(ANKARA) - ABD'de seçmenler bugün ara seçimler için sandık başına gidiyor. Başkan Donald Trump'ın adı oy pusulasında yer almasa da seçim, başkanlığının ilk iki yılının ardından önemli bir siyasi sınav niteliğinde. Temsilciler Meclisi'nin tamamının ve Senato'nun yaklaşık üçte birinin yenileneceği seçimlerde Demokratlar, Kongre'nin kontrolünü Cumhuriyetçilerden almaya çalışıyor.
ABD'de 3 Kasım ara seçimleri için haftalardır devam eden erken oy verme sürecinin ardından seçim günü geldi. Haftabaşından itibaren 57 milyondan fazla seçmen oyunu önceden kullanırken bu sayı, 2022 ara seçimlerindeki yaklaşık 46 milyon erken oyun üzerinde gerçekleşti.
İlk sandık kapanışları, Indiana ve Kentucky'nin bazı bölgelerinde ABD doğu saatiyle 18.00'de, Türkiye saatiyle yarın 02.00'ye denk geliyor. Haber kuruluşları da ilk sonuçları ve sonucu belirginleşen yarışları bu saatten itibaren duyurmaya başlayabilecek.
Dört yıllık başkanlık döneminin tam ortasında yapılan ara seçimlerde başkan yeniden seçilmiyor. Ancak seçimlerin sonucu, başkanın görev süresinin kalan iki yılında Kongre ile nasıl bir siyasi denge içinde çalışacağını doğrudan belirliyor.
Bu yıl bu durumun önemi daha da büyük. Cumhuriyetçiler halen hem Temsilciler Meclisi'ni hem de Senato'yu kontrol ediyor. Demokratların iki kanattan birini veya ikisini birden kazanması, Trump'ın yasama gündemini hayata geçirmesini zorlaştırabilir ve yönetim üzerindeki Kongre denetimini artırabilir.
ARA SEÇİMLERDE NE SEÇİLİYOR?
ABD Kongresi iki kanattan oluşuyor: 435 üyeli Temsilciler Meclisi ve 100 üyeli Senato.
Temsilciler Meclisi üyelerinin görev süresi iki yıl olduğu için 435 sandalyenin tamamı her ara seçimde yenileniyor. Senatörlerin görev süresi ise altı yıl ve seçimler kademeli olarak yapılıyor; bu nedenle her seçimde Senato'nun yaklaşık üçte biri için sandığa gidiliyor.
Bunların yanında eyalet düzeyinde de seçimler yapılıyor. Bu yıl çok sayıda eyalette valiliklerin yanı sıra eyalet yasama organlarının üyeleri de belirleniyor.
Dolayısıyla ara seçimler yalnızca Washington'daki güç dengesini değil, ABD'nin büyük bölümündeki eyalet yönetimlerini de şekillendiriyor.
TEMSİLCİLER MECLİSİ'NDE DENGE BIÇAK SIRTINDA
Seçime giderken Cumhuriyetçiler Temsilciler Meclisi'nde 218'e karşı 214 sandalyelik üstünlüğe sahip. İki sandalye boş bulunurken bir bağımsız üye Cumhuriyetçilerle birlikte hareket ediyor.
Bu tablo Demokratların çoğunluğu ele geçirmek için yalnızca net dört sandalye kazanması gerektiği anlamına geliyor.
Tarih de muhalefet partisinin lehine işleyebilir. ABD'de ara seçimler çoğu zaman Beyaz Saray'ı kontrol eden parti açısından kayıplarla sonuçlanıyor. 2010 yılında Barack Obama'nın başkanlığının ilk ara seçiminde Cumhuriyetçiler Temsilciler Meclisi'nde net 63 sandalye kazandırken Trump'ın ilk dönemindeki 2018 ara seçimlerinde ise Demokratlar net 40 sandalye elde etmişti.
Cumhuriyetçiler halen 100 sandalyeli Senato'da 53'e karşı 47 çoğunluğa sahip. Demokratların kontrolü ele geçirebilmesi için net dört sandalye kazanması gerekiyor. Reuters'a göre Kansas ve Texas gibi Cumhuriyetçilere eğilimli eyaletlerdeki yarışların da dahil olduğu yaklaşık 12 seçim, Senato'nun kontrolünün belirlenmesinde rol oynayabilir.
MICHIGAN'DAKİ YARIŞ DEMOKRATLAR İÇİN AYRI BİR SINAV
Demokratların Michigan eyaletindeki Senato adayı Abdul El-Sayed, Cumhuriyetçi Mike Rogers ile yarışıyor. Trump'ın iki kez kazandığı ve başkanlık seçimlerinde kritik rol oynayan Michigan’da açık biçimde Filistin destekçisi ilerici bir adayın kazanması, Demokrat Parti içinde 2028 başkanlık seçimlerine giderken yürütülen siyasi yön tartışmasını da etkileyebileceğine ilişkin tartışmalar ABD basınının gündeminde.
Trump, Cumhuriyetçi seçmenlerden oy kullanırken kendisinin de pusulada olduğunu düşünmelerini istedi. Kamuoyu yoklamalarına göre Trump'ın görev performansını onaylayanların oranı seçim öncesinde yüzde 32'ye kadar gerilemiş durumda. Artan tüketici fiyatları ve hayat pahalılığı seçmenlerin başlıca kaygıları arasında yer alırken, İran'la savaş ve yükselen yakıt fiyatları da kampanyanın önemli konuları arasında bulunuyor.
KONGRE'NİN EL DEĞİŞTİRMESİ NE ANLAMA GELİR?
Demokratların Temsilciler Meclisi'ni kazanması durumunda Trump, görev süresinin son iki yılında Cumhuriyetçilerin kontrolündeki birleşik bir Kongre yerine bölünmüş bir yönetimle karşı karşıya kalabilir. Demokratların Temsilciler Meclisi lideri Hakeem Jeffries'in bu durumda Meclis Başkanı olması bekleniyor. Jeffries göreve gelirse bu makamı üstlenen ilk siyah Amerikalı olacak.
Daha önemlisi, Temsilciler Meclisi'ndeki çoğunluk komisyonların kontrolünü de beraberinde getiriyor. Demokratlar böylece Trump yönetiminin faaliyetlerine ilişkin soruşturmalar başlatabilir, oturumlar düzenleyebilir ve yönetim üzerinde daha güçlü bir denetim kurabilir.
Demokratların Senato'yu da kazanması ise güç dengesini daha kapsamlı biçimde değiştirebilir. Bu nedenle 3 Kasım seçimleri yalnızca Kongre'deki sandalye dağılımını değil, Trump'ın başkanlığının kalan iki yılındaki hareket alanını ve 2028 başkanlık seçimine giderken hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat partilerin siyasi yönünü belirleyecek önemli bir sınav olarak görülüyor.