(İSTANBUL) - Arayüz Kampanyası’nın 18-30 yaş arasındaki bin 255 gençle gerçekleştirdiği araştırmaya göre, gençlerin yüzde 40’ı geçinemiyor, yüzde 39’u ise geçinse de birikim yapamıyor. Araştırmaya göre, gençlerin en çok güven duyduğu kurum yüzde 43 ile TBMM oldu. Yargıya güven yüzde 32'de, medyaya güven yüzde 26’da, siyasi partilere güven oranı ise yüzde 23'de kaldı. Hiçbir kuruma güvenmeyenlerin oranı ise yüzde 37 oldu.
Arayüz Kampanyası’nın Türkiye genelinde 18-30 yaş arasındaki bin 255 gençle gerçekleştirdiği "Arayüz Gençlik Araştırması: Siyasi Eğilimler, Sosyal Konumlanma ve Mobilizasyon Araştırması 2026"nın sonuçları açıklandı.
Arayüz Kampanyası Direktörü Nevzat Taşçı ve Saha araştırmacısı Yusuf Said Akcakaya, araştırmanın detaylarını anlattı.
Bilgisayar destekli telefon anketi yöntemiyle 27-31 Temmuz 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen araştırmada, gençlerin ekonomik durumları, duygu durumları, siyasete ilgileri, seçimlere katılım niyetleri ve siyasi temsil algıları ele alındı.
EN ÖNEMLİ İKİ SORUN: EKONOMİ VE İŞSİZLİK
Araştırmada gençlere Türkiye’de karşılaştıkları en önemli sorunlardan en fazla iki tanesini belirtmeleri istendi. Ekonomi ve işsizlik, gençlerin en fazla dile getirdiği sorunlar olarak öne çıktı. Araştırmada, barınma, gelecek planı yapamama ve evlilik gibi başlıkların da gençler tarafından ekonomi ve istihdam sorunlarıyla bağlantılı değerlendirilebildiği belirtildi.
Araştırmada gençlerin geçinme durumları üç grupta ele alındı. Buna göre gençlerin yüzde 40’ı geçinemediğini, yüzde 39’u ise geçinebildiğini ancak birikim yapamadığını belirtti. Böylece gençlerin yaklaşık beşte dördünün ya geçinemediği ya da yalnızca geçinebildiği ve birikim yapamadığı görüldü. Çalışma durumuna göre bakıldığında ise geçinemeyenlerin oranının mavi yakalılar ve işsizlerde yüzde 50 bandına yaklaştığı aktarıldı.
EN YOĞUN DUYGU STRES VE KAYGI
Araştırmada gençlerin duygu durumları da ölçüldü. Stres ve kaygı, 10 üzerinden 6,4 puanla gençlerin en yoğun yaşadığı duygu olarak öne çıktı. Öfke 5,5 puanla ikinci, çaresizlik ise üçüncü sırada yer aldı. Araştırmada gençlerin yaklaşık yarısının stres ve kaygıyı yüksek düzeyde hissettiği belirtildi.
Stres düzeyinin 22-25 yaş grubunda zirve yaptığı, bu yaş grubunda oranın 6,7 seviyesine ulaştığı aktarıldı. Araştırmada bu yaş döneminin üniversiteden mezuniyet, iş arama ve çalışma hayatına geçiş gibi süreçlerle örtüştüğüne dikkat çekildi. Kadınların stres düzeyinin ise erkeklerden yaklaşık 0,8 puan daha yüksek olduğu belirtildi.
Araştırmada gençlerin ekonomik durumları ile duygu durumları arasında da farklılıklar görüldü. Rahat geçindiğini ve birikim yapabildiğini belirtenlerin stresinin en düşük, umudunun ise en yüksek grubu oluşturduğu; geçinemediğini belirtenlerin ise stresinin en yüksek, umudunun en düşük grupta yer aldığı ifade edildi.
GENÇLERİN YÜZDE 22'Sİ SİYASETLE İLGİLENİYOR
Araştırmaya göre, gençlerin yüzde 22'si siyasetle ilgilendiğini belirtirken, yüzde 34’ü "biraz ilgilendiğini" söyledi. Böylece gençlerin yarıdan fazlasının siyasete ya biraz ilgi duyduğu ya da hiç ilgi duymadığı görüldü. Buna karşın gençlerin yüzde 74'ü bir sonraki seçimde sandığa giderek oy kullanmayı düşündüğünü ifade etti. Siyasetle ilgilenmediğini söyleyen gençlerde dahi seçime katılım niyetinin yüzde 65 seviyesinde olduğu belirtildi.
"SİYASET DEĞİŞİM VE TEMSİL İMKANI SUNMUYOR"
Araştırmada gençlerin önemli bir bölümünün siyasetin kendilerine "değişim, söz hakkı ve temsil imkanı sunmadığını" düşündüğü belirtildi. Gençlerin yaklaşık beşte üçünün kendi geleceği üzerinde söz sahibi olduğunu düşünmediği, yüzde 65’inin ise sorunlarının siyasi partiler tarafından gündeme taşınmadığını ifade ettiği aktarıldı.
Araştırmada siyasi parti tercihlerine göre yapılan kırılımlarda da benzer sonuçların görüldüğü belirtildi. AK Parti seçmenleri arasında gençlerin yüzde 41’inin seçimlerin değişim sunmadığını düşündüğü, yüzde 58’inin ise kendi sorunlarının gündeme gelmediğini söylediği aktarıldı. Bir önceki seçimde AK Parti'ye oy veren ve bir sonraki seçimde de oy vermeyi düşünen gençlerin yüzde 41’inin ise "ekonomi düzelmezse" AK Parti’ye oy vermeyeceğini belirttiği ifade edildi.
"GENÇLERİN YÜZDE 80'İ DAHA FAZLA GENÇ SİYASETÇİ İSTİYOR"
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri gençlerin siyasi temsil beklentisine ilişkin oldu. Gençlerin yüzde 80’i TBMM ve yerel yönetimlerde daha fazla genç siyasetçi görmek istediğini belirtti.
Buna karşılık, koşulların uygun olması ve maddi açıdan herhangi bir engel bulunmaması halinde dahi siyasete girmek istediğini söyleyenlerin oranı yüzde 31'de kaldı. Araştırmada bu farkın, gençlerin önemli bir bölümünün doğrudan siyasete girmekten ziyade gençlerin kendilerini temsil etmesini istediğine işaret ettiği ifade edildi.
YENİ PARTİ ARAŞTIRMAYA ÜÇ GÜN KALA KURULDU
Araştırmanın 27 Temmuz’da başladığı, YENİ Parti’nin ise araştırmanın başlamasından üç gün önce kurulduğu belirtildi. Araştırma tamamlandığında partinin yaklaşık bir haftalık olduğu ifade edildi.
Bu nedenle araştırma döneminde YENİ Parti’ye ilişkin seçmen tercihlerinin henüz tam olarak ayrışmadığı, partinin programı, kadrosu ve nasıl bir siyasi çizgi izleyeceğine ilişkin belirsizliklerin bulunduğu aktarıldı. Araştırmada tercih belirtmeyenlerin de birden fazla kümeden oluştuğu ve iki kutuplu siyasi yapının sonuçlara yansıdığı belirtildi.
"GEÇİNEMEDİĞİ SÖYLEYEN YENİ PARTİ SEÇMENİ YÜZDE 54, AK PARTİ SEÇMENİ YÜZDE 29"
YENİ Parti ve AK Parti seçmenlerinin demografik dağılımlarında büyük farklılıklar bulunmadığı, ancak ekonomik koşullara ilişkin değerlendirmelerde farklılaşmalar görüldüğü belirtildi. Araştırmaya göre, geçinemediğini söyleyenlerin oranı YENİ Parti seçmenlerinde yüzde 54, AK Parti seçmenlerinde yüzde 29 olarak ölçüldü.
YENİ Parti seçmenlerinin yaklaşık yarısının umudu düşük düzeyde hissettiği, bu oranın AK Parti seçmenlerinde yüzde 27 olduğu belirtildi. Yüksek düzeyde stres hissedenlerin oranı ise YENİ Parti seçmenlerinde yüzde 65, AK Parti seçmenlerinde yüzde 44 olarak aktarıldı.
AK PARTİ DESTEĞİNDE EKONOMİ ÖNEMLİ FAKTÖR
Araştırmada gençlere AK Parti iktidarına yönelik tutumları da soruldu. "Ekonomi iyi gitmese de AK Parti’yi desteklerim" diyenlerin oranı yüzde 14 olurken, "Ekonomi düzelirse AK Parti’yi desteklerim" diyenlerin oranı yüzde 41, "Ekonomi düzelse de AK Parti’yi desteklemem" diyenlerin oranı ise yüzde 45 olarak ölçüldü. Araştırmada, mevcut durumda AK Parti'yi tercih eden gençlerin yüzde 56'sının desteğinin devamını ekonomik koşulların düzelmesine bağladığı da aktarıldı.
İMAMOĞLU-ERDOĞAN SENARYOSU
Araştırmada cumhurbaşkanı aday Ekrem İmamoğlu ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında ikinci tur seçim senaryosu da soruldu. Kararsızlar dağıtılmadan İmamoğlu’nun oyu yüzde 43,4, Erdoğan’ın oyu yüzde 29,5 olarak ölçüldü. Kararsızların oranı ise yüzde 27 oldu.
Kararsızların dağıtılması halinde İmamoğlu'nun oyunun yaklaşık yüzde 60 seviyesine çıktığı belirtildi. Ancak araştırmada, örneklemdeki kararsız seçmen oranının yüksek olması nedeniyle kararsızların dağıtılmasının sonuçların yorumlanması açısından ayrıca değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Gençlere seçimi kimin kazanacağını düşündükleri de soruldu. Gençlerin yüzde 58’i seçimi Erdoğan’ın kazanacağını düşündüğünü belirtirken, muhalefetin kazanacağını düşünenlerin oranının yüzde 42'de kaldığı aktarıldı. Araştırmada, önceki dönemlerde muhalefetin kazanacağına ilişkin beklentinin daha yüksek olduğu ve zaman içerisinde bu beklentide düşüş görüldüğü ifade edildi.
Araştırmada Erdoğan’a oy vereceğini söyleyenlerin yüzde 86’sının Erdoğan’ın kazanacağını düşündüğü, İmamoğlu’na oy vereceğini söyleyenlerin ise yüzde 48’inin İmamoğlu’nun kazanacağını düşündüğü belirtildi.
KURUMLARA GÜVENDE TBMM İLK SIRADA
Araştırmada gençlerin kurumlara yönelik güven düzeyleri de ölçüldü. Buna göre, TBMM’ye güvenenlerin oranı yüzde 43, güvenmeyenlerin oranı yüzde 30 olarak belirlendi. Sivil toplum kuruluşlarına güven yüzde 32, güvensizlik yüzde 40; yargıya güven yüzde 32, güvensizlik yüzde 44; belediyelere güven yüzde 29, güvensizlik yüzde 42 oldu.
Medyaya güvenenlerin oranı yüzde 26’da kalırken, güvenmeyenlerin oranı yüzde 53 olarak ölçüldü. Siyasi partilere güvenenlerin oranı ise yüzde 23, güvenmeyenlerin oranı yüzde 53 olarak belirlendi. Gençlerin yüzde 37'si ise hiçbir kuruma güven duymadığını belirtti.