(ANKARA) - Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında gerçekleştirilen ilk görüşmelerin ardından ABD Hazine Bakanlığı tarafından yayımlanan 60 günlük muafiyet kararıyla, İran'ın ham petrol ve petrokimya ürünlerinin üretimi, satışı ve sevkiyatına 21 Ağustos'a kadar izin verildi. Karar kapsamında İran'ın petrolünü ABD doları üzerinden satabilmesinin ve doğrudan ABD'ye ihracat yapabilmesinin de önü açıldı.

Müzakerelerde ilk turun ardından muafiyet, bankacılık işlemleri, sigorta ve taşımacılık alanlarında da kolaylıklar sağlarken, İran'ın daha önce yaptırımları aşmak için kullandığı karmaşık ticaret ağlarına olan ihtiyacını da azaltıyor.

İRAN’DAN UAEA DENETÇİLERİ İDDİASINA YALANLAMA

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yaptırım muafiyeti karşılığında İran'ın Hürmüz Boğazı'nı açık tutmayı ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) denetçilerinin ülkeye dönüşüne izin vermeyi kabul ettiğini öne sürdü.

İsviçre'de dün gazetecilere konuşan JD Vance da UAEA ile görüşmelerin "bugün bile başlayabileceğini", denetçilerin en geç bu hafta içinde İran'a dönmesini beklediğini söylemişti. ABD Başkanı Donald Trump da sosyal medya hesabından İran'ın "kapsamlı silah denetimlerini kabul edeceğini" ifade etmişti.

Tahran ise UAEA nükleer denetçilerinin kısa süre içinde İran'a döneceği yönündeki açıklamayı yalanladı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bakei, resmi haber ajansı IRNA'ya yaptığı açıklamada, Tahran'ın nükleer denetimler konusunda "hiçbir yeni taahhütte bulunmadığını" söyledi. Bakei, Birleşmiş Milletler denetçileriyle olası iş birliğinin yalnızca İran Parlamentosu ve Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi tarafından belirlenen mevcut prosedürler çerçevesinde yürütüleceğini kaydetti.

İran, geçen yaz İsrail ve ABD tarafından bombalanan tesislere UAEA erişimini askıya almış, daha sonra da ülkede kalan son UAEA denetçileri çekilmişti.

HÜRMÜZ BOĞAZI VE LÜBNAN ATEŞKESİ GÜNDEMDEYDİ

Vance, İran ile ilk tur görüşmelerde Hürmüz Boğazı'nın yeniden tam kapasiteyle açılması ve bölgesel ateşkes mekanizmalarının da ele alındığını açıkladı. Katar ve Pakistan'ın ortak açıklamasına göre taraflar, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişini sağlamak amacıyla bir "iletişim hattı" kurulması konusunda anlaştı.

Ayrıca ABD, İran ve Lübnan arasında, arabulucu ülkelerin kolaylaştırıcılığında bir "çatışmasızlık hücresi" kurulması konusunda da mutabakata varıldığı bildirildi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, bu mekanizmanın ilk gerçek sınavının Lübnan olacağını söyledi.