(İSTANBUL)- Avrupa Birliği'nin 72 saatlik acil durum hazırlığı tavsiyesini değerlendiren Global Harmonization Initiative (GHI) Başkanı Dr. Diana Bogueva, krizlere hazırlığın yalnızca gıda stoklamakla sınırlı kalmaması gerektiğini belirtti. İthal gübre ve yeme bağımlılık, iş gücü eksikliği ve lojistik kesintilerinin oluşturduğu risklere dikkati çeken Bogueva, güvenli, besleyici ve ekonomik açıdan erişilebilir gıda tedarikinin sürdürülebilmesi için uluslararası iş birliği çağrısında bulundu.
Global Harmonization Initiative (GHI) Başkanı Dr. Diana Bogueva, Avrupa Birliği’nin vatandaşların acil durumlarda en az 72 saat boyunca temel ihtiyaçlarını karşılayabilmelerine yönelik tavsiyesini değerlendirerek, "Gıda güvencesi artık yalnızca yeterli gıda üretmekle değil, giderek karmaşıklaşan ve birbiriyle bağlantılı baskılar karşısında gıda sistemlerinin dayanıklı kalmasını sağlamakla da ilgili" dedi.
Küresel gıda sistemlerinin karşı karşıya olduğu riskler ve krizlere hazırlık konusunda açıklamalarda bulunan Bogueva, üretimden dağıtıma kadar uzanan uluslararası ağların birbirine bağımlılığına dikkati çekti. Bogueva, "Avrupa Birliği’nin vatandaşlara en az 72 saat yetecek temel ihtiyaç malzemeleri bulundurmalarını tavsiye etmesi, modern gıda sistemlerinin birbiriyle bağlantılı çok sayıda riske giderek daha fazla maruz kaldığının daha iyi anlaşıldığını gösteriyor. COVID-19 salgını, jeopolitik çatışmalar, iklim kaynaklı afetler ve uluslararası ticaretteki aksaklıklar, gıda tedarik zincirlerinin ne kadar hızlı etkilenebildiğini ortaya koydu. Birçok ülkede gıda sistemleri genel olarak dayanıklı olsa da üretim girdileri, işleme, taşımacılık ve dağıtım açısından birbirine sıkı biçimde bağlı küresel ağlara dayanıyor" ifadelerini kullandı.
"GIDA GÜVENCESİ ARTIK YALNIZCA TARIMSAL BİR KONU OLARAK ELE ALINAMAZ"
Gıda güvencesinin farklı sektörlerdeki kırılganlıklarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini kaydeden Bogueva, "AB’nin yaptığı tavsiye, gıda güvencesinin artık yalnızca tarımsal bir konu olarak ele alınamayacağını ortaya koyuyor. Gıda güvencesi aynı zamanda altyapının dayanıklılığı, enerji güvenliği, halk sağlığı ve krizlere hazırlık meselesidir. İthal gübreye ve yeme olan bağımlılık, gıda üretiminin belirli bölgelerde yoğunlaşması, iş gücü eksikliği ve lojistik ağlardaki kesintiler gibi farklı düzeylerde kırılganlıklar bulunuyor. Bu sorunlar, özellikle kırılgan gruplar açısından gıdanın bulunabilirliğini, satın alınabilirliğini ve erişilebilirliğini etkileyebilir" diye konuştu.
"HAZIRLIK, GIDA STOKLAMAKLA SINIRLI KALMAMALI"
Bogueva, acil durum stoklarının daha kapsamlı bir hazırlık yaklaşımının parçası olması gerektiğini vurgulayarak, "Gıda sistemleri açısından tavsiye, hazırlığın acil durum stoklamasının ötesine geçmesi gerektiğini hatırlatıyor. Tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesi, sürdürülebilir gıda üretim sistemleri, stratejik rezervler, daha iyi risk değerlendirmeleri ve hükümetler, sektör temsilcileri ile bilim dünyası arasında daha güçlü koordinasyon yoluyla dayanıklılığın artırılması gerekiyor" şeklinde konuştu.
Ülkelerin kriz dönemlerinde güvenli ve uygun fiyatlı gıdaya erişimi nasıl sürdürebileceğine ilişkin Bogueva, kısa ve uzun vadeli önlemlerin birlikte yürütülmesi gerektiğini belirterek, şöyle devam etti:
"Krizlerde güvenli ve uygun fiyatlı gıdaya erişimin sağlanması, kısa vadeli hazırlık önlemleri ile uzun vadeli dayanıklılık stratejilerinin bir arada uygulanmasını gerektiriyor. Hükümetler, ithalat kaynaklarını çeşitlendirerek, yerli gıda üretimini destekleyerek, yerel ve bölgesel tedarik zincirlerine yatırım yaparak ve temel gıda ürünlerinde stratejik rezervler bulundurarak gıda güvencesini güçlendirebilir."
"YANLIŞ BİLGİLER, KITLIKLARI VE KAMUOYUNDAKİ ENDİŞEYİ DAHA DA AĞIRLAŞTIRABİLİR"
Kriz dönemlerinde yalnızca gıda tedarikinin değil, güvenlik denetimlerinin ve kamuoyuna doğru bilgi aktarılmasının da sürdürülmesi gerektiğini ifade eden Bogueva, "Gıda güvenliği sistemleri acil durumlarda bile çalışmaya devam etmeli. Bunun için güçlü düzenleyici çerçevelere, etkili izleme sistemlerine, laboratuvar kapasitesine ve açık risk iletişimi mekanizmalarına ihtiyaç var. Kesintilerin yaşandığı dönemlerde tüketicilerin gıda güvenliğine duyduğu güvenin korunması özellikle önem kazanıyor. Çünkü yanlış bilgiler, kıtlıkları ve kamuoyundaki endişeyi daha da ağırlaştırabilir" değerlendirmesinde bulundu.
İŞ GÜCÜNÜN KORUNMASI VE İSRAFIN AZALTILMASI DA KRİTİK
Tarım, gıda işleme ve dağıtım süreçlerinin istikrarlı bir iş gücüne bağlı olduğunu aktaran Bogueva, çalışanlara yönelik politikaların krizlere hazırlığın ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguladı. Bogueva, "İş gücünün mevcudiyeti de kritik bir konu. Tarımsal üretim, gıda işleme ve gıda dağıtımı, istikrarlı bir iş gücüne dayanıyor. İş gücü hareketliliğini, çalışanların işte kalmasını ve çalışan refahını destekleyen politikalar, krizlerde gıda sistemlerinin işlevini sürdürmesine yardımcı olabilir" dedi.
Bogueva, gıda kayıplarının azaltılmasının da mevcut kaynakların daha etkin kullanılmasını sağlayacağını belirterek, "Tedarik zincirleri boyunca gıda kaybını ve israfını azaltmak da aynı derecede önemli. Bu, ilave üretime ihtiyaç duyulmadan gıdanın bulunabilirliğini önemli ölçüde artırabilir" ifadelerini kullandı.
"BİRÇOK ÜLKE KÜRESEL PAZARLARA BAĞIMLI"
Uluslararası ticarette şeffaflığın ve zamanında bilgi paylaşımının önemine dikkati çeken Bogueva, "Uluslararası iş birliği hayati bir rol oynuyor. Birçok ülke, temel gıda ürünleri ve tarımsal girdiler açısından küresel pazarlara bağımlı. Şeffaf ticaret politikaları, koordineli düzenleyici yaklaşımlar ve zamanında bilgi paylaşımı, gereksiz kesintilerin önlenmesine ve yerel krizlerin daha geniş gıda güvencesi sorunlarına dönüşmesinin engellenmesine yardımcı olabilir" diye konuştu.
Gıda sistemlerine yönelik risklerin ulusal sınırları aştığını vurgulayan Bogueva, bilimsel iş birliğinin önemini şu sözlerle anlattı:
"Gıda sistemleri küresel ölçekte birbirine bağlı. İklim değişikliği, gıda güvenliğine yönelik yeni tehlikeler, jeopolitik istikrarsızlık ve tedarik zincirlerindeki kesintiler dahil olmak üzere karşılaşılan risklerin çoğu, koordineli ve bilimsel kanıtlara dayalı yanıtlar gerektiriyor. Uluslararası bilimsel iş birliği, ulusal sınırları aşan ve giderek karmaşıklaşan gıda güvencesi sorunlarının ele alınması için zorunlu."
KÜRESEL GIDA RİSKLERİ KONYA’DA ELE ALINACAK
Bogueva, 5–9 Temmuz 2027 tarihlerinde Selçuk Üniversitesi ev sahipliğinde Konya’da düzenlenecek 3. GHI Dünya Kongresi’nin, bu sorunlara yönelik uluslararası iş birliğini güçlendirmeyi amaçladığını belirtti. Kongrenin bilim insanlarını, politika yapıcıları, düzenleyici kurumları ve gıda sektörü temsilcilerini bir araya getireceğini ifade eden Bogueva, şu ifadelere yer verdi:
"Konya’da düzenlenecek GHI Dünya Kongresi, uluslararası ortaklıkların güçlendirilmesi ve küresel gıda sistemlerinin karşı karşıya olduğu yeni sorunların ele alınması için önemli bir fırsat sunuyor. Kongrede dayanıklı gıda sistemleri, sürdürülebilir gıda üretimi, gıda güvenliği yönetişimi ve belirsizlik koşullarında gıda güvencesini iyileştirme stratejileri tartışılacak. Bu tür platformlar, farklı bölgelerden ve disiplinlerden uzmanların deneyimlerini paylaşmalarına, iyi uygulamaları belirlemelerine ve ortak araştırma gündemleri geliştirmelerine olanak tanıdığı için özellikle değerli."
HELAL STANDARTLARINA YÖNELİK ÖZEL OTURUM
Kongrede helal standartlarının uyumlaştırılmasına yönelik özel bir oturum da düzenleneceğini bildiren Bogueva, son olarak şu bilgileri paylaştı:
"Küresel bilimsel uzlaşı oluşturulmasına ve farklı bölgelerdeki helal standartlarının daha fazla uyumlaştırılmasına odaklanan özel bir 'Helal Harmonizasyon Oturumu' da gerçekleştireceğiz. Giderek daha fazla birbirine bağlanan dünyamızda bilimsel iş birliği ve bilgi paylaşımı, gıda sistemlerinin dayanıklılığını güçlendirmek, uluslararası ticareti desteklemek ve herkesin güvenli, besleyici ve kültürel açıdan uygun gıdaya erişimini sağlamak için vazgeçilmezdir."