(ANKARA) - ABD'de 13 Kasım Cumaa gün yaklaşık beş saat boyunca ülke genelinde uçuşların durdurulmasına ve 20 binden fazla uçuşun aksamasına yol açan arızanın, savunma ve teknoloji şirketi L3Harris tarafından kurulan ağ yönlendiricilerinden kaynaklanmış olabileceği bildirildi. ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, arızanın kullanıcı veya kurulum hatasından mı yoksa kusurlu bir cihazdan mı kaynaklandığının henüz belirlenemediğini açıkladı. Federal Havacılık İdaresi (FAA) Başkanı Bryan Bedford ise uçuşların bugün geç saatlerde büyük ölçüde normale dönmesini beklediklerini söyledi.

ABD medyasında yer alan haberlere göre, ABD'de cuma günü ülke genelinde hava trafiğinin yaklaşık beş saat durdurulmasına neden olan iletişim arızasına ilişkin incelemeler sürüyor. Yetkililer, arızanın FAA'nın eski bakır kablo altyapısının fiber optik sisteme dönüştürülmesi kapsamında L3Harris tarafından gerçekleştirilen rutin bakım çalışmaları sırasında ortaya çıkmış olabileceğini belirtti.

ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, dün düzenlediği basın toplantısında, sorunun L3Harris tarafından en az bir tesise yerleştirilen yeni ağ yönlendiricilerinden kaynaklanmış olabileceğini ifade etti. Duffy, "Sorunun bir beceriksizlikten, yani kullanıcı hatasından veya L3Harris'in kurulum hatasından mı kaynaklandığını, yoksa arızalı bir yönlendirici mi kurduklarını belirlemeye çalışıyoruz. Hatanın ne olduğunu henüz tespit edemedik" dedi.

FAA çalışanlarını temsil eden Professional Aviation Safety Specialists (PASS) sendikası, sorunun cuma günü güncellenen iki ağ yönlendiricisiyle sınırlı olduğunu bildirdi. Reuters'a konuşan bir yetkili ise söz konusu cihazların Arkansas ve Teksas eyaletlerinde bulunduğunun değerlendirildiğini aktardı.

FAA'NIN 22 MERKEZİNDEN 17'Sİ ETKİLENDİ

Duffy, yeni yönlendiricilerin her dört ila beş saniyede binden fazla bağlantı girişimi oluşturarak diğer yönlendiricilere aşırı veri yüklenmesine neden olduğunu açıkladı. Bu durumun uçaklarla iletişimde sorunlara ve radar sistemlerinde aksamalara yol açtığını belirten Duffy, FAA'nın ülke genelindeki 22 hava trafik kontrol merkezinden 17'sinin etkilendiğini söyledi.

FAA Başkanı Bryan Bedford ise sistemlerde veri iletişiminin istikrarsız hale gelmesi üzerine güvenlik amacıyla ülke genelinde kalkışların durdurulduğunu belirtti. Bedford, hiçbir hava trafik kontrol merkezinin tamamen devre dışı kalmadığını ve iletişimin bütünüyle kesilmediğini ifade etti.

Arızanın ardından Beyaz Saray'da acil toplantı düzenlenirken; federal kurumlar, sorunun bir siber saldırıdan kaynaklanıp kaynaklanmadığını araştırdı. L3Harris şirketinden yapılan açıklamada ise olayın ciddiyetle ele alındığı ve 13 Kasım'daki uçuş durdurma kararına yol açan koşulların anlaşılması amacıyla FAA'nın soruşturmasına destek verildiği kaydedildi.

İKİ GÜNDE 15 BİNDEN FAZLA UÇUŞ İPTAL EDİLDİ

Havacılık verileri sağlayıcısı FlightAware'in verilerine göre, cuma günü ABD genelinde yaklaşık 9 bin 200 uçuş iptal edilirken, 7 bin 500 uçuş gecikti, dün ise 6 bin 400'den fazla uçuş iptal edildi, 8 binden fazla uçuş gecikmeli yapıldı. Bugün için planlanan 875 uçuşun da önceden iptal edildiği bildirildi. Delta Air Lines, United Airlines ve American Airlines cumartesi günkü uçuşlarının yaklaşık yüzde 25'ini, JetBlue ise yüzde 45'e yakınını iptal etti.

Hava yolu şirketleri, yolculara ek ücret ödemeden bilet değişikliği yapma imkanı tanırken, binlerce yolcu havalimanlarında mahsur kaldı. FAA Başkanı Bedford, hava yolu operasyonlarının pazar günü geç saatlerde büyük ölçüde normale dönmesinin beklendiğini belirterek, yaşanan aksaklık nedeniyle yolculardan özür diledi. Yaklaşık beş saat süren uçuş durdurma kararı, 11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana ABD genelinde hava trafiğinin en uzun süreli durdurulması olarak kayıtlara geçti.

HAVA TRAFİK KONTROL SİSTEMİNİN YENİLENMESİ İÇİN 50 MİLYAR DOLAR TALEBİ

Yaşanan arıza, ABD'nin eskiyen hava trafik kontrol altyapısını yeniden gündeme taşıdı. FAA'nın eski bakır kablo sisteminin bakımına yılda yaklaşık bir milyar dolar harcadığı, yaklaşık 25 yıllık ağ yönlendiricilerinin ise 2006 yılında değiştirilmesinin planlandığı belirtildi. Duffy, ABD'deki kurumların büyük bölümünün bakır kablodan fiber optik altyapıya geçtiğini belirterek, FAA sistemlerinin de modernleştirilmesi gerektiğini vurguladı.

ABD Kongresi'nin daha önce hava trafik kontrol ve iletişim sistemlerinin yenilenmesi için 12,5 milyar dolar kaynak sağladığını hatırlatan Duffy, modernizasyon çalışmalarının tamamlanabilmesi amacıyla 50 milyar dolarlık ek finansman talebinde bulundu. Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, hava trafik kontrol sistemlerinin yenilenmesi için ilave kaynak ayrılmasını desteklediğini açıkladı.

Demokrat Temsilciler Meclisi üyeleri Rick Larsen ve Andre Carson ise yaptıkları ortak açıklamada, benzer bir krizin tekrarlanmaması için yönetimden hesap soracaklarını belirtti. ABD'de 2023 yılında da FAA'nın bilgisayar sistemlerinde bir yüklenicinin dosyaları yanlışlıkla silmesi sonucu ülke genelinde uçuşlar yaklaşık 90 dakika durdurulmuş, 11 bin uçuş aksamıştı.