. Dolayısıyla alınan tedbirler şu aşamada yeterli" dedi.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, NTV canlı yayında Borsa İstanbul'da yaşanan gelişmeler ve alınan tedbirlere ilişkin soruları yanıtladı.

Finansal İstikrar Komitesi’nin dün kendi başkanlığında toplandığını aktaran Şimşek, BDDK, SPK, Merkez Bankası, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Hazine ve TMSF temsilcilerinin katılımıyla piyasada sistemik risk oluşmasını engellemeye yönelik değerlendirmelerin yapıldığını ifade etti.

Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) düzenleme ve denetlemede yetkili olduğunu hatırlatan Şimşek, Türkiye'de toplam 2 bin 38 fon bulunduğunu ve alınan kararların bunlardan sadece 131'ini kapsadığını vurguladı. Serbest fonların 2006 yılında mevzuata girdiğini, 2019'da TEFAS'ta işlem görmeye başlamasıyla büyüdüğünü belirten Şimşek, sürece ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:

"Biz 2025'in sonlarında burada, Finansal İstikrar Komitesinde 'Burada bir sorun olabilir' kaygısı üzerine bu konunun çalışılmasını, gereken düzenlemelerin ve tedbirlerin alınmasını söylemişiz. Çok net. Bunlar da bugün bu süreci açıkladılar. Sistemik bir risk yok. Çok sınırlı sayıda bir fonda maalesef piyasa bozucu eylemler var. Buna ilişkin gereken yapılmıştır. 7 portföy yönetim şirketinin bir şekilde işlettiği 131 fon Sermaye Piyasası Kurulu tarafından tasfiye sürecine konulmuştu."

"FON PİYASASININ YÜZDE 90'I SAĞLIKLI İŞLEMEYE DEVAM EDİYOR"

Müdahale edilen fonların fon birikimi olarak toplam piyasadaki payının yaklaşık yüzde 10-11 civarında olduğunu kaydeden Şimşek, fon piyasasının yüzde 90'ının sağlıklı işlemeye devam ettiğini vurguladı. Tasfiye sürecinin borsa üzerinde baskı oluşturmayacak bir çerçevede yürütüleceğini belirten Bakan Şimşek, şu ifadeleri kullandı:

"Fon piyasasının, fon piyasasının yüzde 90'ı sağlıklı işlemeye devam etmiş. Buradaki sorun hani sistemik değil derken, bu fonların tamamına bakarsanız, yani fon birikimi olarak bakarsanız yaklaşık olarak konuşuyorum, yüzde 10-11 civarı bir rakam en son yapılan müdahalelerle. Bu da şu demek değildir: Fonların hiçbir varlığı yoktur demek değildir. Dolayısıyla bu tasfiye sürecini SPK'nin yaptığı görevlendirme ve ilkeler çerçevesinde yapılacak. Tasfiye süreci borsayı ondan sonraki süreçte baskı altına alacak bir çerçevede olmayacak. Nitelikli yatırımcı olsalar dahi, profesyonel yatırımcı olsalar dahi aslında bu atılan adımlar onların haklarını korumaya yöneliktir. Sınırlı sayıda fonda bir risk ortaya çıkmış, bu riskin yayılmaması için piyasanın tamamına dün çok güçlü tedbirler devreye alındı ve süreç sağlıklı bir şekilde işleyecek. Dolayısıyla alınan tedbirler şu aşamada yeterli."

Bankacılık dışı finans sektörüne ilişkin ilave tedbir çalışmalarının yapılacağını açıklayan Şimşek, tasarruf finansman şirketlerinin ev ve araba alımı için birikimlerin yönetildiği, bankalara benzer daha katı kurallara ihtiyaç duyulan bir alan olduğunu dile getirdi.

Gereken adımların atıldığını ve sorunlu alanın "karantinaya alındığını" belirten Şimşek, süreçte Emlak Katılım'ın Katılımev ve Birevim'in satın alınmasına yönelik bir adım başlattığını söyledi. Şimşek, bu sürecin tamamlanması için Rekabet Kurumu, BDDK ve SPK gibi yetkili kurulların onay süreçlerinin takip edileceğini aktardı.

"SERBEST FON ALANI DÜNYAYA ORANLA ÇOK DAHA KATI KURALLARA BAĞLANDI"

Son dönemde sınırlı sayıda fonda yaşanan sorunların tekrar etmemesi için gerekli düzenleme sürecinin büyük oranda tamamlandığını aktaran Şimşek, Türkiye'deki serbest fon alanının dünyadaki uygulamalara kıyasla çok daha katı kurallara bağlandığını ifade etti. Şimşek, "Nitelikli yatırımcı, belli bir birikimin üzerindeki yatırımcılar demek. Biz o rakamı geçen sene 10 milyon lira ve üstüne çıkartmışız. Yani yüksek risk, yüksek getiri peşinde koşanlar olabilir. Bunun alanı belli. Ama bununla da yetinmedik. Finansal okuryazarlığa çok güçlü yatırım yaptık. Sermaye Piyasası Kurulumuzun çok gerçekten muazzam, zengin bir platformu var. O platformdan milyonlarca kişiye erişip finansal okuryazarlığa yatırım yapıyoruz, Milli Eğitim Bakanlığımızla. Bunun esası finansal okuryazarlıklıktır. Finansal okuryazarlık bizim için önemli bir alan" dedi.

BANKA DIŞI FİNANS VE TASARRUF FİNANSMAN ŞİRKETLERİNE İLİŞKİN DÜZENLEMELER

Banka dışı finans sektöründe şu an itibarıyla bir sorun bulunmadığını, BDDK sunumlarında da herhangi bir sıkıntı tespit edilmediğini kaydeden Bakan Şimşek, hızlı büyüyen alanların daha yakın izlenmesi gerektiğini dile getirdi. Emlak Katılım’ın Katılımevim ve Birevim’e ilişkin açıklamalarına değinen Şimşek, bu alandaki vatandaşların nitelikli yatırımcı olmadığını vurgulayarak, "Onlara bizim muamelemiz farklı olacak. Orta, uzun vadede aslında onu bankalar gibi düşünmek lazım. Dolayısıyla orada da Tasarruf Mevduatı Sigortası Fonuvari bir yapı, yani fon havuzu artı bir teminat havuzu gibi bir yapı hedefleniyor" dedi. Temmuz ayı sonunda kaynakların kullanımına ilişkin düzenleme yapıldığını ve ilave çalışmaların sürdüğünü belirten Şimşek, ihtiyaç halinde BDDK'nın gerekli adımları atacağını söyledi.

"DÜŞÜNDÜĞÜMÜZ TEDBİRLERİN ÇOĞUNA İHTİYAÇ KALMADI"

Finansal İstikrar Komitesi'nin erken saatlerde toplanarak olası senaryolara karşı B ve C planlarını hazır tuttuğunu aktaran Şimşek, "Aslında dün düşündüğümüz tedbirlerin çoğuna ihtiyaç kalmadı" ifadesini kullandı. Süreçte atılan adımları detaylandıran Şimşek, şu bilgileri verdi:

"Merkez Bankamız dedi ki: 'Rahat olun, ben gereken likiditeyi sağlayacağım'. İkinci olarak BDDK, bankaların kendi hisselerini alması halinde çekirdek sermayeden onun düşülmeyeceğine dair bir adım attı. SPK zaten gereken hızda o sorunlu alanı, sınırlı sayıdaki fonu karantinaya aldı. Piyasanın yüzde 90'ında bir sorun zaten yoktu. Piyasa bozucu eylemlere giren alanın tamamı, yüzde 10'dan bahsediyoruz, onu ayırdık. Piyasanın geneline bakarsanız hem fon piyasası, yani para piyasası fonları, normal geleneksel fonlar, diğer serbest fonlar, tamamı normal bir işleyiş içerisinde ve güvende sorun yok."

"CDS DÜŞTÜ, TAHVİL PİYASASINDAKİ STRES KAYBOLDU"

Bankacılık sisteminde sermaye yeterliliğinin Basel 3 standartlarının gerektirdiği oranın iki katından fazla olduğunu, likidite ve varlık kalitesinde bir sorun yaşanmadığını vurgulayan Şimşek, göstergelere ilişkin şu tespitlerde bulundu:

"Dün bir risk algısı yüksek olsaydı CDS yükselirdi. Bırakın yükselmeyi, sınırlı da olsa düştü önceki güne göre. Borsa dün pozitifteydi ve genel olarak pozitif bir hava vardı. Stresi nereden ölçtük biz? Yatırımcı çıkışa yönelince bunu Hazine'nin tahvil piyasasında hissettik. 2 yıl, 5 yıl, 10 yıl vadeli kağıtlarımızın faizlerinde önceki gün satışlar geldi. Dün o stres tamamen kayboldu, faizler düştü. Neden? Çünkü aldığımız tedbirler doğru. Piyasa bozucu eylemlere girenlere ilişkin olarak Sermaye Piyasası Kurulu gerekenleri yaptı. Şimdi konu adli makamların konusu."

"SAVAŞ OLMASAYDI ENFLASYON 7 PUAN DAHA AŞAĞIDA OLURDU"

2026 yılı için 2025'te öngörülen makro senaryonun küresel arz şokları nedeniyle farklı bir noktaya geldiğini ifade eden Şimşek, OVP hazırlanırken petrol fiyatı varsayımının 65 dolar olduğunu, ancak gelinen noktada ortalamanın 90 dolara yükseldiğini söyledi. Hürmüz Boğazı, Babülmendep, Suudi Arabistan'daki boru hatları ve Rusya'nın rafineri altyapısına yönelik saldırıların piyasaları olumsuz etkilediğini vurgulayan Şimşek, enflasyon görünümüne ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:

"Biz eşelmobille bu tabii ki baskıyı yönetmeye çalıştık. Ama gerçekçi olalım, onun bir sınırı var. Merkez Bankamızın yaptığı çalışmaya göre, bu savaş olmasaydı çok büyük ihtimalle bugün enflasyon en az 7 puan daha aşağıda olurdu, 24,5 puan olurdu. Belki yılı işte 21-22 gibi o civarlarda kapatırdık. Ama şimdi öyle görünüyor ki yılı 28-29 gibi bir alanda kapatacağız. Şimdi bu tabii bizim için bir sorun ama şunu rahatlıkla söyleyebilirim: Bu program olmasaydı, gereken tedbirleri almasaydık enflasyon 31,5'da kalmazdı, çok daha yukarıda olurdu."

"EŞELMOBİLİN BÜTÇEYE MALİYETİ YARIM TRİLYONA YAKIN"

Eşelmobil uygulamasının bütçeye getirdiği yüke ilişkin açıklamalarda bulunan Şimşek, mazotta yıl sonuna kadar ÖTV kaybının ve sübvansiyonun devam edeceğini dile getirdi. Şimşek, şu değerlendirmeyi yaptı:

"Bizim tahminimiz yaklaşık bir 400 milyar liralık belirsizlikler var. Bir gelir kaybı, ya bir gelirden vazgeçtik. Tabii bu geliri elde etmemiş olmak demek, aynı zamanda bizim faiz dışı fazlayı da bir miktar aşağı çekiyor, borçlanma ihtiyacını ortaya koyuyor. Finansman maliyeti gibi konulara bakarsanız aslında yarım trilyona yakın bir büyüklük. Bu ciddi bir rakam. Ya 10 milyar dolar ve üzerinden bahsediyoruz. Ama dediğimiz gibi, vatandaşa bu şokların etkisini sınırlamak için biz, bütçe imkânı el verdiği için adım attık. Bütçe dengelerinde bir sorun ben görmüyorum."