Haber: Nilgün Hande ÖZTÜRK

(ANKARA) - Almanya'daki Saksonya-Anhalt eyaleti seçimlerinde aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin yüzde 44'e ulaşan oy oranı, Avrupa'da aşırı sağın yükselişine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. TEPAV Göç Araştırmaları Merkezi Direktörü Murat Erdoğan, "AfD'nin yükselişinin yalnızca Almanya ile sınırlı olmadığını" belirterek, Avrupa'nın ekonomik sorunları, Ukrayna krizi ve göç meselesinin aşırı sağ partilerin güç kazanmasında etkili olduğunu söyledi. Erdoğan, "Almanya'daki seçimlerde AfD'nin yükselişi, Avrupa Birliği'nin (AB) tükenmesine yol açabilecek bir yolun başlangıcı gibi görünüyor" dedi.

AfD'nin 2013 yılında kurulduğunu ve ilk dönemlerinde yüzde 4 civarında oy aldığını hatırlatan Erdoğan, partinin bugün yüzde 40'ın üzerinde oy seviyesine ulaşmasının "olağanüstü yüksek" bir seviyeyi ifade ettiğini belirtti. Erdoğan, aşırı sağ partilerin yükselişinin önümüzdeki dönemde Avrupa'nın tamamında daha belirgin hale geleceğini söyledi.

"AŞIRI SAĞIN YÜKSELİŞİ SADECE ALMANYA İLE İLGİLİ DEĞİL"

Erdoğan, Avrupa'da aşırı sağ partilerin yükselişinin ortak nedenlerinden birinin AB projesine yönelik eleştiriler olduğunu ifade etti. Milliyetçi bir bakış açısından AB'nin ulusal egemenliğe sınırlamalar getiren bir yapı olarak görülebildiğini belirten Erdoğan, buna karşılık kalkınma, demokrasi ve insan hakları açısından AB'nin farklı bir anlam taşıdığını dile getirdi.

AfD'nin Avrupa'nın son yıllarda yaşadığı krizleri, ekonomik durgunluğu, ABD'nin Avrupa üzerindeki ağırlığını ve AB'nin dış politika ile savunma alanlarında yeterince güçlü bir yapı oluşturamamasını siyasi söyleminin parçası haline getirdiğini kaydeden Erdoğan, "Bütün bunlar bir birikim yaptı ve bu da aşırı sağcı partilerin ön plana çıkmasında etkili oldu" dedi.

Erdoğan, söz konusu eğilimin Fransa, İtalya ve Hollanda başta olmak üzere Avrupa'nın farklı ülkelerinde de görüldüğüne işaret ederek, "Bu sadece Almanya ile ilgili bir şey değil" değerlendirmesinde bulundu.

EKONOMİK SORUNLAR VE GÖÇ, AŞIRI SAĞA ZEMİN HAZIRLIYOR

Almanya'nın ekonomik gücünde özellikle teknolojiye dayalı sektörlerde yaşanan duraksamanın işten çıkarmalara ve sosyal sorunlara yol açtığını belirten Erdoğan, Ukrayna krizinin mevcut sorunların üzerine eklendiğini söyledi. Erdoğan'a göre bu sorunların yarattığı toplumsal memnuniyetsizlikte göç konusu önemli bir yer tutuyor. Göçün özellikle 2015'ten itibaren Avrupa gündeminin en önemli başlıklarından biri haline geldiğini belirten Erdoğan, Avrupa'nın göç almaya devam etmek zorunda olduğunu ancak düzensiz göçün toplumlarda ciddi tedirginlik yarattığını ifade etti.

2014-2016 döneminde Türkiye üzerinden Avrupa'ya geçenlerin sayısının yaklaşık 1,5 milyon olduğunu, diğer hareketliliklerle birlikte bu sayının en fazla 2 milyona ulaşabileceğini söyleyen Erdoğan, Türkiye'nin yalnızca Suriyeliler bakımından dahi yaklaşık 2,2 milyon kişiyi barındırdığına dikkati çekti. Erdoğan, "Koca Avrupa'nın, zengin Avrupa'nın aldığı göçmenle ya da mülteci sayısıyla Türkiye'nin aldığı arasına baktığınızda da müthiş bir dengesizlik var" dedi.

2015'te Almanya'nın Angela Merkel döneminde yaklaşık 1 milyon mülteciyi kabul etmeye yönelik bir politika izlediğini hatırlatan Erdoğan, 2016'daki anlaşmayla Avrupa'nın göçü Türkiye gibi ülkeler üzerinden kontrol etmeye yöneldiğini belirtti.

"MERKEZ SAĞ PARTİLERİN İŞİ ÇOK ZOR"

Göç konusunda alınan önlemlerin aşırı sağ partilerin popülist söylemleriyle mücadele etmek için tek başına yeterli olmadığını ifade eden Erdoğan, merkez sağ partilerin de giderek aşırı sağın söylemlerini kullanmaya başladığını söyledi. Erdoğan, "Onları ne kadar kullanırsa kullansın asıl mekanın sahibi aşırı sağcılar ve onların jargonu olduğu için merkez sağ partilerinin ortaya koyduğu politikalarda söylem de yine dönüp dolaşıp AfD gibi partilere yarıyor" dedi.

Almanya'da AfD'nin yüzde 44 civarında oy almasının ardından partinin sistem dışında tutulmasının daha da zorlaşacağını belirten Erdoğan, önümüzdeki süreçte farklı koalisyon senaryolarının gündeme gelebileceğini söyledi. Erdoğan, büyük partilerin AfD ile işbirliğine mesafeli duracağını ancak partinin ulaştığı oy oranının koalisyon tartışmalarını kaçınılmaz hale getirebileceğini belirterek, "Böyle gümbür gümbür gelen ve yüzde 40'ları aşan bir partiyi de kolay kolay sistem dışına itmek çok mümkün görünmüyor" diye konuştu.

"AŞIRI SAĞ AVRUPA'DA ZATEN YAYILMIŞ DURUMDA"

AfD'nin yükselişinin Avrupa'nın diğer ülkelerine de yayılıp yayılmayacağına ilişkin değerlendirmesinde Erdoğan, bu eğilimin zaten Avrupa genelinde görüldüğünü söyledi. İtalya'daki iktidarın, Fransa'daki muhtemel gelecek iktidarın ve Hollanda'daki güçlü siyasi aktörlerin aşırı sağ çizgiyle bağlantısına dikkati çeken Erdoğan, "Avrupa demokrasilerinin şu ara içinde bulunduğu kriz bütün sağ partilerin, aşırı sağ partilerin daha öne çıkmasına neden oluyor" dedi.

Erdoğan, aşırı sağ partilerin kendilerini doğrudan "aşırı sağ" olarak tanımlamadıklarını, bunun yerine vatanseverlik ve ülkeyi koruma söylemini öne çıkardıklarını belirterek, bu partilerin zaman içerisinde toplum tarafından daha merkezde konumlanan siyasi aktörler olarak görülme ihtimaline işaret etti. AfD'nin yalnızca korku üzerinden oy toplayan bir yapı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyleyen Erdoğan, partinin farklı toplumsal kesimlere ulaşabilen bir popülist söylem geliştirdiğini ifade etti.

"AVRUPA, DAHA AZ DEMOKRASİ DAHA ÇOK KALKINMA VE YERELLİLİĞİN OLACAAĞI BİR YAPIYA DOĞRU GİDİYOR"

Almanya'nın Avrupa Birliği'nin en önemli ülkelerinden biri olduğunu vurgulayan Erdoğan, ülkedeki aşırı sağın yükselişinin Avrupa Parlamentosu ve AB'nin geleceği açısından da sonuçlar doğuracağını söyledi. AfD'nin güç kazanmasının Almanya'nın Avrupa Birliği politikalarına ve Avrupa Parlamentosu'ndaki dengelere yansıyacağını belirten Erdoğan, bu durumun AB'nin karar alma mekanizmalarını etkileyebileceğini kaydetti. Erdoğan, "Bugün Anhalt'tan gelen sonuç AB'nin tükenmesine yol açabilecek bir yolun başlangıcı gibi görünüyor" ifadelerini kullandı.

AB'nin önemli bir proje olduğunu ve birçok toplum açısından olumlu sonuçlar doğurduğunu düşündüğünü belirten Erdoğan, Avrupa'nın önümüzdeki dönemde daha fazla siyasi ve toplumsal tedirginlik yaşayabileceğini söyledi. Erdoğan, "Daha az demokrasi, daha az insan haklarından söz edecek ama daha çok kalkınma ve daha çok yerellik, daha az göçmen hakları üzerinden gidecek yeni bir yapıya doğru gidecek gibi görünüyor" değerlendirmesinde bulundu.