(ANKARA) - Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) Tayfun Kahraman hakkında Resmi Gazete'de yayımlanan 2. ihlal kararının gerekçesine göre İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi’nin, başvuru yapılmasını beklemeksizin yeniden yargılamaya ilişkin işlemleri başlatması gerekiyor.

Gezi Parkı davası hükümlüsü Tayfun Kahraman’ın, Anayasa Mahkemesi'nin verdiği ihlal kararının gereğinin yerine getirilmemesi nedeniyle yaptığı ikinci bireysel başvuruda, Yüksek Mahkeme oy birliğiyle 2 Nisan 2026'da yeniden ihlal ve yeniden yargılama kararı vermişti, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu'nun oy birliğiyle aldığı bu kararın gerekçesi de bugün Resmi Gazete'de yayımlandı.

Anayasa Mahkemesi'nin gerekçesine göre, tespit edilen hak ihlallerinin ortadan kaldırılmasına yönelik yeniden yargılama işlemlerine başlanması için kararın bir örneğinin gönderildiği İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi’nin, başvuru yapılmasını beklemeksizin yeniden yargılamaya ilişkin işlemleri başlatması gerekiyor.

Yüksek Mahkeme’nin Resmi Gazete’de yayımlanan gerekçesinde, “İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapmak üzere dosyanın ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi halinde ilgili mahkeme taraflarca başvuru yapılmasını beklemeksizin yeniden yargılamaya ilişkin işlemleri başlatmak zorundadır” denildi.

Gerekçede, dosyanın yeniden yargılama için gönderildiği mahkemenin bu yönde bir karar almasının gerekmediği vurgulanarak, “Derece mahkemesi doğrudan yeniden yargılama işlemlerini başlatır” denildi.

"İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN GEREĞİNİ YAPMA KONUSUNDA TAKDİR YETKİSİ YOK"

Yeniden yargılama yapılmasına karar verilmesinin muhakkak duruşma açılması gerektiği şeklinde anlaşılmayacağı belirtilen gerekçede, ilgili yargı yolunun imkan ve zorunluluklarına göre dosya üzerinden yargısal işlemlerin yapılması biçiminde olabileceği gibi yargılamanın duruşma açılarak yeniden yapılması şeklinde de olabileceği aktarıldı.

Gerekçede, 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin, "İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir" biçimindeki (1) numaralı fıkrası uyarınca, Anayasa Mahkemesi'nin, ihlal kararı ile birlikte ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere de hükmetmesi halinde, ilk derece mahkemesinin veya kamu gücünü kullanan diğer organların, yapılması gerekenlerin zorundalığı veya yerindeliği konusunda bir takdir yetkisi bulunmadığına işaret edildi.

Anayasa Mahkemesi, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için alınması gereken tedbiri veya yöntemi açıkça gösterdiğinde, ilgili mercinin bunun gereklerini yapmak zorunda bulunduğu aktarılan gerekçede, şu değerlendirme yapıldı:

"Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin bir ihlal kararının kendisine ulaştığı mahkemenin anayasal ve yasal yükümlülüğü, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararlarının uygunluğunu veya yerindeliğini sorgulamak değil, ihlalin sonuçlarını gidermek üzere ilgili usul hukukunun imkân ve gereklilikleri çerçevesinde yargısal işlemlere başlamaktır."

"YARGI KARARLARI YERİNE GETİRİLMEYEREK SONUÇSUZ BIRAKILAMAZ"

Gerekçede, hukukun üstünlüğünün geçerli olduğu bir devlette, bireylerin hukuk sistemine olan güvenini ve saygısını koruma adına vazgeçilemez bir görev ifa eden yargı kararlarının zamanında yerine getirilmeyerek sonuçsuz bırakılmasının kabul edilemeyeceği vurgulandı. Gerekçede, "Aksinin kabulü, hukuk devletinin varlığından söz edilmesini imkansız kılar. Bu sebeple devlet, yargı kararlarının zamanında yerine getirilmesini sağlayarak bireyler aleyhine oluşabilecek hak kayıplarını engellemekle ve bu yolla bireylerin hukuk sistemine olan güvenini ve saygısını korumakla yükümlüdür” denildi.

"YARGI MERCİLERİNİN AYM KARARLARINA UYMAMASI KABUL EDİLEMEZ"

İlk derece Mahkemesi’nin, Anayasa Mahkemesini, verdiği ilk ihlal kararı sebebiyle, "kanun yolu incelemesi yaparak yetki gasbı yapmakla itham ettiği ve ihlal kararının gerekleri yerine getirmediği" hatırlatılan gerekçede, şu tespitler yapıldı:

“Demokratik ve anayasal bir hukuk düzeninde yargı mercilerinin, Anayasa Mahkemesini yetki gasbı yapmakla itham ederek kararlarına uymaması, Anayasa hükümleri gereğince takdir yetkisi kapsamında ortaya konulmuş hukuki bir görüş olarak dahi kabul edilemez. Hiç bir hukuk sisteminde bir ülkenin Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkisini, herhangi bir derece mahkemesinin yaptığı hukuki yorumla belirlemesi ve bu belirleme üzerinden hareket etmesi düşünülemez.

"YARGI MERCİLERİNİN AYM KARARLARINI UYGULAMAMA YETKİSİ YOK"

Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkisini, herhangi bir derece mahkemesinin yorumu veya kendince oluşturduğu kabuller değil ancak anayasa koyucu belirler. Anayasa'ya göre yargı mercileri, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkisini aştığından bahisle Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığını sorgulama, Anayasa Mahkemesi kararlarını uygulamama yetkisine sahip değildir.

Anayasa'nın açık hükmüne rağmen Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığının sorgulanması; her kademedeki mahkeme kararının muhatapları tarafından tartışmaya açılması, Anayasa Mahkemesi kararlarının kabul edilmemesi ve uygulanmaması sonucunu doğurur ki oluşan bu durum hukuk devletini işlemez hale getirir.

"HUKUK SİSTEMİNİ KAOSA SÜRÜKLER"

Somut olayda ilk derece mahkemesinin kararına yansıttığı ifadeler, mahkemeler arasında oluşan yorum farklılığına değil, Anayasa'ya ve dolayısıyla anayasal hukuk düzenine uygun düşmeyen bir yargı yetkisi kullanımına işaret etmektedir ki bu durum kaçınılmaz bir şekilde hukuk sistemini kaosa sürükler.

"AYM KARARINA DİRENME YADA BAĞLAYICILIĞINI TARTIŞMA YETKİN YOK"

Sonuç olarak Anayasa, Anayasa Mahkemesi kararını yerine getirme yükümlülüğü altında olan kamu makamlarına (somut olayda İstanbul 13. ve 14. Ağır Ceza Mahkemelerine) Anayasa Mahkemesi kararlarına direnme veya bağlayıcılığını tartışma yetkisi vermemektedir.

İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesinin yeniden yargılama işlemlerini başlatması hem yasal hem de anayasal bir zorunluluktur. Anayasa'nın açık düzenlemesi ve bireysel başvurunun işlevi dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesi kararının uygulanmasının reddedilmesi ve usul hukukunun emrettiği yöntemler izlenerek ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmaması, Anayasa'nın 153. maddesinin sözüyle açıkça çelişen ve anayasa koyucunun iradesine aykırı bir değerlendirme ve uygulama olmuştur."