Haber: Mehmet Rebii Özdemir
(SAMSUN)- Samsun’un Bafra ilçesinde yaklaşık 600 traktör ve biçerdöverle konvoy oluşturan çeltik üreticileri, 2026 yılı çeltik taban fiyatının açıklanmamasını protesto etti. Artan üretim maliyetlerine dikkati çeken üreticiler, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) alım fiyatını harman bitmeden açıklamasını ve fiyatın en az 55 lira olmasını talep etti.
Bafra’da çeltik üreticileri, taban fiyatın açıklanması talebiyle traktörlü ve biçerdöverli eylem yaptı. Bafra Çeltik Komisyonu Üyesi Hamza Bayrak, Bafra Ziraat Odası Başkanı Osman Tosuner ve çeltik üreticilerinin çağrısıyla düzenlenen eyleme, Alaçam ilçesinden üreticiler de destek verdi.
Yaklaşık 600 traktör ve biçerdöverle Bafra-Samsun-Sinop yolunda konvoy oluşturan üreticiler, ardından Bafra Ziraat Odası önünde bir araya gelerek basın açıklaması yaptı. Üreticiler, mazot, gübre, ilaç ve işçilik maliyetlerindeki artışa dikkat çekerek çeltik alım fiyatının 55 liranın altında olmaması gerektiğini belirtti.
“ÇİFTÇİ KAZANAMIYOR, TÜKETİCİ DE UCUZ ALAMIYOR”
Bafra Çeltik Komisyonu Üyesi Hamza Bayrak, hasadın başlamasına rağmen TMO’nun fiyat açıklamadığını belirterek şunları söyledi:
“Bugün burada sadece traktör yok. Bugün burada Bafra çiftçisinin alın teri, emeği ve hakkı var. Biz aylarca çalıştık. Mazota, gübreye, ilaca, işçiliğe zam geldi. Harman başladı. Biçerdöverler tarlaya girdi. Ama hâlâ TMO’da fiyat yok. Üreticinin önünde tek soru var: Ben bu çeltiği kaça satacağım? Ama ortada başka bir gerçek daha var. Üreticiden ucuza alınan ürün tüketiciye aynı fiyatla ulaşmıyor.
Üretici ektiğinin karşılığını alamazken tüketici market raflarında aynı ürün için daha yüksek bedeller ödeyebiliyor. Aradaki fiyat farkı nereye gidiyor diye soruyoruz. Üretici düşük fiyata mahkûm edilirken tüketici neden yüksek fiyat ödüyor? İşte bizim itirazımız burada. Çiftçi kazanamıyor, tüketici de ucuz alamıyor. O zaman bu sistemin kazananı kim?”
Üreticinin ithalat baskısına ve yüksek maliyetlere karşı korunmasını isteyen Bayrak, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Biz sadaka istemiyoruz. Lütuf da istemiyoruz. Biz emeğimizin karşılığını istiyoruz. Buradan yetkililere açık sesleniyoruz. Harman bitmeden fiyatı açıklayın. Yerli üreticiyi koruyun, ithalat politikalarında üreticinin emeğini gözetin. Üreticiden tüketiciye uzanan fiyat farkını denetleyin. Çünkü biz toprağı terk etmek istemiyoruz. Biz üretmek istiyoruz. Ama üretimin devamı için çiftçinin de kazanması gerekiyor.”
“HAKKIMIZI İSTİYORUZ, EMEĞİMİZİN KARŞILIĞINI İSTİYORUZ”
Bafra Ziraat Odası Başkanı Osman Tosuner de çeltik fiyatı belirlenirken üreticinin girdi maliyetlerinin dikkate alınmasını istedi. Samsun’da 235 bin, Bafra’da 165 bin dekar alanda çeltik ekildiğini belirten Tosuner, Türkiye genelindeki çeltik üretim alanının ise yaklaşık 1 milyon 133 bin dekar olduğunu söyledi.
Çeltik üreticilerinin fiyat belirsizliği nedeniyle zor durumda olduğunu ifade eden Tosuner, “Ama hakkımızı istiyoruz. Emeğimizin karşılığını istiyoruz” dedi.
Üreticilerin Tarım Kredi’ye ve bankalara borçları bulunduğunu dile getiren Tosuner, geçen yılın altında fiyat teklif edilmesine ve ödemelerin vadeye yayılmasına da tepki gösterdi.
“BİZİM ETİKETİMİZİ ALICILAR BELİRLİYOR”
Çeltik üreticisi Abbas Sertel, hasadın ilerlemesine rağmen alım fiyatının açıklanmadığını belirterek şöyle konuştu:
“Hasat başladı. Hasat yarıya geldi. Daha hâlâ geçen seneki fiyatlarının altında bir fiyat veriyorsunuz. Bakın sadece bununla bitmiyor. Bizim şimdi sulama birliğimiz var. Elektriğimiz var. Sulama birliği üretime destektir. Bunlar üretime destek kurumlardır. Ama yüzde 100 yapabiliyor. Yüzde 70 zam yapabiliyor.”
Çeltik fiyatının en az 55 lira olması gerektiğini belirten Sertel, üreticinin ürününe fiyat biçemediğini vurgulayarak şunları söyledi:
“Bugün en düşük fiyatı 55 lira olması lazım. Bakın 2023’ün nisan ayında ben 18 liraya çeltik sattım. 18-19 lira arası mazot fiyatıydı. Bugün mazot fiyatını söylemeye gerek yok. Çeltiğin ne olduğu belli değil. Etiketsiziz yani. Bizim etiketimiz yok. Bizim etiketimizi alıcılar belirliyor.”
Tarım politikalarını eleştiren Sertel, “Hükümetin politikası çiftçiyi bitirme politikası. Bu net ve açık. Onun için hükümet bir an önce kendine çekidüzen versin, yetkililer kendine çekidüzen versin” dedi.
“ÇİFTÇİNİN BİTTİĞİ YERDE ESNAF DA BİTER”
Fener köyünden çeltik üreticisi Tacettin Bayrak ise çiftçinin gelir kaybının Bafra’daki esnafı da etkilediğini belirterek şöyle konuştu:
“Bafra’da çiftçinin bittiği yerde esnaf da biter, sanatkâr da biter. Köylü parayı şehirde harcıyor. Koltuğunu yenileyecek, pantolonunu yenileyecek, traktörünü yenileyecek. Sabanını yenileyecek. Kazanamazsa hiçbirini yenileyemeyecek. Bir esnaf ne satacak?”
Üreticilerin traktörlerinin bakımını dahi yapmakta zorlandığını ifade eden Bayrak, “Adam traktörünün yağını değiştiremiyor, lastiğini değiştiremiyor” diyerek yetkililerden çiftçilerin sorunlarını dinlemelerini istedi.
Yaklaşık 1.500 kişinin katıldığı eylem, açıklamaların ardından sona erdi.