(ANKARA) - ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in, Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng ile bu hafta sonu New York'ta yapacağı görüşmede yapay zeka, ticaret, nadir toprak elementleri ve ekonomik konuları ele alması bekleniyor. Görüşme, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in 24 Eylül'de Washington'da gerçekleştirmesi planlanan zirve öncesinde yapılacak.
Görüşmeye Scott Bessent'in yanı sıra ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ve Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng katılacak. Greer'in ofisinden yapılan açıklamada, görüşmenin pazar günü New York'ta gerçekleştirileceği belirtildi. Greer, Trump yönetiminin Çin ile "dengeli ticaret" politikasını sürdürmeye devam edeceğini belirterek, son dönemde varılan taahhütlerin uygulanmasının izleneceğini, hassas olmayan ürünlerde ticaretin geliştirilmesinin ve ABD'li çiftçiler, üreticiler ve çalışanlar için pazara erişimin iyileştirilmesinin hedeflendiğini ifade etti.
Bessent ise görüşmelerde yapay zeka alanında hem açık ağırlıklı (open-weight) hem de kapalı ağırlıklı (closed-weight)modellerin ele alınacağını söyledi. Açık ağırlıklı yapay zeka modellerinin temel unsurlarının kamuya açık olması, kullanıcıların bu modelleri indirerek belirli amaçlar doğrultusunda geliştirebilmesine olanak sağlıyor. Çin'de geliştirilen açık ağırlıklı modellerin, Anthropic ve OpenAI gibi ABD merkezli şirketlerin kapalı ağırlıklı modellerine kıyasla daha düşük maliyetli olmaları nedeniyle ABD'li şirketler arasında giderek daha fazla kullanıldığı belirtiliyor.
Çin merkezli yapay zeka modellerinin ABD hükümeti tarafından da kullanıldığı bildirildi. Batı medyasında yer alan haberlere göre, ABD hükümetine ait bir internet sitesi, federal düzenleme taslaklarında arama yapılabilmesi için Çinli bir şirket tarafından geliştirilen yapay zeka modelini kullandı. FBI ise söz konusu modelin geliştiricisi Alibaba'yı, Anthropic'in teknolojisini "kötü niyetli" şekilde kopyalamakla suçladı.
Bessent, ABD'nin yapay zeka alanındaki liderliğini sürdürdüğünü belirterek, iki ülkenin yapay zeka sistemleri arasında tamamen ayrışmanın önlenmesi ve ortak risklerin azaltılması konusunda görüşmelere açık olduklarını ifade etti. Bessent daha önce de ABD ve Çin'in güçlü yapay zeka modellerinin devlet dışı kötü niyetli aktörlerin eline geçmesini önlemeye yönelik "güvenlik kuralları" üzerinde anlaşması gerektiğini savunmuştu.
GÖRÜŞMELERİN GÜNDEMİ GENİŞ
New York'taki görüşmelerin, Trump ve Xi'nin zirvede üzerinde anlaşabileceği olası başlıkların ele alınmasına yönelik olması bekleniyor. Görüşmelerin pazartesi gününe kadar çalışma düzeyinde devam edebileceği ve gündemin geniş tutulacağı bildirildi. Toplantılarda, 10 Kasım'da sona erecek gümrük vergisi ateşkesinin uzatılması ile Çin'in üretiminde önemli rol oynadığı nadir toprak elementleri ve kritik minerallerin ABD'ye akışının artırılması konularının da gündeme gelmesi bekleniyor.
ABD, Çin'in daha önce kritik minerallerin ihracatını ciddi ölçüde kısıtlamasının ardından söz konusu ürünlerin akışının yeniden sağlanmasını talep ediyor. Batı medyasına konuşan üst düzey bir ABD'li yetkili, Çin'in bu konudaki performansının beklentileri karşılamadığını ve meselenin Trump-Xi zirvesi öncesinde görüşüleceğini söyledi. ABD yönetimi ayrıca, Çin'in, ABD'ye yasa dışı fentanil üretiminde kullanılan öncül kimyasalların akışını engellemek için daha güçlü adımlar atmasını istiyor.
GÜMRÜK VERGİLERİ DE MASADA
ABD ve Çin arasındaki mevcut ticaret ateşkesi kapsamında Trump'ın ikinci başkanlık döneminde uygulanan gümrük vergileri yaklaşık yüzde 20 seviyesinde sınırlandırılmıştı. ABD Yüksek Mahkemesi, daha sonra Trump'ın ulusal acil durum yasasına dayanarak uyguladığı bazı gümrük vergilerini iptal etti. Trump yönetimi ise vergileri farklı yasal yetkiler kapsamında yeniden yapılandırıyor.
ABD ayrıca, zorla çalıştırma iddiaları gerekçesiyle Çin mallarına yüzde 12,5 oranında yeni bir gümrük vergisi uygulamaya başladı. Çin'deki aşırı sanayi kapasitesini hedef alan ayrı bir ticaret soruşturmasının da sürdüğü bildirildi. Trump ile Xi arasında mayıs ayında gerçekleştirilen görüşmede Çin, ABD'den tarım ürünleri alımlarını artırma ve en az 200 Boeing uçağı satın alma sözü vermişti. Ancak bu anlaşmaların ayrıntılarının henüz netleşmediği belirtildi.
ÇİNLİ ŞİRKETLERDEN ABD'YE EKONOMİK HEYET
Çin Ticaret Bakanlığı, He Lifeng'in zirve öncesinde ABD'ye bir grup Çinli şirket yöneticisinin de yer aldığı heyetle geleceğini ve ekonomik ve ticari görüşmeler gerçekleştireceğini açıkladı. Çinli iş dünyası heyetinin ziyareti, Trump'ın Çinli otomobil üreticilerinin ABD'de fabrika kurmasına yönelik açıklamalarının ardından gerçekleşecek.
ABD otomotiv sektörünü temsil eden kuruluşlar ise cuma günü Trump yönetimine, ulusal güvenlik gerekçesiyle Çinli otomobil üreticilerinin ABD pazarına girişine yönelik mevcut kısıtlamaların korunması çağrısında bulundu. ABD ve Çin arasındaki görüşmeler, iki ülke liderlerinin 24 Eylül'de Washington'da gerçekleştirmesi planlanan Trump-Xi zirvesi öncesinde ticaret, teknoloji ve kritik mineraller konularında yeni bir müzakere sürecinin zeminini oluşturuyor.