Haber: Beril KALELİ/Kamera:Hakan KAYA
(İSTANBUL) Türkiye'de yaklaşık 17 milyon emekliden 5.1 milyonu 23 bin 552 lira aylık alıyor. Bunların dışında milyonlarca emekli de bunun bin, iki bin lira fazlası bir aylıkla ay sonunu getirebilmek için kılı kırk yarıyor. Bu nedenle 60'lı, 70'li yaşlarda güç koşullarda çalışmak zorunda kalan emeklilerin sayısında artış gözleniyor. ANKA'ya konuşan 64 yaşında emekli vatandaş, "Geçinebilmek, çocuğumu okutabilmek için çalışmaya çok ihtiyacım var ama iş bulamıyorum. Nereye gidiyorsam yaşımdan dolayı iş yok, iş yok, iş yok!" diye dert yandı.
Çalışma ekonomisti Prof. Dr. Aziz Çelik'in tespitlerine göre, yaklaşık 17 milyon emeklinin bulunduğu Türkiye'de kayıtlı olarak çalışan emekli sayısı 2,2 milyon civarında. Dolaylı olarak işgücü piyasasına katılan 8,5 milyon emeklinin 6,3 milyonunu ya kayıt dışı çalışıyor durumda veya iş bulamıyor. Yaklaşık 5.1 milyonu 23 bin 552 lira aylık alıyor. Bunların dışında milyonlarca emekli de bunun bin, iki bin lira fazlası bir aylıkla ay sonunu getirebilmek için hesap üzerine hesap yapıyor. Bu nedenle 60'lı, 70'li yaşlarda güç koşullarda çalışmak zorunda kalan emeklilerin sayısında artış gözleniyor.
İstanbul'un Mecidiyeköy, Koşuyolu, Güngören ve Avcılar semtlerinde ANKA'ya konuşan emekliler ileri yaşlarda çalışmak zorunda kaldıklarını anlattı. 64 yaşında emekli vatandaş, "Geçinebilmek, çocuğumu okutabilmek için çalışmaya çok ihtiyacım var ama iş bulamıyorum. Nereye gidiyorsam yaşımdan dolayı iş yok, iş yok, iş yok!" diye dert yanarken bir başkası "Bu yaşta koşturmak değil tatil yapmak benim de hakkım, öyle değil mi?" diye sordu.
Vatandaşların ileri yaşlarda çalışmak zorunda kalan emeklilerle ilgili görüşleri şöyle:
“Ülke olarak çok ayıp bir durum. Diğer ülkelerde insanlar 70 yaşında farklı yerler geziyorlar, görüyorlar, torunlarıyla güzel vakit geçiriyorlar. Bizde ise insanların çalışmak zorunda kalması gerçekten oturup düşünülecek bir durum. Belli bir yaştan sonrasını insan dinlenmek istiyor, kendine vakit ayırmak istiyor ama içinde bulunduğumuz hayat koşulları maalesef buna imkan vermiyor.”
"GEÇİNEBİLMEK İÇİN İŞ İSTİYORUM"
“Çalışmak istiyorum. Çalışmaya da çok ihtiyacım var ama iş bulamıyorum. Nereye gidiyorsam yaşımdan dolayı iş yok, iş yok, iş yok. 64 yaşındayım. İş imkanımız yok. Ben daha önceden özel sektörde çalışıyordum. Sanat okulu mezunuyum, tekniker olarak çalışıyordum. Şu anda geçinebilmek için, çocuğumu okutabilmek için ne iş olursa iş yapmak istiyorum yani. Ama iş yok.”
“Yaşım 63. Bu yaşta koşturmak değil tatil yapmak benim de hakkım, öyle değil mi? Yani bir emekli olmuşum, bir daha emekli oluyorum. Ama elden bir şey gelmiyor tabii ki. Yine de çalışıyoruz, koşturuyoruz çoluk çocuk için de olsa.”
"BİZİM EMEKLİLİĞİMİZ AHİRETTE"
“Zor bir durum ama ülke şartları, mecbur herkes çalışıyor.Bizim emekliliğimiz ahirette. Burada emeklilik yok.”
“Ben bedenen çalıştığım için bedenen çalışmanın ne olduğunu çok iyi biliyorum. Zor yani. Bedenen çalışacak bir insanın 50'den sonra çalışması zor.”
“70'li yaşlarında çalışmak durumunda olmaları tabii ki hoş değil. Demek ki geçim problemi var, geçim sıkıntısı var. Ama bu sadece Türkiye için geçerli değil, dünyanın bütün ülkelerinde yaşlandıkları halde hala çalışmak zorunda olan insanlar var. Bu da ekonomiyle alakalı...Ama yani maalesef, yine de üzücü. Hani 70 yaşında torunlarıyla ilgilensin, hayatın tadını çıkarsın artık. Ama olamıyor, maalesef olamıyor.”
70'İNDEN SONRA PAZARCILIK YAPMAYA BAŞLADI
Önceki hafta Koşuyolu Pazarı'nda ANKA'ya dert yanan bir vatandaş da geçinebilmek için 70 yaşından sonra pazarcılık yapmak zorunda kaldığını aktararak, “Önceleri evimizi aldık, arabamızı aldık ama şimdi müteahhite verdik onu bile ödeyemiyoruz. Bak faturalarım ödenmedi, onları ödeyeyim diye pazara çıkıyorum. Geçim çok zor, hiç bu kadar zorlanmamıştık.” şeklinde konuşmuştu.
"ÇALIŞMASAM GEÇİNMEK MÜMKÜN DEĞİL"
Avcılar'da 71 yaşındaki işçi Nurettin Muganlı'nın düşerek yaşamını yitirdiği inşaatın önünde 10 Ağustos'ta yapılan açıklamaya katılan 78 yaşındaki emekli vatandaş, “6-7 sene öncesine kadar sıhhi tesisat, inşaat gibi işlerde çalıştım. Pazara gittiğim zaman, atık derler ya ayrılanlara, onlardan alıyorum, temizlerini almaya çalışıyorum. Şimdi geçimimizi öyle sağlıyoruz” derken, 73 yaşındaki emekli öğretmen, “2017 yılında emekli oldum, şimdi küçük bir markette haftanın 4 günü çalışıyorum. Ekonomik olarak bir getirisi olsun diye çalışıyorum. Çalışmasam geçinmek mümkün değil. Çocuklarım da bir biçimde bana yardım ediyor. Bir tür kollektif dayanışmayla işin üstesinden gelmeye çalışıyoruz ama nereye kadar? Çocuklar kendi sorunlarıyla haşır neşir olması gerekirken bize kendi yaşamlarından kırpıyorlar” demiş, memur emeklisi olduğunu belirten bir başka vatandaş da "Şu anda aldığımız maaşlar kiraları karşılamıyor bile. Günlük işlerde çalışıyoruz. Ne gelirse gidip çalıyoruz yani çünkü aldığımız maaşla geçinmek mümkün değil. 30-40 bin lira kira olan bir ülkede 20-30 bin lira maaşla geçim olmuyor. Emekliler çok zor durumda, buradan tüm yetkililere seslenmek istiyorum. Emeklilerin maaşları ve sosyal hakları hakkında çok sıkıntılar var, bunların çözülmesi gerekiyor” ifadelerini kullanmıştı.