(ANKARA) - Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi, ABD ile İran arasında geçen hafta imzalanan geçici anlaşmanın ardından İran'da nükleer denetimlerin yeniden başlayacağını ve denetimlerin "yakında" gerçekleştirileceğini söyledi. Ancak Tahran yönetimi, kilit nükleer tesislere erişimin nihai bir anlaşmaya ve ABD yaptırımlarının kaldırılmasına bağlı olduğunu bildirdi.

ABD ve İran, geçen hafta savaşın sona erdirilmesine yönelik ilkeler içeren 14 maddelik mutabakat zaptı imzalamıştı. Geçici anlaşma, tarafların İran'ın nükleer programına ilişkin daha karmaşık konuları ele alacağı 60 günlük müzakere sürecinin önünü açmıştı.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi, Japonya'da düzenlediği basın toplantısında, anlaşmanın ardından İran'da nükleer denetimlerin yeniden başlayacağını ve denetimlerin "yakın zamanda" gerçekleştirileceğini söyledi. Grossi, Tahran ile denetimlerin tarihleri, prosedürleri ve gerçekleştirileceği yerler konusunda kısa süre içinde çalışmalara başlanacağını belirtti.

Grossi, geçen hafta imzalanan ön mutabakat metninin 8’inci maddesinin, nükleer materyal ve tesislerle ilgili yürütülecek faaliyetlerin UAEA denetiminde olacağını açık biçimde ortaya koyduğuna işaret ederek, "Bunu yapabilmek için denetim gerçekleştirmemiz gerekecek. Bunun iki gün, bir hafta ya da 10 gün içinde olması önemli ama belirleyici değil. İran anlaşmaya uymak isterse bu gerçekleşecektir" ifadelerini kullandı.

Öte yandan İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, saldırıya uğrayan nükleer tesislere veya nükleer materyallere erişim izni verilmesine yönelik bir plan bulunmadığını söyledi. Garibabadi, bu konuların ancak Washington ile nihai bir anlaşma sağlanması ve ABD yaptırımlarının kaldırılması yönünde "somut adımlar" atılmasının ardından ele alınacağını kaydetti. Garibabadi, X hesabından yaptığı paylaşımda, "Medyadaki gürültü sahada fiili durum yaratmak için kullanılamaz" dedi.

İran, ABD ve İsrail'in geçen yıl haziran ayında düzenlediği saldırılardan bu yana UAEA'nın büyük nükleer tesislere yeniden erişimine izin vermedi. Ajans diğer bazı tesislerde denetimlerini sürdürse de 28 Şubat'taki ABD-İsrail saldırılarının ardından bu denetimler de askıya alınmıştı.

ABD ve İran arasında yürütülen müzakerelerdeki temel başlıklardan biri, İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının geleceği olduğu biliniyor. İran, saldırıların ardından zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ne kadarının korunduğu veya bu materyalin nerede bulunduğu konusunda UAEA'ya bilgi vermedi. Ajansın tahminlerine göre İran, İsrail'in 13 Haziran'daki ilk saldırısından önce yüzde 60'a kadar zenginleştirilmiş 440,9 kilogram uranyuma sahipti. UAEA kriterlerine göre bu miktar, daha ileri düzeyde zenginleştirilmesi halinde yaklaşık 10 nükleer silah üretmeye yetecek düzeyde bulunuyor.