(ANKARA) - Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın oluşturduğu Mekke İttifakı'na ilişkin, "Bizim fikrimiz, bunu kurumsallaştırdığımızda, başka ülkelere katılım için davet açık olacak" dedi. Türkiye-ABD ilişkilerinde savunma alanındaki kısıtlamaların kaldırılması gerektiğini belirten Fidan, F-35 ve CAATSA konusunda siyasi iradenin bulunduğunu ancak sürecin beklenenden uzun sürdüğünü söyledi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, New York'ta Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından düzenlenen "100. Yıla Girerken Türkiye-ABD İlişkileri" Paneli'nde konuştu, ardından Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Üyesi Prof. Dr. Kılıç Buğra Kanat ve katılımcıların sorularını yanıtladı.

Türkiye ile ABD arasındaki diplomatik ilişkilerin ikinci yüzyılına yaklaşılırken işbirliğinin önündeki sorunların çözülmesi gerektiğini belirten Fidan, iki ülke arasındaki ilişkilerin krizlere ve uluslararası sistemdeki değişimlere rağmen devam ettiğini söyledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki ilişkinin son dönemdeki ivmede önemli rol oynadığını ifade eden Fidan, iki ülkenin bu süreci somut sonuçlara dönüştürmesi ve işbirliğini kurumsallaştırması gerektiğini kaydetti.

"İŞBİRLİĞİNİ SINIRLAYAN KISITLAMALARI KALDIRMALIYIZ"

Türkiye ile ABD arasındaki ikili ticaret hacminin yaklaşık 40 milyar dolara ulaştığını belirten Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ortaya koyduğu 100 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefini hatırlattı. Fidan, bu hedefe ulaşılabilmesi için başta ilave tarifeler olmak üzere ticaretin önündeki engellerin kaldırılması gerektiğini söyledi.

Savunma işbirliğine de değinen Fidan, "Devam eden sorunları çözmeli ve işbirliğini sınırlayan kısıtlamaları kaldırmalıyız. Bu kısıtlamaların, iki müttefik arasında yeri olmamalıdır" dedi. ABD'nin Türkiye'nin önde gelen enerji tedarikçilerinden biri haline geldiğini belirten Fidan, uzun vadeli anlaşmaların enerji alanındaki işbirliğini de güçlendirdiğini kaydetti.

"HAKİMİYET, BOYUN EĞME YOK; BİLAKİS İŞBİRLİĞİ VAR"

Türkiye'nin bölgesel politikasına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Fidan, bölge ülkelerinin kendi güvenlikleri ve istikrarları konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi. Türkiye'nin uzun süredir "bölgesel sahiplenme" anlayışını savunduğunu belirten Fidan, "Bölge ülkeleri, Türkiye olarak bizim dile getirdiğimiz 'hakimiyet, boyun eğme yok bilakis işbirliği var' düsturunu öğrendiler. Bu, bölgesel siyasetimiz için temel unsur" dedi.

Bölgedeki devletler arasında uzun süredir güven sorunu bulunduğunu ifade eden Fidan, ülkelerin birbirlerinin güvenliği, egemenliği ve toprak bütünlüğüne bağlılık göstermesi gerektiğini kaydetti. Fidan, bölgesel sorunların dışarıdan müdahaleler yerine bölge ülkelerinin kendi aralarında oluşturacakları işbirliği mekanizmalarıyla çözülmesinin daha kalıcı sonuçlar doğuracağını söyledi.

"BAŞKA ÜLKELERE KATILIM İÇİN DAVET AÇIK OLACAK"

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın yer aldığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na ilişkin Fidan, bu yöndeki çalışmaların son 5-6 yıldır sürdüğünü söyledi. Diğer ülkeleri böyle bir yapıya ikna etmenin zaman aldığını belirten Fidan, şunları kaydetti:

"Sanırım bu süreçte, bu ülkeler de ders çıkardı. Şimdi onlar da bölgesel işbirliği ve dayanışmanın önemini anladı. Bölgede bir sorunu gideriyoruz sonra yenisi başlıyor. Bölge, birçok soruna gebe. Böylece bu yapısal sorunun derin bir analizini yapmamız gerekiyor. Ortaklarımız Suudi Arabistan, Pakistan ile bir yol haritamız var. Bu bölgesel yapının parçası olmak isteyen ülkeler var. Bizim fikrimiz, bunu kurumsallaştırdığımızda, başka ülkelere katılım için davet açık olacak."

"YENİ KURULMUŞ BİR İTTİFAKA 'BAKIN İŞE YARAMIYOR' DENİLİYOR; DAHA YENİ BAŞLADIK"

Yemen'deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarının Mekke Anlaşması açısından ilk sınav olduğu yönündeki değerlendirmelere yanıt veren Fidan, NATO'nun 5'inci maddesinin bugüne kadar yalnızca bir kez işletildiğini hatırlattı. Fidan, yeni kurulan savunma mekanizmasının kısa sürede sonuç üretmediği yönündeki eleştirilere ilişkin, "Kimse NATO'yu 'kağıttan kaplan' olmakla eleştirmiyor ancak konu, yeni kurulmuş bir savunma ittifakı olunca, 10 yıllık bir krizi, Yemen krizini örnek gösterip 'Bakın, bu işe yaramıyor' diyorlar. Daha yeni başladık" dedi.

F-35 VE CAATSA MESAJI

Türkiye'nin F-35 programına yeniden dönmesine ilişkin soruyu da yanıtlayan Fidan, Erdoğan'ın 2025'te Beyaz Saray'a gerçekleştirdiği ziyarette Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Trump'ın CAATSA meselesinin ortadan kaldırılması konusunda siyasi irade ortaya koyduğunu belirtti.

İki tarafın savunma işbirliğinin önündeki engellerin kaldırılması için çalıştığını ifade eden Fidan, "O tarihten bu yana konu üzerinde çalışıyoruz ve atılması gereken bazı adımlar var; bu durum kamuoyunun da malumu. Yani çalışmalarımız sürüyor. İşin sevindirici yanı, siyasi iradenin mevcut olması ve herkesin yoğun bir çaba göstermesidir. Sadece süreç, beklediğimizden biraz daha uzun sürüyor" diye konuştu.

"ABD'NİN İSRAİL ÜZERİNDE NÜFUZUNU DAHA FAZLA KULLANMASINI BEKLİYORUZ"

Orta Doğu'daki gelişmeleri de değerlendiren Fidan; İran Savaşı, Yemen'deki çatışmalar ve İsrail'in bölgedeki politikalarının diplomatik çabaları olumsuz etkilediğini söyledi. Fidan, "ABD'nin, hem bölgesel hem de küresel barış ve istikrarı zedeleyen politikalarına son vermesi için İsrail üzerinde nüfuzunu daha fazla kullanmasını bekliyoruz" dedi.

Gazze'nin bölgesel güvenlik ve işbirliği bakımından önemli bir sınama olmaya devam ettiğini belirten Fidan, Türkiye'nin Trump yönetiminin Gazze krizini sona erdirmeye yönelik girişimlerini desteklediğini ve barış planındaki taahhütlerin uygulanması gerektiğini söyledi.

SURİYE MESAJI

Suriye ve Irak'ta devlet kurumlarının güçlendirilmesinin bölgesel istikrar açısından önemli olduğunu ifade eden Fidan, terör örgütlerinin faaliyet göstermesine imkan tanımayan bir yapı oluşturulması gerektiğini söyledi. Fidan, "Terörizmden arındırılmış ve toprak bütünlüğü korunmuş bir Suriye, bölgesel güvenlik ve refah açısından önemli bir ilerleme olacaktır" dedi.

"UKRAYNA'DAKİ SAVAŞ SONA ERMELİ"

Rusya-Ukrayna Savaşı'na ilişkin değerlendirmelerde bulunan Fidan, Türkiye'nin başından itibaren savaşın en kısa sürede sona erdirilmesini savunduğunu belirtti. Savaşın giderek daha fazla tırmanma riski taşıdığını ifade eden Fidan, "Trump'ın bu savaşı durdurma yönünde bir tutum ortaya koymasını memnuniyetle karşılıyoruz" dedi.

Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü desteklediklerini belirten Fidan, savaşın başlangıçtaki boyutunun ötesine geçtiğini ve yıpratma savaşının bir yıkım savaşına dönüştüğünü söyledi. Fidan, altyapı, enerji ve iletişim hatları ile ulaştırma güzergahları ve sivil yapıların karşılıklı saldırılarda hedef haline geldiğini, bunun Karadeniz'deki gemi taşımacılığını da olumsuz etkilediğini kaydetti.

TÜRKİYE VE ABD ARABULUCULUK BAŞLIKLARINDA TEMAS HALİNDE

Türkiye'nin arabuluculuk yürüttüğü krizlerde Washington ile ilişkilerine ilişkin Fidan, ABD Başkanı Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Danışmanı Jared Kushner ile temas halinde olduklarını bildirdi. Fidan, Türkiye ile ABD'nin Rusya-Ukrayna Savaşı, Gazze barış planı, Libya, Afrika Boynuzu ve Güney Kafkasya'daki gelişmeler konusunda çalışmalarını eşgüdüm içinde yürüttüğünü ve istişarelerini sürdürdüğünü söyledi.

Kafkasya'da Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki barış sürecini desteklediklerini belirten Fidan, Karadeniz'de gerilimin tırmanmasının önlenmesi ve seyrüsefer güvenliğinin sağlanması gerektiğini ifade etti. Fidan, Balkanlar'da da Bosna-Hersek ile Sırbistan-Kosova hattındaki gerilimlerin derinleşmeden ele alınmasının önemine dikkati çekerek, Türkiye-ABD ortaklığının ikinci yüzyılında işbirliğini küresel barış ve istikrar için kullanmayı hedeflediklerini söyledi.