(ANKARA) - Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, "Bugün uluslararası sistem büyük bir dönüşüm içindeyken AB'nin mevcut kurumsal yapısıyla devam etmesi mümkün değil. AB'nin yaşayacağı değişime paralel olarak ülkemizle ilişkileri de yeniden ele alınacaktır. Ülkemizin üyelik sürecinin ileriye taşınması hem bizim hem AB'nin lehinedir ki bu zihinsel dönüşümün AB içinde yeniden filizlendiğini, Türkiye'nin öneminin her geçen gün daha yüksek sesle dile getirildiğini gözlemliyoruz" dedi.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Bulgaristan Devlet Haber Ajansı'na uluslararası gelişmeler ve Türk dış politikasıyla ilgili değerlendirmelerde bulundu. İran ile İsrail ve ABD arasındaki çatışmanın NATO'nun önemini ortaya koyduğu belirtilen Fidan, Türkiye ve Bulgaristan'ın nasıl bir koordinasyon sağladığı sorusu üzerine Türkiye'ye yönelik ateşlenen füzeler karşısında hızla harekete geçilmiş olmasının NATO'nun etkinliği ve küresel ve bölgesel güvenliğin korunmasında üstlendiği caydırıcı rolün ehemmiyeti ile müttefikler arası birlik ve dayanışmanın önemini bir kez daha gösterdiğini kaydetti.
"BULGARİSTAN'LA GÜVENLİK VE SAVUNMA İŞ BİRLİĞİMİZİ DAHA İLERİYE TAŞIMAK İSTİYORUZ"
Fidan şöyle devam etti:
"Türkiye ve Bulgaristan, ittifakın güneydoğu kanadını oluşturan iki stratejik ortak olarak gelişmeleri yakından takip etmektedir. Askeri makamlarımız ülkelerimizin hava ve füze savunma sisteminin güçlendirilmesi ve desteklenmesi konusunda atılabilecek ilave adımları değerlendirmeye hazırdır. NATO şemsiyesi altında sınır güvenliği, erken uyarı sistemleri ve istihbarat paylaşımı konularında Sofya yönetimiyle tam bir eşgüdüm içerisindeyiz. Bölgesel bir tırmanmanın önlenmesi adına iki müttefik olarak ortak kararlılığımızı sürdürüyoruz.
Bulgaristan ve Romanya'yla 2024 yılında hayata geçirdiğimiz Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu'nun (MCM Black Sea) yanı sıra, Bulgaristan’da kain İleri Kara Kuvvetleri'ne (FLF) personel katkımız ve İttifak'ın doğu kanadında belirli aralıklarla görev icra eden unsurlarımız aracılığıyla operasyonel işbirliğimizi geliştirmeye gayret ediyoruz.
Karadeniz ve Doğu Akdeniz'de kilit bir müttefik ve net bir güvenlik sağlayıcısı olarak, NATO'nun caydırıcılık ve savunma konumlanmasının güçlendirilmesine yönelik çalışmalara İttifak bünyesinde aktif katkı sağlamaya devam ediyoruz. Türkiye 360 derece güvenlik anlayışı doğrultusunda NATO bünyesinde katkılarını artırırken, müttefikleriyle de ikili ölçekte savunma işbirliğini geliştirmeyi arzu etmektedir. Karadeniz ve Balkanlar başta olmak üzere Bulgaristan'la güvenlik ve savunma alanında iş birliğimizi daha da ileriye taşımak istiyoruz."
"SOFYA'DA GÜÇLÜ BİR HÜKÜMETİN VARLIĞI BALKANLARIN İSTİKRARI AÇISINDAN HAYATİ ÖNEME SAHİP"
Fidan, Bulgaristan'da yeni hükümet kurulmasıyla yaşanan değişimi Türkiye'nin nasıl değerlendirdiğine ilişkin soruya yanıtında, Sofya'da sürdürülebilir ve güçlü bir hükümetin varlığının sadece Bulgaristan'ın refahı için değil, Balkanların istikrarı ve ortak projelerin geleceği açısından da hayati öneme sahip olduğunu ifade etti. Fidan, "Bu durum, enerji, lojistik ve güvenlik alanlarında askıda bekleyen ya da uzun vadeli planlama gerektiren stratejik dosyaları çok daha hızlı ve kararlı bir şekilde neticelendirmemize imkan tanıyacaktır. Ayrıca, istikrarlı bir hükümetin getirdiği işlerlik, Bulgaristan halkının soydaşlarımız dahil tüm kesimlerinin refahını ve yaşam kalitesini artıracak hizmetlerin uygulamaya konmasında son derece önemlidir" dedi.
Bulgaristan Türklerini temsil eden partilerin seçim sonuçları ve siyasetteki rollerine ilişkin soruyu Fidan, "Soydaşlarımızın demokratik haklarını kullanarak parlamentoda güçlü bir şekilde temsil edilmeleri, elbette bizi memnun etmektedir. Soydaşlarımızın huzur ve beraberlik içinde Bulgaristan'ın siyasi, toplumsal, iktisadi ve kültürel hayatına katkıda bulunmaya devam etmeleri en büyük arzumuzdur" ifadeleriyle yanıtladı.
"ANLAŞMANIN AMACI BULGARİSTAN'IN FARKLI KAYNAKLARA ERİŞİMİNİ KOLAYLAŞTIRMAK"
Fidan, BOTAŞ ile Bulgargaz arasındaki anlaşmanın Bulgaristan açısından dezavantajlı olduğu yönündeki iddialarla ilgili soru üzerine, 2023 yılında imzalanan anlaşmanın esasen Rusya'dan doğal gaz alımının kesildiği, Bulgaristan'ın enerji tedarikinde arz kesintileriyle karşı karşıya kaldığı ve alternatif kaynak arayışında olduğu bir dönemde Bulgaristan'ın arz güvenliğini tahkim eden stratejik bir hamle olduğunu söyledi. Fidan, şunları kaydetti:
"Türkiye, bu süreçte komşusu ve müttefiki Bulgaristan’ın enerji arz güvenliğine katkı sağlamayı bir sorumluluk olarak görmüş ve gerekli desteği sunmuştur. Anlaşmanın temel amacı Bulgaristan'ın farklı kaynaklara erişimini kolaylaştırmak ve bölgesel enerji güvenliğine katkıda bulunmaktı. Türkiye ve Bulgaristan, bölgemizde enerji alanında her zaman güvenilir birer ortak olmuştur. BOTAŞ-Bulgargaz anlaşması, iki ülkenin iş birliğinin ötesinde, Avrupa'nın enerji güvenliğinin sağlanmasına da katkı yapabilecek altyapıyı sunmaktadır.
Bu konu, ilgili kurumlarımız arasında uzun süredir yapıcı bir diyalog çerçevesinde ele alınmaktadır. 'Kazan-kazan' ilkesi çerçevesinde, iki ülkenin de ticari ve hukuki çıkarlarını gözeten, günün değişen koşullarına uyumlu bir güncelleme için makamlarımız esasen temas halindedir. Bulgaristan'la enerji alanındaki ilişkilerimize büyük önem veriyoruz ve bu ilişkileri daha da geliştirmeyi arzu ediyoruz. Amacımız Türkiye-Bulgaristan doğal gaz iletim kapasitesinin artırılmasını da içerecek kapsamlı bir enerji iş birliği anlaşması imzalayarak ilişkilerimizi daha da ileriye taşımaktır."
"ÜLKEMİZİN AB'YE KATILIM SÜRECİNİ KISA VADELİ HESAPLARLA DEĞERLENDİRMEK HATA OLUR"
"Brüksel yolunda Türkiye hangi konularda ilerlemeye ve hangi konularda geri adım atmaya hazırdır" sorusu üzerine Fidan, son dönemdeki temaslarında muhataplarına Avrupa Birliği (AB) üyeliğinin Türkiye için stratejik öncelik olmaya devam ettiğini açıkça ifade ettiklerini vurguladı. Fidan, "Ülkemizin AB'ye katılım sürecini, konjonktürel ve kısa vadeli hesaplarla değerlendirmek hata olur. Neticede bugün AB üyesi olan ülkelerin neredeyse yarısı Avrupa ailesinin parçası olarak kabul görmezken biz vardık. AB ile tam üyelik hedefi içeren Ortak Anlaşmamızı 1963 yılında imzaladık. Tam üyeliğin merhalesi olan Gümrük Birliği’ni 1996'da yürürlüğe koydu" dedi.
"TÜRKİYE'NİN ÖNEMİ HER GEÇEN GÜN DAHA YÜKSEK SESLE DİLE GETİRİLİYOR"
AB ile ekonomik ve ticari ilişkilerin, kapsamlı ortaklığın temel unsurlarından biri olduğuna dikkat çeken Fidan, AB'nin Türkiye'nin en büyük ticaret ortağı, Türkiye'nin ise AB'nin beşinci büyük ticaret ortağı olduğunu dile getirdi. 2025 yılında Türkiye-AB ikili ticaret hacminin yaklaşık 233 milyar dolara ulaştığını hatırlatan Fidan, ilişkilerin köklü bir kurumsal zemin üzerine inşa edildiğini söyledi. Fidan şu değerlendirmeyi yaptı:
"Son dönemde giderek yoğunlaşan küresel kırılmalar, hızlı dönüşümler, çok yönlü tehdit algılamaları AB’yi köklü bir dönüşümün eşiğine getirmiştir. Güvenlikten, ekonomi ve ticarete her alanda, bildiğimiz dünyanın sonuna geldik ve tüm bu gelişmeler AB'yi derinden etkiliyor. Bugün uluslararası sistem büyük bir dönüşüm içindeyken AB'nin mevcut kurumsal yapısıyla devam etmesi mümkün değil. AB'nin yaşayacağı değişime paralel olarak ülkemizle ilişkileri de yeniden ele alınacaktır. Ülkemizin üyelik sürecinin ileriye taşınması hem bizim hem AB'nin lehinedir ki bu zihinsel dönüşümün AB içinde yeniden filizlendiğini, Türkiye'nin öneminin her geçen gün daha yüksek sesle dile getirildiğini gözlemliyoruz.
Ülkemizin üyeliğine ilişkin siyasi iradenin yeniden ve açık bir şekilde ortaya konulması, ayrıca üyelik perspektifinin somut adımlarla desteklenerek teyit edilmesi, sürecin yeniden ivme kazanmasına katkı sağlayacaktır. Bu noktada, biz üzerimize düşen sorumlulukları yerine getirmeye hazırız. AB ile ilişkilerin karşılıklı yarar, diyalog ve işbirliği temelinde her alanda geliştirilmesine önem veriyoruz."
"ŞU AN TÜRKİYE'DEN BULGARİSTAN'A İLETİM KAPASİTESİ YETERLİ DEĞİL"
Fidan, enerji arz güvenliği ve ulaştırma projeleri konularında Türkiye ve Bulgaristan arasında neler yapılabileceğine dair soru üzerine, enerji alanında doğal gaz altyapılarının güçlendirilmesi, enterkonneksiyonların geliştirilmesi ve enerji arz güvenliğinin artırılması ortak gündemin önemli başlıkları olduğunu söyleyerek, "Ulaştırma alanında ise sınır geçişlerinin hızlandırılması, demiryolu ve karayolu bağlantılarının geliştirilmesi ve lojistik altyapının güçlendirilmesi üzerinde çalışabiliriz" dedi.
Türkiye'den Bulgaristan'a doğal gaz iletim kapasitesinin artırılmasının yalnızca ikili ilişkiler açısından değil, Doğu Avrupa'nın enerji güvenliği bakımından da önem taşıdığını vurgulayan Fidan, "Özellikle Ukrayna dahil bölgedeki ülkelerin artan enerji ihtiyaçları dikkate alındığında, mevcut kapasitenin geliştirilmesi gerekmektedir. Şu anda Türkiye'den Bulgaristan'a olan iletim kapasitesi, talep edilen ek hacimleri Bulgaristan üzerinden göndermemiz için yeterli değil" şeklinde konuştu.
"KARADENİZ OTOYOLU PROJESİ'Nİ HAYATA GEÇİRMEK İSTİYORUZ"
Fidan, "Elektrik alanında, ülkelerimiz arasında planlanan yeni enterkonneksiyon hattı projelerini sonuçlandırmak istiyoruz. Bu sayede Türkiye ile Bulgaristan arasındaki transfer kapasitesini 700-1100 megawatt artıracağız. Ulaştırma alanında da Bulgaristan’la ikinci demiryolu geçişini açmak ve Karadeniz Otoyolu Projesi’ni hayata geçirmek istiyoruz" diye konuştu.
"KAPIKULE SINIR KAPISI AVRUPA'NIN BİRİNCİ EN İŞLEK KAPISI"
Orta Doğu'da önemli yol ve koridorların yeniden inşa edildiği hatırlatılan Fidan, "Bu koridorlar üzerinden gelen ürünlerin Avrupa'ya taşınması için Bulgaristan üzerinden geçiş şarttır. Bu kapsamda, Bulgaristan ile gümrük, yol ve sınır güvenliği açısından ne tür çalışmalar yürütülüyor" sorusu üzerine şu değerlendirmeyi yaptı:
"Trans-Hazar Doğu-Batı Orta Koridoru giderek daha cazip ve güvenilir bir güzergâh olarak öne çıkmaktadır. Türkiye bu koridora stratejik önem atfetmektedir. Kalkınma Yolu Projesi ve diğer bağlantısallık girişimleri de Avrupa ile Asya arasındaki ticaret akışlarını daha hızlı, güvenli ve verimli hale getirmeyi amaçlamaktadır. Bağlantısallık açısından kilit bir ülke olan Türkiye, küresel lojistiğin kalbi konumundadır. Bu koridorların nihai hedefi olan Avrupa pazarına açılan kapı ise Bulgaristan'dır. Bu nedenle gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması, sınır kapılarındaki kapasitenin artırılması, süreçlerin dijitalleştirilmesi ve taşımacılık süreçlerinin hızlandırılması yönünde yakın iş birliği önemlidir.
Bulgaristan, Türkiye üzerinden gelen bu devasa lojistik akıştan sadece bir geçiş ülkesi olarak değil, aynı zamanda bu hatların lojistik üssü ve dağıtım merkezi olarak ekonomik anlamda en büyük faydayı sağlayacak ortakların başında gelmektedir. Ziyaretimiz vesilesiyle tüm bu projeleri taçlandıracak adımları atmayı hedefliyoruz.
Bulgaristan tarafıyla bu konularda yakın iş birliğimiz ve temaslarımız sürmektedir. Aramızdaki Kapıkule Sınır Kapısı Avrupa'nın birinci, dünyanın en işlek ikinci sınır kapısıdır. Yılda dört milyondan fazla aracın, on milyondan fazla yolcunun geçtiği bu kapımızın ve diğer mevcut sınır kapılarının genişletilmesi, ayrıca yeni kapılar açılması, ortak gündemimizde yer almaktadır. Amacımız, ticaretin önündeki engelleri azaltırken sınır güvenliğini en üst düzeyde muhafaza etmektir."